Αυτοψία στο ρήγμα που έφερε τη νέα συμφορά

Καμία ανησυχία για την ενεργοποίηση ρηγμάτων στο Βορειοανατολικό Αιγαίο,
και γενικότερα στο ελληνικό υπέδαφος, δεν προκύπτει από τον σεισμό μεγέθους
7,2 Ρίχτερ που έπληξε το βράδυ της περασμένης Παρασκευής τις περιοχές Bolu
Duzce και Kayanasli στην Ανατολική Τουρκία, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις
του αναπληρωτή καθηγητή Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Ευθύμιου Λέκκα, ο
οποίος εντόπισε και εξέτασε χθες το πρωί το ρήγμα που έδωσε τον τελευταίο σεισμό.

Το ρήγμα που ενεργοποιήθηκε αυτή τη φορά είναι μια διακλάδωση του περίφημου
ρήγματος της Ανατολίας, το οποίο έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και
διεύθυνση από την Ανατολή στη Δύση.

Πλησιάζοντας χθες το πρωί στο επίκεντρο του τελευταίου σεισμού που στοίχισε
τις ζωές εκατοντάδων ανθρώπων, η ύπαρξή του γίνεται ορατή. Δεκαπέντε
χιλιόμετρα έξω από την πόλη Ντούζτζε προς το Μπόλου, ακριβώς εκεί που
παραπλεύρως του δρόμου είναι κτισμένο το χωριό Καγιάνασλ, οι εικόνες είναι εντυπωσιακές.

Μια νταλίκα με τις δύο ρόδες μισοβυθισμένες εκεί που άνοιξε η γη, απέναντι ένα
τζαμί με τον μιναρέ κομμένο σε τέσσερα τεράστια κομμάτια, λίγο πιο κάτω δύο
φορτηγά τα οποία ανατράπηκαν ενώ ήταν… ακινητοποιημένα σ’ ένα πάρκινγκ
(εικόνα που βρέθηκε σήμερα και στα πρωτοσέλιδα του τουρκικού Τύπου), και
φυσικά σπίτια που κατέρρευσαν. Ό, τι βρέθηκε κτισμένο, ακινητοποιημένο ή απλώς
διερχόμενο τα δεκαπέντε δευτερόλεπτα του σεισμού, άλλαξε θέση και κατάσταση.

Οι πρώτες ενδείξεις

Καθώς το όχημα περνάει από τον δρόμο, εντοπίζονται οι πρώτες ενδείξεις. Ο
δρόμος είναι άσφαλτος δύο λωρίδων με ευρύχωρη διαχωριστική νησίδα. Οι πλάκες
τσιμέντου της νησίδας, που έχει πλάτος δύο μέτρα, έχουν «σκάσει». «Αυτό δεν
είναι συνηθισμένο, πρέπει να είμαστε κοντά στο ρήγμα», λέει ο καθηγητής.

Τον ακολουθούμε καθώς μετακινείται παρατηρώντας τις χαρακιές στην άσφαλτο.
Κατευθύνεται προς ένα σπίτι που κατέρρευσε. Η εικόνα είναι τραγική.

Οι κάτοικοι αυτού του σπιτιού, μαζί με εθελοντές, έχουν κάνει μια ανθρώπινη
αλυσίδα και μεταφέρουν χέρι με χέρι τα κεραμίδια και άλλα υλικά καθώς
προσπαθούν να ανασύρουν, νεκρούς πια, μια ηλικιωμένη γυναίκα και την κόρη της
που παγιδεύτηκαν μέσα στο σπίτι και είναι πλέον νεκρές.

Θλίψη και χαρά

Περνάμε από την αυλή, «κόβουμε στα δύο την ουρά», μας χαιρετούν με θλίψη αλλά
και χαρά «γιατί είμαστε Έλληνες».

«Όχι, δεν είναι αυτό», αποφαίνεται ο καθηγητής παρατηρώντας αρκετή ώρα το
έδαφος γύρω από το σπίτι προς το βουνό. Ξανά πίσω στον κεντρικό δρόμο.

