ΔΡΟΜΟΙ

Ως όρους…

… για τη χορήγηση δανείων στις φτωχές χώρες, εδώ και είκοσι χρόνια, το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο κυριότερος πελάτης του, οι ΗΠΑ, έθεταν την
ιδιωτικοποίηση, τη λιτότητα και την απελευθέρωση της αγοράς. Στόχος ήταν να
οργανωθούν οι οικονομίες τους κατά το πρότυπο του αμερικανικού καπιταλισμού,
που μεταξύ άλλων πλεονεκτημάτων θα τους έδινε τη δυνατότητα να ξεπληρώσουν το
χρέος τους. Αντί γι’ αυτό, η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε, τα χρέη συσσωρεύτηκαν και
σήμερα αυτές οι χώρες είναι παγιδευμένες σε έναν κατήφορο φτώχειας και
κοινωνικής αποσύνθεσης. Οι χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, ας πούμε, δαπανούν
περισσότερα ετησίως για την αποπληρωμή των χρεών τους από ό,τι για την παιδεία
και την υγεία μαζί.

Διεθνείς πιέσεις…

… από θρησκευτικές, εργατικές και ανθρωπιστικές οργανώσεις υποχρέωσαν το
απρόθυμο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να δώσει μερική «άφεση» χρεών στις σαράντα
πιο χρεωμένες χώρες. Ο Μπιλ Κλίντον πρότεινε τη διαγραφή μέρους του χρέους
προς τις ΗΠΑ. Όμως αυτό σημαίνει ότι θα ζητηθεί από τις χρεωμένες χώρες να
σφίξουν ακόμη περισσότερο το ζωνάρι εν ονόματι μιας «υγιούς οικονομικής
πολιτικής» που θα μειώνει το εργατικό κόστος, ώστε να αυξηθούν οι εξαγωγές για
να αποκτήσουν αρκετό συνάλλαγμα και να ξεπληρώσουν τα δάνειά τους. Το κόστος
εργασίας είναι ήδη φτηνό, γράφει το αμερικανικό περιοδικό «Νέισον», φτηνότερο
δεν γίνεται. Αν προσθέσει κανείς σε αυτό την άθλια υποδομή και την ακόμη
αθλιότερη δημόσια υγεία, βλέπει ότι δεν υπάρχει καμία προοπτική να βγουν αυτές
οι χώρες από την «μαύρη τρύπα» τους με αυτή τη συνταγή.

Αφού δεν μπορούν…

… να πληρώσουν το χρέος τους, γιατί οι πιστωτές ξεζουμίζουν αυτές τις χώρες;
Οι τραπεζίτες λένε: αν δεν υποστούν τις συνέπειες των λαθών τους, θα τα
ξανακάνουν. Όμως, τα λάθη δεν είναι δικά τους. Τα περισσότερα χρέη είναι
ψυχροπολεμική «κληρονομιά» διεφθαρμένων δικτατόρων, μεταφορά πλούτου από
φτωχούς ανθρώπους πλούσιων χωρών σε πλούσιους ανθρώπους φτωχών χωρών.

Τα λάθη…

… δεν τα πληρώνουν όλοι το ίδιο. Μερικοί δεν τα πληρώνουν καθόλου. Οι ΗΠΑ
είναι ο μεγαλύτερος οφειλέτης του κόσμου (οι Αμερικανοί δεν πληρώνουν ούτε όσα
χρωστάνε στον ΟΗΕ). Το πιο εύκολο εκεί είναι να δηλώσει κανείς χρεοκοπία και
να αποφύγει τις συνέπειες: 1,5 εκατομμύριο επιχειρηματίες και ιδιώτες το
κάνουν κάθε χρόνο. Ύστερα γυρίζουν στο σπίτι, ανοίγουν την τηλεόραση και
βομβαρδίζονται με προσφορές νέων δανείων από εταιρείες που είναι δουλειά τους
να δανείζουν ανθρώπους που δεν έχουν πιστοληπτική ικανότητα. Αντίθετα, στην
Ιαπωνία, όπου δεν υπάρχει επαρκής προστασία από τη χρεοκοπία, οι
επιχειρηματίες πέφτουν από τα μπαλκόνια. Στις ΗΠΑ, όταν ενενήντα εννιά
πολυδισεκατομμυριούχοι επένδυσαν στο Long Term Capital Management και
ποντάρισαν λανθασμένα στο ρούβλι, η αμερικανική κεντρική τράπεζα και το
υπουργείο Οικονομικών έβαλαν τους τραπεζίτες να τους δανείσουν και άλλα
χρήματα για να μπορέσουν να ξανακάνουν πάλι τα ίδια. Αν λοιπόν θέλουν τώρα να
εξαγάγουν τον αμερικανικό καπιταλισμό σε αυτές τις εξαθλιωμένες οικονομίες, το
καλύτερο που έχουν να κάνουν είναι να εφαρμόσουν και γι’ αυτές το πραγματικό
μυστικό της αμερικανικής ευημερίας: τη συνολική διαγραφή του χρέους.