Λένε «όχι» στις μονοκαλλιέργειες

Εδώ και τρία χρόνια, περίπου, ειδικοί επιστήμονες και βιολόγοι έχουν
παρατηρήσει σε 480 τμήματα πεδιάδας, διασκορπισμένα σε ολόκληρη τη Ευρώπη, τις
επιπτώσεις μιας βιοποικιλότητας, περισσότερο ή λιγότερο μεγάλης, στην παραγωγή
της βιομάζας.

Το συμπέρασμα: στις αγροτικές καλλιέργειες, η ομοιομορφία βλάπτει την παραγωγικότητα.

Η υπόθεση μοιάζει κατ’ αρχήν να είναι λογική: το να υπάρχει πλούτος ειδών σε
ένα οικοσύστημα ευνοεί την παραγωγικότητα του οικοσυστήματος αυτού. Παραμένει
επομένως το να επιβεβαιωθεί αυτό. Η σύγχρονη αγροτική παραγωγή μοιάζει, στην
ουσία, να αναιρεί αυτήν την υπόθεση: ορισμένες μονοκαλλιέργειες έχουν
εκπληκτικές αποδόσεις.

Αλλά τα πειράματα που επιχειρούνται να πραγματοποιηθούν σε τμήματα πεδιάδας
διαμερισμένα σε όλα τα κλίματα της Ευρώπης, έχουν αποδείξει ότι η
παραγωγικότητα πέφτει κατά μέσον όρο κατά 80 γραμμάρια ανά τετραγωνικό μέτρο,
όταν ο αριθμός των ειδών που καλλιεργούνται εκεί διαιρείται διά του δύο. Αυτό
το φαινόμενο εξηγείται από πολλούς μηχανισμούς της φύσης ­ ορισμένοι από τους
οποίους δεν έχουν ακόμα ανακαλυφθεί.

Η πτώση

Μπορεί φυσικά, αυτή η πτώση ­ κατά μέσον όρο, 80 γραμμάρια ανά τετραγωνικό
μέτρο καλλιεργειών, όταν ο αριθμός των ειδών που καλλιεργούνται, διαιρείται
διά του δύο, να μη μοιάζει με πολύ. Αλλά αυτός ο αριθμός, στην κλίμακα της
Γαλλίας μονάχα, αντιπροσωπεύει 43,5 εκατομμύρια τόνους ζωντανής ύλης, το
λιγότερο… Κατά τον ίδιο τρόπο, κάθε φορά που μία από τις τρεις μεγάλες
οικογένειες του φυτικού βασιλείου (λαχανικά, αγρωστώδη, άλλα είδη ποώδη)
εξαφανίζεται από το δείγμα, η παραγωγικότητα πέφτει κατά 100 γραμμάρια, ανά
κάθε τετραγωνικό μέτρο.

Μία εργαστηριακή προσομοίωση, όμως, της γενικότερης θέρμανσης του πλανήτη που
έγινε, αποδεικνύει ότι τα οικοσυστήματα με τη μεγαλύτερη βιο-ποικιλία, δεν
έχουν, παγκοσμίως, την καλύτερη αντίσταση. Φτωχαίνουν και αποδυναμώνονται όπως
και όλες οι άλλες καλλιέργειες, αλλά η συνολική παραγωγή βιομάζας τους
παραμένει πολύ ανώτερη από εκείνη των άλλων καλλιεργειών.

Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε μία έρευνα, ονόματι Biodepth που
πραγματοποίησε, από το 1996 έως το 1998, μία διεθνής ομάδα 34 επιστημόνων.
Στόχος των επιστημόνων αυτών ήταν να επιβεβαιώσουν κατά πόσον υπάρχει κάποια
σχέση ανάμεσα στον πλούτο των ειδών (τη βιοποικιλότητα) που υπάρχουν σε ένα
φυτικό οικοσύστημα ­ όπως είναι η πεδιάδα ­ και στην παραγωγικότητά του.

Έρευνες

Αυτό είναι ένα κρίσιμο ερώτημα, το οποίο προκύπτει την ώρα που ­ κυρίως
εξαιτίας των ανθρώπινων ενεργειών ­ η πτώση της βιοποικιλότητας είναι
τεκμηριωμένο γεγονός σε ολόκληρο τον κόσμο. Κατά καιρούς, πάρα πολλές έρευνες
έχουν καταπιαστεί με αυτό το θέμα, αλλά έως αυτήν τη στιγμή ουδείς έχει
κατορθώσει να πραγματοποιήσει τέτοια έρευνα σε τόσο ευρεία κλίμακα σε ολόκληρη
την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Αυτό το πετυχαίνει, για πρώτη φορά στα επιστημονικά οικολογικά χρονικά, η
έρευνα Biodepth, η οποία χρηματοδοτείται κυρίως από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για την εκπροσώπηση όλων των κλιμάτων της ευρωπαϊκής ηπείρου, οκτώ τοποθεσίες
επελέγησαν, από τη Σουηδία, στον Βορρά, μέχρι την Ελλάδα, στα Νότια, και
Ανατολικά από τη Γερμανία, έως την Πορτογαλία, στα Δυτικά.