Στην άλλη πλευρά η εικόνα ξεκαθαρίζει. Όλα τα σπίτια που βρέθηκαν κτισμένα
παράλληλα στον δρόμο κτίστηκαν επάνω σε ένα κομμάτι του ρήγματος που «δεν έχει
ενεργοποιηθεί μέχρι στιγμής ποτέ», όπως πληροφορεί ο κ. Λέκκας. Το έδαφος
χάσκει κατά μήκος του δρόμου, σε βάθος ακόμα και ενάμιση μέτρου και το άνοιγμα
είναι αρκετά πλατύ.

Από το 1930

Ώρες αγωνίας για τον νεαρό Τούρκο που περιμένει να απεγκλωβιστεί από τα ερείπια ­ που σκότωσαν τη γυναίκα του ­ περισσότερο από 20 ώρες

Το ρήγμα της Ανατολίας, που είναι αποτέλεσμα των πιέσεων που ασκεί η
αφρικανική στην ευρασιατική πλάκα, «δίνει» ιδιαίτερα καταστροφικούς σεισμούς
της τάξεως των επτά Ρίχτερ. «Από το 1930 τουλάχιστον, που οι μετρήσεις
γίνονται με επιστημονικά όργανα, έχει διαπιστωθεί ότι η τουρκική πλάκα έρχεται
«κατά τρία εκατοστά πιο κοντά στην ελληνική». Και επίσης το ρήγμα της
Ανατολίας είναι μαζί με του Σαν Φρανσίσκο τα περισσότερο αντιπροσωπευτικά που
δίνουν τεκτονικούς σεισμούς σε ολόκληρο τον κόσμο».

Κι ενώ λοιπόν οι Τούρκοι σεισμολόγοι, όπως ο καθηγητής Ισικαρά περίμεναν «κι
εξακολουθούν να περιμένουν» ενεργοποίηση του ρήγματος που βρίσκεται
περιμετρικά της Κωνσταντινούπολης, «μακροπρόθεσμα βέβαια», ήρθε η ενεργοποίηση
αυτής της «ξεχασμένης» διακλάδωσης που ξεκινάει από το Ιζμίτ, περνάει από το
Ανταπάρ και φτάνει στο Μπόλου, στα ανατολικά, να ξαναθυμίσει στον τουρκικό λαό
σκηνές που θα ήθελε να ξεχάσει.

Προς τη Δύση

Ο καθηγητής Λέκκας υπολογίζει τη διεύθυνση του ρήγματος. Στους χάρτες του
είναι ήδη σημειωμένα τα επίκεντρα των σεισμών της ίδιας περιοχής τις
τελευταίες δεκαετίες. «Όπως βλέπετε όλα μετατοπίζονται προς τη Δύση»,
παρατηρεί.

Λίγο πιο μακριά οι κ.κ. Πέτρος Καράτζαλης και Νίκος Μιχαλόπουλος, από το
κλιμάκιο του ΟΑΣΠ, καταγράφουν τις δικές τους παρατηρήσεις από την καταστροφή.
Ο καθένας θα μεταφέρει τις δικές του παρατηρήσεις και εμπειρία στην Ελλάδα.

Η Κωνσταντινούπολη στο… μάτι του Εγκέλαδου τα επόμενα 50 χρόνια

Η γη υποχώρησε και προκάλεσε τεράστιες καταστροφές, ενώ στο εστιατόριο της φωτογραφίας παγιδεύτηκαν δεκάδες άτομα

Για μελλοντικούς σεισμούς που μπορεί να απειλήσουν την Κωνσταντινούπολη
προειδοποιεί ο κορυφαίος Τούρκος σεισμολόγος, Αχμέτ Μετέ Ισικαρά. Τονίζει ότι
ο κίνδυνος αυτός υπάρχει, εξαιτίας του «σεισμικού κενού» κατά μήκος της
Προποντίδας, και που δημιουργήθηκε από ένα ρήγμα περίπου 150 χιλιομέτρων, το
οποίο βρίσκεται σε απόσταση περίπου 25 χιλιομέτρων από την πόλη. Άγνωστο όμως
παραμένει το πότε ενδέχεται να γίνουν αυτοί οι σεισμοί.

