Γιατί αποχωρεί ο επικεφαλής του ΔΝΤ

Μισέλ Καμντεσί. Ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δείχνει την επιστολή παραίτησής του στους δημοσιογράφους

Ο Μισέλ Καμντεσί, διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ο οποίος
βρέθηκε στο μέσον του χρηματοπιστωτικού κυκλώνα του 1997, ανακοίνωσε την
περασμένη εβδομάδα ότι θα παραιτηθεί. Ο 66χρονος Καμντεσί είχε ακόμη δύο
χρόνια στην τρίτη πενταετή θητεία ως πρόεδρος του βασικού πιστωτικού ιδρύματος
του κόσμου. Η απόφασή του ήταν για πολλούς αναμενόμενη, μετά την εξαντλητική
σειρά οικονομικών κρίσεων που ξέσπασαν τα τελευταία χρόνια και ψαλίδισαν την
υποστήριξη του Κογκρέσου και του υπόλοιπου κόσμου στον διεθνή οργανισμό που διηύθυνε.

Λίγοι ήταν αυτοί που προέβλεπαν ότι ο Καμντεσί θα ήταν ο άνθρωπος που θα
ηγείτο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στη νέα χιλιετία. Και αυτό διότι οι
πολιτικοί και οικονομικοί ηγέτες επαναπροσδιορίζουν το ρόλο τους μέσα σε μια
παγκόσμια οικονομία που μεταβάλλεται με ραγδαίους ρυθμούς.

Τόσο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο όσο και ο αδελφικός τους Οργανισμός, η
Παγκόσμια Τράπεζα δημιουργήθηκαν στο ξενοδοχείο «Μάουντ Ουάσιγκτον» του
Μπρέτον Γούντς το 1944. Ο ρόλος που τους ανετέθη ήταν η προστασία της
παγκόσμιας μεταπολεμικής οικονομικής τάξης.

Ωστόσο, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ήταν πάντα στόχος κριτικής για την
δημοσιονομική πειθαρχία που απαιτεί από τα κράτη που ζητούν τα δάνειά του,
κέρδισε την εκτίμηση πολλών μετά την ανάκαμψη των δοκιμαζόμενων ασιατικών οικονομιών.

Επικαλούμενος «προσωπικούς λόγους», ο Καμντεσί ανακοίνωσε ότι θα εγκαταλείψει
το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στα μέσα Φεβρουαρίου του 2000, μετά την επιλογή
του διαδόχου του από το 24μελές Διοικητικό Συμβούλιο του διεθνούς οργανισμού.
Η τρίτη θητεία του στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα ολοκληρωνόταν το 2002.

Η κατάλληλη στιγμή

«Πιστεύω ότι αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή… Είναι πολύ δύσκολο για μένα να
σας ανακοινώνω αυτήν την απόφαση», δήλωσε ο Καμντεσί την Τρίτη στους
δημοσιογράφους που είχαν συγκεντρωθεί στα κεντρικά γραφεία του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσιγκτον των Ηνωμένων Πολιτειών. «Η κατάσταση της
παγκόσμιας οικονομίας μάς επιτρέπει πλέον να προβλέπουμε θετικές τάσεις για το
μέλλον. Γι’ αυτό το λόγο πιστεύω ότι καθήκον μου είναι να συστήσω την
εκμετάλλευση αυτών των θετικών οικονομικών συνθηκών για να επιλέξετε τον
αντικαταστάτη μου».

Αυτός ο ευγενικός άνθρωπος, κάποτε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της
Γαλλίας, έχει γίνει μάρτυρας σαρωτικών αλλαγών στην παγκόσμια οικονομία. Όταν
το 1987 ανέλαβε το γραφείο του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Νομισματικού
Ταμείου, οι αξιωματούχοι της οικονομικής πολιτικής σε ολόκληρο τον κόσμο
προσπαθούσαν ακόμη να συνέλθουν από την χρηματοπιστωτική κρίση των αρχών της
δεκαετίας του ’80. Ήταν η κρίση που προκλήθηκε από την αδυναμία των φτωχών
χωρών να αποπληρώσουν τα δάνεια που είχαν πάρει από μεγάλες τράπεζες πλούσιων
χωρών του δυτικού κόσμου.

Ωστόσο, πιο πρόσφατα, τα προβλήματα αντανακλούσαν την αστάθεια ενός
παγκοσμιοποιημένου χρηματοπιστωτικού συστήματος, όπου οι απότομες μεταφορές
ιδιωτικών κεφαλαίων από οικονομία σε οικονομία έσερναν ορισμένα εθνικά
νομίσματα στο χείλος της καταστροφής. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ήταν για
πολλά χρόνια διάσημο για την συνταγογράφηση επώδυνων φαρμάκων στις χώρες που
αντιμετώπιζαν οικονομικά προβλήματα και προσπαθούσαν να διασωθούν από την
οικονομική κατάρρευση με τα δάνεια του ΔΝΤ. Βασικό συστατικό των συνταγών του
Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ήταν η αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία των χωρών
στις οποίες προσέφερε οικονομικά πακέτα διάσωσης.

