ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το βατράχι είναι γένους θηλυκού

Τα περιφρονούμε. Τα βρίσκουμε άσχημα, υγρά και θορυβώδη. Θεωρούμε ότι
στερούνται οποιουδήποτε ενδιαφέροντος. Κι όμως: τα βατράχια είναι στενά
συνδεδεμένα με την ιστορία της ανθρωπότητας.

Ζήτω τα βατράχια! (σκίτσο του Σεργκέι από τη «Μοντ»)

Ο Πιερ Λεβέκ είναι ελληνιστής. Ανάμεσα στα 29 βιβλία που έχει γράψει ή
επιμεληθεί περιλαμβάνονται «Η Ελλάδα», «Η Ελληνική Περιπέτεια» και «Οι Μεγάλες
Θεότητες της Ελλάδας». Το τελευταίο του βιβλίο, όμως, έχει ένα τελείως
διαφορετικό θέμα. Ασχολείται με τα βατράχια. Για την ακρίβεια, ερευνά με
εξαντλητικό τρόπο τη θέση και τον ρόλο των βατραχιών από την αρχαιότητα μέχρι
σήμερα. Αυτός ο πρωτότυπος οδηγός («Τα βατράχια στην αρχαιότητα», εκδ. de
Fallois) μεταφέρει τον αναγνώστη στην Ελλάδα και την Ινδία, στην Αίγυπτο και
την Κίνα, στους τάφους των Ίνκας και των Ρωμαίων. Περιγράφει τις
βατραχομαχίες, παραθέτει τον ύμνο προς τα βατράχια από τις ινδικές Βέδες, ενώ
δεν ξεχνά βέβαια και το «Βρεκεκέξ κοάξ κοάξ» με το οποίο απευθύνονται οι
ηρωίδες του Αριστοφάνη προς τον Διόνυσο, στους «Βατράχους».

Κι όλα αυτά δεν είναι παρά τα ορεκτικά, σχολιάζει ο βιβλιοκριτικός της «Μοντ».
Ο Λεβέκ εντοπίζει βατράχια παντού, στους μύθους και τις τελετές, στις
τοιχογραφίες και τους αρχαιολογικούς χώρους, στα αγαλματίδια, τα νομίσματα, τα
περιδέραια και τα χαϊμαλιά. Μοιραία τίθεται, έτσι, το ερώτημα: πώς εξηγείται
ότι το μικρό και άσχημο αυτό αμφίβιο συνόδευε ανέκαθεν τα όνειρα του ανθρώπου;
Πού οφείλεται αυτή η προσκόλληση; Τι συμβολίζει εν τέλει το βατράχι; Πρώτα απ’
όλα τη ζωή, απαντά ο συγγραφέας. Τα βατράχια συμβολίζουν την αιωνιότητα,
συνοδεύουν τον κύκλο των γενεών και έχουν άμεση σχέση με τον χρόνο: ο γυρίνος,
μάλιστα, είναι το ιερογλυφικό του αριθμού 100.000. Δεν θα μπορούσε να λείπει
και η σεξουαλική διάσταση: το βατράχι, με τα πόδια ανοιχτά, παραπέμπει σε μια
γυναίκα που επιδεικνύει το φύλο της. Παρ’ όλο που υπάρχουν και φαλλικές
απεικονίσεις βατράχων, το ζώο αυτό είναι συνήθως θηλυκού γένους. Στους
ινδιάνικους μύθους, μάλιστα, ο Ήλιος και η Σελήνη, αναζητώντας την ιδανική
σύζυγο, τα γνωρίσματα των γυναικών και των βατράχων έρχονται να συγκρίνουν.

Πανταχού παρόντα, έτσι, τα βατράχια. Συνοδεύουν την Άρτεμι και τη δικαιοσύνη,
συνδέονται με την Παρθένο Μαρία, συντροφεύουν τους νεκρούς που περιμένουν να
ξεκινήσουν για το τελευταίο τους ταξίδι. Τα βρίσκουμε στην αρχή της Αιγύπτου,
όπως και στις ρίζες του ψυχισμού. Όπου υπάρχει πολλαπλότητα, υπάρχουν και
βατράχια. Τα ζώα αυτά ­ σημειώνει ο Πιερ Λεβέκ ­ αποτελούν αναπόσπαστο μέρος
ενός κόσμου που αποτελείται από μικρές και διαφορετικές δυνάμεις, από
ενδόμυχες παρορμήσεις, ενός κόσμου μάλλον πολυδαιμονικού παρά πολυθεϊκού.
Προσοχή, όμως: τα βατράχια δεν συνιστούν απαντήσεις. Κινούνται όπως τα
αινίγματα. Όποτε θέλουν, πηδούν έξω από την κουβέντα. Αυτή είναι η αντίστασή
τους στη δύναμη της φθοράς. Συγγραφέας μεταξύ άλλων της «Γενετικής των
βατραχοειδών», ο βιολόγος Ζαν Ροστάν είχε διατυπώσει το εξής αξίωμα: «Οι
θεωρίες έρχονται και παρέρχονται, αλλά τα βατράχια μένουν».