Πώς κινητοποιήθηκε η αμερικανική διπλωματία στο θρίλερ της Κυριακής

Συνομιλίες να είναι και ό,τι να είναι. Αυτό φαίνεται επιδίωξαν και πέτυχαν οι
Αμερικανοί ύστερα από ένα θρίλερ που παίχτηκε το βράδυ της Κυριακής μεταξύ
Ουάσιγκτον, Ν. Υόρκης, Τόκιο, Ντέρμπαν και Άγκυρας. Η επιχείρηση-εξπρές
ολοκληρώθηκε την ώρα που ο Μπιλ Κλίντον προσγειωνόταν στην Άγκυρα με έτοιμη
δήλωση. Μόνο που τα όσα διαδραματίστηκαν το κρίσιμο εικοσιτετράωρο
προδιαγράφουν σαφώς και τις προοπτικές τών εκ του σύνεγγυς συνομιλιών που θα
αρχίσουν στις 3 Δεκεμβρίου, στη Νέα Υόρκη.

Οι διαφορετικές εκτιμήσεις των δύο πλευρών γι’ αυτό τον έμμεσο διάλογο βγήκαν
στην επιφάνεια από την πρώτη στιγμή. Ο Ντενκτάς «ανακάλυψε» λίγο μετά την
εξαγγελία του Κ. Ανάν πως δεν επρόκειτο γι’ αυτό που είχε συμφωνήσει κάτω από
τις πιέσεις της Άγκυρας, η οποία ανέμενε να υποδεχθεί τον Κλίντον. Ο γενικός
γραμματέας μιλούσε για ουσιαστικές συνομιλίες και αποκαλούσε τον Κληρίδη
Πρόεδρο. Ο ίδιος είχε πει το ναι ­ έτσι τον είχαν διαβεβαιώσει οι Αμερικανοί ­
για να θέσει στο τραπέζι τα τρία κύρια αιτήματά του. Δηλαδή την αναγνώριση της
οντότητας του ψευδοκράτους του, το καθεστώς ισότητας απέναντι στον κ. Κληρίδη
και τη συνομοσπονδία.

Μπροστά στον κίνδυνο να ξεφουσκώσει η επιτυχία, η αμερικανική διπλωματία
κινητοποιήθηκε. Δύο φορές τα Ηνωμένα Έθνη άλλαξαν το κείμενο της πρόσκλησης
για να πει το τελικό ναι ο Ντενκτάς ικανοποιώντας τις απαιτήσεις του και
κυρίως το ότι πρόκειται για προκαταρκτικές συνομιλίες προετοιμασίας ενός
ουσιαστικού διαλόγου και όχι συνομιλίες επί της ουσίας.

Ο Γ.Α. Παπανδρέου μίλησε με την Ολμπράιτ και τον Μόουζες τηλεφωνικώς και δήλωσε ότι περιμένει την επόμενη κίνηση των Τουρκοκυπρίων.Ο Κληρίδης (αριστερά) είχε τη διαβεβαίωση των ΗΠΑ για συνομιλίες επί της ουσίας, ενώ ο Ντενκτάς (δεξιά) λίγο μετά τις εξαγγελίες Ανάν (στο μέσον) διατύπωσε διαφωνίες

Συνομιλίες επί της ουσίας όμως είχαν υποσχεθεί Ολμπράιτ και Μόουζες στον
Πρόεδρο Κληρίδη, για να τον πείσουν να πει το δικό του ναι παρά τις έντονες
διαφωνίες που έχουν διατυπωθεί στη Λευκωσία. Διαβεβαιώσεις που περιέλαβε ο
Πρόεδρος Κλίντον στη δήλωσή του και οι οποίες επαναλήφθηκαν και από τους
Βρετανούς. Τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις ότι θα συζητηθούν όλες οι βασικές
πτυχές του Κυπριακού επανέλαβε και χθες η Ολμπράιτ στη νέα τηλεφωνική
επικοινωνία που είχε με τον Πρόεδρο Κληρίδη.

Ο Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος είχε τηλεφωνική συνομιλία τόσο με την κ.
Ολμπράιτ όσο και με τον κ. Μόουζες, σε δήλωσή του στις Βρυξέλλες τονίζει ότι
«περιμένουμε την ανταπόκριση και από την άλλη πλευρά, την τουρκοκυπριακή
πλευρά, ώστε επιτέλους ύστερα από 25 χρόνια να προχωρήσει η επίλυση του
Κυπριακού». Αναφέρει ακόμη ότι η πρόσκληση του κ. Ανάν «δεν είναι παρά η αρχή
μιας διαδικασίας που χρειάζεται στενή παρακολούθηση».

Το ερώτημα που γεννιέται είναι αν αυτές οι δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το
τι πρόκειται να γίνει στις εκ του σύνεγγυς συνομιλίες μπορούν να αποδώσουν
οτιδήποτε. Αν ο Ντενκτάς επιμείνει στην προσφιλή του τακτική να ζητεί πρώτα
αναγνώριση για να συνομιλήσει, τότε ασφαλώς οι ελπίδες θα εξαφανιστούν. Ίσως
όμως οι εκ του σύνεγγυς συνομιλίες να έχουν επιδιωχθεί για έναν άλλο σκοπό,
για τα μάτια δηλαδή των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι θα
συνεδριάζουν λίγες ημέρες μετά την έναρξή τους στο Ελσίνκι για να αποφασίσουν
αν η Τουρκία θα χαρακτηρισθεί υποψήφια χώρα ή όχι. Με τις συνομιλίες της Νέας
Υόρκης εν εξελίξει θα είναι πολύ δύσκολο για την Ελλάδα να επιχειρηματολογήσει
προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ακόμα πιο δύσκολη θα είναι η θέση του κ. Κληρίδη αν ο Ντενκτάς ροκανίσει τον
χρόνο μέχρι το Ελσίνκι και εν συνεχεία επανέλθει στη γνωστή αδιαλλαξία του.
Στη Λευκωσία ολόκληρο σχεδόν το πολιτικό φάσμα ­ περιλαμβανομένου και του
κόμματος που ίδρυσε, του ΔΗΣΥ ­ εκφράζει διαφωνίες και επιφυλάξεις…