Τέτοιου είδους μέτρα μπορεί να ενδυνάμωναν τα νομίσματα και να ικανοποιούσαν
τους επενδυτές, ωστόσο οδηγούσαν και πολλούς ανθρώπους στην ανεργία. Αυτή η
προσέγγιση υιοθετήθηκε και στη στρατηγική διάσωσης που εφήρμοσε το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο για τις χώρες που βρέθηκαν στο επίκεντρο του
χρηματοπιστωτικού κυκλώνα του 1997 και του 1998. Την ίδια στιγμή, πολλές
ασιατικές χώρες βυθίζονταν στην οικονομική κρίση, η οποία με τη σειρά της
προκαλούσε πολιτική αστάθεια και αισθήματα μίσους προς τη Δύση.

Υπό τον έλεγχο του Καμντεσί, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έγινε στόχος
κριτικής για την μυστικοπαθή λειτουργία του και την απόσταση που κρατούσε από
το βασικό αφεντικό του, το αμερικανικό Κογκρέσο. Πρόσφατα ο Καμντεσί έδειξε
ότι προσπαθεί να κινητοποιηθεί προκειμένου να αντιμετωπίσει τις κριτικές φωνές.

Αλλαγή πλεύσης

Σε μια εσωτερική έκθεση που δημοσιοποιήθηκε τον Ιανουάριο, αξιωματούχοι του
Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου παραδέχθηκαν ότι έκαναν κάποια λάθη στην
προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν την χρηματοπιστωτική κρίση που ξεκίνησε από
την Ταϊλάνδη πριν από 18 μήνες. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της ετήσιας συνόδου
του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο, ο
Καμντεσί ακολούθησε έναν διαφορετικό δρόμο από αυτόν του παρελθόντος. Έδωσε
μεγάλη έμφαση στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φτωχότερες χώρες του κόσμου
τονίζοντας ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πρέπει να κάνει την προσπάθεια
καταπολέμησης της φτώχειας την πρώτη προτεραιότητα στα οικονομικά τους προγράμματα.

«Η κατάσταση θα μπορούσε να είναι πολύ χειρότερη. Το Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο έχει αναλάβει ένα πολύ δύσκολο έργο ­ οι άνθρωποι γενικά δεν
καταλαβαίνουν πόσο μικρά είναι τα περιθώρια κινήσεων του Διεθνούς Νομισματικού
Ταμείου», λέει ο Λεξ Ρίφελ, σύμβουλος του Ινστιτούτου Διεθνούς Οικονομίας στην
Ουάσιγκτον. Και προσθέτει: «Θα ήταν πολύ καλό το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να
είχε προλάβει την μεξικανική, την κορεατική ή την ταϊλανδέζικη κρίση. Αυτό
όμως νομίζω ότι θα ήταν μη ρεαλιστικό».

Αντίθετα, οι πονοκέφαλοι για τον Καμντεσί δεν τελείωσαν με την εξομάλυνση της
οικονομικής κατάστασης στην Ασία στα τέλη του 1998. Το αμερικανικό Κογκρέσο
μπλόκαρε τα σχέδια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την πώληση μέρους των
αποθεμάτων του σε χρυσό προκειμένου να χρηματοδοτήσει προγράμματα οικονομικής
ανακούφισης των φτωχότερων χωρών του πλανήτη.

Παράλληλα, η συνεχιζόμενη έρευνα για το ξέπλυμα ρώσικου χρήματος μέσω
αμερικανικών τραπεζών δημιούργησε επιπρόσθετες πιέσεις στο Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο, το οποίο δήλωνε συνεχώς ότι είχε άγνοια για την κατάληξη των χρημάτων
από τα τελευταία δάνεια που χορήγησε στη Ρωσία. Ο Λόρενς Σάμερς, υπουργός
Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής εκθείασε την Τρίτη το έργο του
Καμντεσί λέγοντας ότι «έκανε πολύ καλή δουλειά κατά τη διάρκεια της πολυετούς
θητείας τους στη θέση του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου».

Μεταξύ των ονομάτων που ακούσθηκαν ως πιθανοί διάδοχοι του Μισέλ Καμντεσί
περιλαμβάνονται ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Γαλλίας Ζαν Κλοντ
Τρισέ, ο γενικός διευθυντής του ιταλικού υπουργείου Οικονομικών Μάριο Ντράγκι,
ο επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών Βρετανός Άντριου Κρόκετ, ο
υποδιοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Μέρβιν Κινγκ και ο Χόρστ Κέλερ,
επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.