ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1940

Τα «τύμπανα του πολέμου» ηχούν ακατάπαυστα το καλοκαίρι του 1940. Στην
ηττημένη Γαλλία ο στρατάρχης Πεταίν διαπραγματεύεται με τον Χίτλερ τη σύναψη
συμφωνίας, «πολιτικής και οικονομικής, ουχί δε στρατιωτικής» μεταξύ του
κράτους του Βισύ και της χιτλερικής Γερμανίας. Η Αγγλία, μόνη πλέον στην
Ευρώπη, δίνει τη μάχη κατά του ναζισμού, ενώ στην Ουάσιγκτον ο πρόεδρος
Φραγκλίνος Ρούσβελτ, με διακοίνωσή του αναγγέλλει στην ηγεσία του Βισύ ότι «αι
γαλλικαί αποικίαι εις το δυτικόν ημισφαίριον τίθενται υπό αμερικανικήν
προστασίαν». Ο ελληνικός λαός διαισθάνεται ότι ο πόλεμος βρίσκεται «προ των
πυλών». Το δικτατορικό καθεστώς έχει επιβάλει σιωπή στον Τύπο και το μόνο που
προβάλλεται κατ’ εντολήν από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι οι επετειακές
εκδηλώσεις για την «4η Αυγούστου» και τον «Γ’ Ελληνικό Πολιτισμό». Αν και το
καθεστώς γνωρίζει την εθνικότητα του υποβρυχίου που τορπιλίζει στις 15
Αυγούστου, στο λιμάνι της Τήνου, το καταδρομικό «Έλλη», αν και πληθύνονται
καθημερινά οι προκλήσεις της φασιστικής Ιταλίας, ο Μεταξάς αποφεύγει και πάλι
να ενημερώσει τον ελληνικό λαό. Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου, οι σειρήνες
αποκαλύπτουν εκείνο που το ανελεύθερο καθεστώς απέκρυβε και που κάθε Έλληνας διαισθανόταν.

Μόλις στις 30 Οκτωβρίου το καθεστώς δίδει στον Τύπο τα πειστήρια της
εθνικότητας του υποβρυχίου που βύθισε το «Έλλη». Είναι χαρακτηριστικός ο
τίτλος της εφημερίδας «Πρωΐα»: «Τώρα που ελύθησαν τα χείλη δυνάμεθα να
κραυγάσωμεν: Το εύδρομον “Έλλη” ετορπιλλίσθη την 15η Αυγούστου εις τον λιμένα
της Τήνου υπό Ιταλικού υποβρυχίου».

Πώς, όμως, παρ’ όλα αυτά ο ελληνικός λαός στο σύνολό του αντιμετώπισε την
απρόκλητη επίθεση της φασιστικής Ιταλίας εις βάρος της χώρας μας; Γράφει η
«Πρωΐα» την επομένη της 28ης Οκτωβρίου:

«Το χαρακτηριστικότερο της δεύτερης ημέρας του πολέμου, ήτο η αθρόα και
ενθουσιώδης προσέλευσις των κληθέντων εφέδρων. Χιλιάδες στρατευσίμων
συνέρρευσαν ευθύς μόλις εδημοσιεύθη η πρόσκλησις. Ουδείς επερίμενε να
εξαντληθεί η ταχθείσα προθεσμία. Πολλοί από τους προσερχομένους από τους
οικείους των, γονείς, συζύγους, τέκνα, οι οποίοι ανελάμβανον έπειτα να πάρουν
επιστρέφοντες την πολιτικήν ενδυμασίαν του καταταγέντος.

Σκηναί χωρισμού με δάκρυα λύπης πουθενά δεν εσημειώθησαν. Το αίσθημα που
εκυριάρχησεν εις τας καρδίας όλων ήτο το μίσος και της εκδικήσεως…».

«Η Αθήνα άλλαξεν πλέον τελείως όψιν», παρατηρεί ο ελεύθερος ρεπόρτερ της
«Πρωΐας», Γ.Ν. Δρόσος, την τρίτη ημέρα του πολέμου. «Άλλαξαν και οι Αθηναίοι,
άλλαξαν οι ώρες, άλλαξαν και αι συνήθειαι, άλλαξαν τα πάντα. Και το
κυριώτερον: οι Αθηναίοι ήδη εσυνήθισαν εις την αλλαγήν.