Οι αρμόδιοι του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Κωνσταντινούπολης, Ντογάν Καλαφάτ και
Αλί Πινάρ, σε συνέντευξη Τύπου, που έδωσαν χθες, ανακοίνωσαν ότι από την
Παρασκευή που σημειώθηκε ο καταστροφικός σεισμός μεγέθους 7,2 βαθμών της
κλίμακας Ρίχτερ έχουν ακολουθήσει 69 μετασεισμοί, εκ των οποίων οι 30 ήταν
3-3,9 βαθμών, οι 33 4-4,9 βαθμών και οι 6 4,9-5,4 βαθμών.

Ο σεισμός της Παρασκευής σημειώθηκε στο ρήγμα μεταξύ των σημείων Ντούστζε –
Μπόλου και είχε μήκος περίπου 60 χιλιομέτρων. Ο διευθυντής του Ινστιτούτου
Αχμέτ Μετέ Ισικαρά ανέφερε ότι ως προς το ρήγμα της Βόρειας Ανατολίας υπάρχει
ενδεχόμενο σεισμικής δόνησης στο ρήγμα που βρίσκεται δυτικότερα του ρήγματος
Ντούστζε – Μπόλου, μεταξύ των σημείων Σαπάντζα – Ακγιάζι. Οι αρμόδιοι του
Ινστιτούτου ανέφεραν ότι ο σεισμός της Παρασκευής έγινε στο ρήγμα του οποίου
το δυτικό άκρο καταλήγει στο ανατολικό άκρο του ρήγματος που προκάλεσε τον
καταστροφικό σεισμό των 7,4 Ρίχτερ, της 17ης Αυγούστου. «Ένα μείζον σύστημα
έχει ενεργοποιηθεί», δήλωσε ο Αχμέτ Μετέ Ισικαρά, εξηγώντας ότι υπάρχουν δύο
άθικτα τμήματα της γραμμής του ρήγματος στο σύστημα αυτό ­ ένα στη δυτική πόλη
Σαπάντζα και ένα κάτω από τη θάλασσα του Μαρμαρά, περίπου 25 χιλιόμετρα νοτίως
της Κωνσταντινούπολης. Επεσήμανε δε, ότι «δύο είναι οι επικίνδυνες περιοχές»,
πρώτον η περιοχή Σαπάντζα – Ακγιάζι και έπειτα η περιοχή του Μαρμαρά (Προποντίδα).

«Υπάρχει ένα σεισμικό κενό στη δύση. Αυτό μπορεί να σπάσει, είναι πιθανόν.
Σπάζοντας όμως αυτό, μπορεί να ενεργοποιήσει ολόκληρο το σύστημα», συνέχισε ο
Ισικαρά. Και πρόσθεσε ότι ένας τέτοιος σεισμός θα ήταν «καταστροφικός» και θα
έπληττε την Κωνσταντινούπολη σοβαρότερα απ’ ό,τι οι δύο πρόσφατοι σεισμοί.

Πάντως και διεθνώς, οι περισσότεροι σεισμολόγοι συγκλίνουν στο ότι, στην
Κωνσταντινούπολη, πρόκειται να γίνει ένας μεγάλος σεισμός. Αλλά υποστηρίζουν
ότι δεν γνωρίζουν το πότε αυτό ενδέχεται να συμβεί και ισχυρίζονται ότι μπορεί
να γίνει οποιαδήποτε στιγμή μέσα στα επόμενα 50 χρόνια.

«Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με αυτήν την πραγματικότητα. Θα πρέπει να ρωτάμε
πώς θα ελαχιστοποιήσουμε τις ζημιές από τον σεισμό, και όχι αν θα γίνει άλλος
σεισμός», τόνισε ο Ισικαρά.

Θερμή υποδοχή της ελληνικής αποστολής αυτή τη φορά

Αυτή τη φορά όλα ήταν διαφορετικά στη χώρα που επισκέφτηκε χθες το βράδυ ο
πρόεδρος Κλίντον. Στο Ντούστζε, μια μικρή σκηνή με οκτώ γραφεία υπήρχε για να
συντονίζει τα ξένα σωστικά συνεργεία που κατέφθασαν σχεδόν αμέσως στον τόπο
της καταστροφής, ασθενοφόρα υπήρχαν παντού, ο στρατός είχε μια διακριτική
παρουσία, ενώ αισθητή ήταν η παρουσία εκατοντάδων εθελοντών απ’ όλες τις
περιοχές της Τουρκίας που έτρεξαν αμέσως.

Ένας μικρός μπουφέ με τσάι και σάντουιτς περίμενε τα μέλη της ελληνικής
αποστολής που έφτασαν το πρωί του περασμένου Σαββάτου με επικεφαλής τον γενικό
γραμματέα Πολιτικής Προστασίας κ. Δημήτρη Κατριβάνο και τις διασωστικές ομάδες
της ΕΜΑΚ, του ΕΚΑΒ και κλιμάκια του ΟΑΣΠ. Κι αυτή τη φορά τα ελληνικά
αεροσκάφη δεν οδηγήθηκαν σε κάποια… σκοτεινή κι απόμακρη γωνιά του
αεροδρομίου, όπως τον περασμένο Αύγουστο. Αντιθέτως, η ανοικτή αγκαλιά του
Καάν, ενός από τους εθελοντές της Ακούτ, που ήρθαν στην Αθήνα για να
βοηθήσουν, ζέστανε τα μέλη της αποστολής. «Είμαι εδώ για να σας διευκολύνω»
είπε ο Καάν υπογραμμίζοντας ότι «οι Έλληνες είναι φίλοι κι αδέλφια μας».

Αυτή τη φορά όλα ήταν σχεδόν διαφορετικά. Μετά το τσάι, τους εναγκαλισμούς και
την καταγραφή της ελληνικής παρουσίας στο αεροδρόμιο (σε αντίθεση με την
προηγούμενη φορά όπου μετά τρεις ημέρες σχεδόν παραμονής ο τουρκικός Τύπος
αντελήφθη την ύπαρξη των Ελλήνων), η ελληνική αποστολή με τέσσερα αεροσκάφη
τύπου C-160 μετακινήθηκε στο στρατιωτικό αεροδρόμιο του Ιζμίτ, όπου η υποδοχή
από υψηλόβαθμους αξιωματικούς του τουρκικού στρατού (σε αντίθεση με τους
φαντάρους που έψαχναν να βρουν αρμόδιο τον περασμένο Αύγουστο) συνεχίστηκε
πάλι με τσάι και θερμές ευχαριστίες.

Μαζί με τους Έλληνες έφτασαν στο αεροδρόμιο και τα μέλη του ελβετικού
συνεργείου διάσωσης απευθείας με ιδιωτικό λίαρ τζετ από Ζυρίχη.

Θα τους συναντήσουμε ξανά έξω από το Κέντρο Κρίσης στο Ντούστζε, το ίδιο
βράδυ, όταν ακόμα έψαχναν πού ακριβώς θα ξεκινήσουν τις προσπάθειες ανεύρεσης
επιζώντων, όπως και οι Έλληνες, αλλά και άλλα μέλη ξένων ομάδων. Στο Κέντρο
Κρίσης μπορεί να κατέγραψαν την παρουσία πενήντα περίπου σωστικών συνεργείων,
ξένων κρατών και εθελοντικών ομάδων από 20 περίπου χώρες, αλλά αυτό δεν
σημαίνει πως ήταν σε θέση κιόλας να τους κατευθύνουν, αφού, για παράδειγμα δεν
γνώριζαν πού κι αν υπήρχαν επιζώντες αγνοούμενοι.