“Πώς «κυριαρχούν» οι Ιταλοί εις την Μεσόγειον, την θάλασσαν που από πολλών ετών αποκαλούν «mare nostrum»… ” (Από την πρώτη σελίδα των Αθηναϊκών Νέων στις 30-10-40)

Ο πρώτος συναγερμός επροκάλεσε, βέβαια, κάποιο φόβο, στον γυναικόκοσμο ιδίως,
ο δεύτερος ολιγώτερο, ο χθεσινός ακόμη ολιγώτερο. Σε άλλην εποχήν ο συναγερμός
αυτός της 4ης απογευματινής θα είχεν τουλάχιστον ένα αποτέλεσμα: ότι θα
ξυπνούσε τους Αθηναίους από τον μεσημεριανόν τους ύπνο. Σήμερον οι γεναίοι
αεροπολεμισταί δεν επέτυχαν ούτε αυτό. Γιατί οι Αθηναίοι άλλαξαν τας ώρας του
ύπνου των. Αναγκαζόμενοι να κοιμούνται ενωρίτερα το βράδυ, έκοψαν τον
μεσημεριανό τους ύπνο και έτσι ευρέθησαν ξύπνιοι την ώραν του συναγερμού…

Περί βομβαρδισμού, βέβαια των Αθηνών, ουδείς απολύτως λόγος. Φαίνεται ότι
αντελήφθησαν οι Ιταλοί ότι υπάρχουν εδώ αντιαεροπορικά και διά λόγους
ασφαλείας προτιμούν να μην έρχονται…».

Η επιστράτευση οδήγησε σε ανακατατάξεις και τα αθηναϊκά θέατρα.

Στο θεατρικό ρεπορτάζ των «Αθηναϊκών Νέων» σημειώνονται:

«Τα θέατρα από χθες αργούν μέχρις ότου η πρωτεύουσα επανακτήση τον κανονικόν
ρυθμόν της, ύστερα από την πρώτην εντύπωσιν των πολεμικών γεγονότων.

­ Εκ των πρώτων θεάτρων είνε έτοιμον να συνεχίση τας παραστάσεις του το
ημικρατικόν θέατρον Μαρίκας Κοτοπούλη, το οποίον σημειωτέον επρόκειτο να παίξη
και χθες το βράδυ (τα ταμεία του μάλιστα έμειναν ανοικτά), δεδομένου ότι
τετρακόσιαι θέσεις του θεάτρου ήσαν ήδη προπωλημέναι.

­ Εν τούτοις η χθεσινή παράστασις ανεβλήθη λόγω του σκότους, που υπεχρέωσε τον
κόσμον να επιστρέψη ενωρίς εις τα σπίτια του.

­ Εν τω μεταξύ ο θίασος της κ. Κοτοπούλη αντικατέστησε τους επιστρατευθέντας
ηθοποιούς του κ.κ. Ζερβόν, Λεμόν και Καλλέργην, καθώς και τους εκ του τεχνικού
και βοηθητικού προσωπικού, ούτως ώστε να δυνηθούν απροσκόπτως να συνεχισθούν
αι παραστάσεις της “Κυρίας Μποβαρύ” του Φλωμπέρ, που εσημείωσε θριαμβευτικήν επιτυχίαν.

­ Το “Βασιλικόν Θέατρον” επί του παρόντος δεν πρόκειται να δώση παραστάσεις
δεδομένου ότι περί τους τεσσαράκοντα ηθοποιοί του έχουν στρατευθή.

­ Εκ των στρατευθέντων του “Βασιλικού Θεάτρου” είνε ο διευθυντής του
Δραματολογίου κ. Άγγελος Τερζάκης, ο γενικός γραμματέας του Α’ Άρματος
Θέσπιδος κ. Δ. Ρώμας και οι καλλιτέχναι της Δραματικής και Λυρικής Σκηνής κ.κ.
Θάνος Κωτσόπουλος, Ηλ. Δεστούνης, Μάνος Κατράκης, Βόκοβιτς, Δεληγιάννης,
Λυγίζος, Κορώνης, Ν. Γληνός, Καραβουσιάνος, Γενεράλης, Πηνιάρης, Παπαγιαννόπουλος.

­ Επίσης στρατεύονται περί τους δέκα εκ του τεχνικού προσωπικού του “Βασιλικού Θεάτρου”.

­ Από τον θίασον της κ. Κατερίνας Ανδρεάδη στρατεύονται τρεις ηθοποιοί, οι
κ.κ. Χριστογιαννόπουλος, Γιολδάσης και Ντίνος και τρεις εκ του τεχνικού προσωπικού.

Οι «Αδελφές Άντριους» χαλούν κόσμο

Οι «Αδελφές Άντριους», οι τρεις Ελληνίδες που «χαλούν κόσμο» στο καλλιτεχνικό
στερέωμα της Αμερικής, μία νότα χαράς στη βαριά ατμόσφαιρα του πολέμου. Τα
δημοσιεύματα για τις τρεις αδελφές εκτενή, αλλά και γαργαλιστικά στον αθηναϊκό
Τύπο. Λοιπόν ο μίστερ Άντριους, ιδιοκτήτης ενός εστιατορίου εις Μινεάπολιν,
είνε γνήσιος Ρωμηός. Και φυσικά, Ελληνοπούλες είνε και οι τρεις κόρες του, οι
περίφημες Άντριους Σίστερς, κι ας τι λένε Πάττυ, Μάξεν, και ­ ύψιστε Θεέ! ­
Λαβέρν. Οι στήλες των εφημερίδων και οι φωτεινές διαφημίσεις κάνουν από τινος
μεγάλη ρεκλάμα γύρω από τον τριπλούν αυτόν αστερισμόν, που ανέτειλεν εις το
καλλιτεχνικόν στερέωμα της Αμερικής: Οι τρεις αδελφές έχουν το θείον δώρον της
φωνής. Τρία αηδόνια, περιζήτητα εις τα μουσικά θέατρα και εις τα ραδιοφωνικά
προγράμματα της Αμερικής. Για μια εβδομάδα που τραγουδούν στον ραδιοφωνικό
σταθμό, αμείβονται χίλια δολλάρια. Για μια εβδομάδα που τραγουδούν στο θέατρον
αμείβονται με 3.500 δολλάρια. Την ανάδειξίν των οι τρεις αδελφές, που
φυτοζωούσαν ως τρίτης σειράς αοιδοί, την οφείλουν εις έναν Εβραίον
ιμπρεσσάριον τον Λου Λεβύ. Αυτός τις άκουσε ένα βράδυ και με το αλάθητον
ένστικτόν του διέγνωσε τι δυνατότητες έκρυβε εκείνο το τριπλούν μεταλλείον, οι
τρεις χρυσοί λάρυγγες, η φωνή των τριών αδελφών. Τις επλησίασεν. Αντήλλαξεν
ολίγας λέξεις μαζί των, υπέγραψε συμβόλαια. Τις έμαθε να τραγουδούν για το
μεγάλο γερμανοεβραϊκό κοινόν της Αμερικής το περίφημο γερμανικό τραγουδάκι
«μπάι μιρ μπιστ ντου σεν!» («κοντά μου είσαι καλά»). Το ρωμαντικό αυτό
τραγουδάκι άνοιξε στις τρεις αδελφές τον δρόμο προς τον πλούτο και την δόξα.
Διά μιας προωθήθησαν εις την πρώτην γραμμήν των αστέρων του μουσικού θεάτρου
και των μουσικών εκπομπών της Αμερικής. Για τις τρεις αδελφές και φυσικά για
τον πατέρα των, άρχισε να κυλά ο χρυσός Πακτωλός… Έως εδώ τα πράγματα
επήγαιναν καλά. Έξαφνα η αστυνομία ελάμβανε ένα μυστηριώδες τηλεφώνημα:
«Σπεύσατε εις το ξενοδοχείον. Ο Πέτρος Άντριους με το περίστροφον στο χέρι
απειλεί να σκοτώση τις κόρες του». Η αστυνομία έσπευσε να συλλάβη τον Άντριους
και τον παρέπεμψεν εις δίκην επί παρανόμω οπλοφορία. Εις το δωμάτιόν του
ευρέθη το περίστροφον… Αυτή είνε η υπόθεσις. Εν τω μεταξύ το ρεπορτάζ
οργιάζει: Οι ρεπόρτερς γράφουν ότι ο Λου Λεβύ και ο Εβραίος επίσης συνεταίρος
του Βικ Σαιν, που χρησιμεύουν ως μάνατζερς των δύο αδελφών εκκαλλιέργησαν με
τας δύο εκ των τριών αδελφών ένα ρωμαντικόν ειδύλλιον. Ο πρώτος επρότεινε
γάμον εις την Μάξεν, την δευτερότοκον εκ των τριών αδελφών, που είνε είκοσι
δύο ετών, ο δεύτερος εις την νεωτέραν, την εικοσαέτιδα Πάττυ. Ο πατέρας των
όμως φέρεται εναντιούμενος εις το ειδύλλιον αυτό, διότι ­ καθώς λέγεται ­
υποπτεύεται την διάθεσιν των δύο Εβραίων να τον αποξενώσουν κατά τον τρόπο
αυτόν της διαχειρίσεως των εισοδημάτων των.