Γιατί αυτή τη φορά, παρ’ ότι οι καταρρεύσεις υπολογίζονται σε χιλιάδες, και ο
αριθμός των νεκρών μέχρι χθες το βράδυ τουλάχιστον ξεπερνούσε επισήμως τους
350, κανείς δεν έχει ιδέα για τους αγνοούμενους. Και τα πρώτα δύο
εικοσιτετράωρα μετά το σεισμό μπορούσες να δεις πολλούς από τους ανθρώπους των
σωστικών συνεργείων να προσπαθούν να εντοπίσουν πού θα δράσουν παρά να
επιχειρούν διάσωση σε καταρρεύσεις, ενώ στον προηγούμενο σεισμό που έπληξε την
περιοχή ήταν οι ίδιοι οι συγγενείς που κυριολεκτικά τραβούσαν από το μανίκι
όποιον έβλεπαν μπροστά τους για να απεγκλωβίσουν ανθρώπους από τα ερείπια.

Εκείνο που δεν άλλαξε όμως ήταν η εικόνα της καταστροφής. Ειδικά στο χωριό
Kaynasli, οι εικόνες είναι τραγικές. Και οι σκηνές που αυτή τη φορά θα ήθελαν
να ξεχάσουν οι κάτοικοι είναι των δικών τους ανθρώπων που σφάδαζαν από πόνο
καθώς είχαν παγιδευτεί μισοί μέσα και μισοί έξω από τα ερείπια στις εφτά το
απόγευμα που έγινε ο σεισμός.

Οικονομική καταστροφή για την Ντούστζε

Η επιβίωση είναι το άμεσο πρόβλημα των 80.000 κατοίκων της πόλης Ντούστζε, η
οποία πριν καταρρεύσει από τα 7,2 Ρίχτερ της Παρασκευής, είχε ήδη υποστεί τις
οικονομικές συνέπειες του σεισμού του Αυγούστου.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η επαρχία του Μπολού, στην οποία ανήκει η
Ντούστζε, βρισκόταν στην 17η θέση στον κατάλογο των είκοσι πιο αναπτυγμένων
επαρχιών της Τουρκίας. Αλλά ο νέος σεισμός ήρθε να καταστρέψει τις προσδοκίες
και φιλοδοξίες για μεγαλύτερη ευμάρεια της επαρχίας. «Ο σεισμός της 17ης
Αυγούστου μας έφερε σε δύσκολη θέση, παρά το γεγονός ότι δεν ήμασταν από τις
περιοχές που επλήγησαν περισσότερο. Αυτός, όμως, ο σεισμός ήρθε να μας
αποτελειώσει οικονομικά», δηλώνει στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ιχσάν Τσετίν, μέλος
της διοίκησης του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Ντούστζε και συμπληρώνει. «Η
τραγωδία της Παρασκευής είναι για μας μια οικονομική καταστροφή».

Στην Ντούστζε λειτουργούσαν βιομηχανίες κατασκευής κυνηγετικών όπλων που
απασχολούσαν χιλιάδες εργαζόμενους. Τώρα έχουν υποστεί μεγάλες ζημιές και υπολειτουργούν.

Τα ίχνη του Εγκέλαδου είναι ορατά και σε ένα βιομηχανικό συγκρότημα που
κτίστηκε πρόσφατα στην πόλη, στεγάζοντας πολλές δεκάδες γραφεία και
καταστήματα. «Νέο βιομηχανικό κέντρο» αναγράφεται στην πινακίδα που είναι
αναρτημένη στο κτίριο, για να προκαλεί πλέον μόνο τον σαρκασμό των περαστικών.

«Αυτό πια δεν είναι βιομηχανικό κέντρο, αλλά βιομηχανικά ερείπια», λέει ένας
από αυτούς.