Το υπέδαφος αιτία για τις ζημιές

Οι σημαντικές ζημιές που προκάλεσε ο σεισμός της 7ης Σεπτεμβρίου σε αρκετές
περιοχές της Αθήνας θα ήταν ίσως μικρότερες, αν οι περιοχές αυτές δεν
βρίσκονταν θεμελιωμένες πάνω σε μαλακά πετρώματα και αν δεν περιτριγυρίζονταν
από αρκετά ρήγματα.

Το Δαφνί και το Χαϊδάρι μέχρι την Πετρούπολη, τη Νέα Φιλαδέλφεια τα Άνω
Λιόσια, το Μενίδι και τη Μεταμόρφωση έχουν κτιστεί εκεί όπου εκατομμύρια
χρόνια πριν υπήρχε μια τεράστια λίμνη. Το υπέδαφος σε όλη αυτή την περιοχή δεν
αποτελείται από ομοιογενή υλικά. Υπάρχει μια πανσπερμία μαλακών και σκληρών
πετρωμάτων, τα οποία σε σημαντικό βαθμό οριοθετούνται μεταξύ τους με ρήγματα.
Περιοχές όπως οι δήμοι των Άνω Λιοσίων, του Μενιδίου, της Νέας Φιλαδέλφειας
και του Ιλίου (Νέα Λιόσια) βρίσκονται θεμελιωμένες πάνω σε μαλακά πετρώματα,
τα οποία όταν έγινε ο μεγάλος σεισμός έπαιξαν και αυτά τον ρόλο τους στην
πρόκληση των σημαντικών καταστροφών.

Οι επισημάνσεις αυτές έγιναν χθες από τον καθηγητή της Γεωλογίας στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Ηλία Μαριολάκο, στο πλαίσιο ημερίδας που
πραγματοποιήθηκε στο Αμφιθέατρο Σεισμολογίας «Ι. Δρακόπουλος», στην
Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, με θέμα «Προκαταρκτικά αποτελέσματα ερευνητικών
εργασιών από τον σεισμό της 7ης Σεπτεμβρίου 1999». Ο κ. Η. Μαργιολής ανέφερε
πως τα σκληρά πετρώματα (ανθρακικά) αποτελούν το υπόβαθρο της τεράστιας
περιοχής που κάποτε ήταν λίμνη. Τα μαλακά πετρώματα, από την άλλη μεριά, όπως
ασβεστόλιθοι και μάργες με λιγνίτες, έχουν επικαθήσει πάνω στα σκληρά κατά τη
διάρκεια εκατομμυρίων χρόνων και αυτή η διαδικασία (λιμναίες αποθέσεις) έχει
δημιουργήσει μια σειρά ρηγμάτων.

«Η διαδικασία αυτή μπορεί να άρχισε εκατομμύρια χρόνια πριν, αλλά δεν έχει
σταματήσει. Βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη και επομένως τα ίδια τα ρήγματα
θεωρούνται ενεργά», είπε ο κ. Η. Μαριολής. Κατά τον καθηγητή της Γεωλογίας,
όλα αυτά τα ρήγματα δεν έμειναν απαθή όταν εκδηλώθηκε ο σεισμός. Η συμπεριφορά
τους, σε συνδυασμό με εκείνη των μαλακών πετρωμάτων, διεκδικούν μεγάλο μερίδιο
ευθύνης ως προς το μέγεθος των ζημιών σε περιοχές σαν το Δαφνί, τα Άνω Λιόσια,
το Μενίδι, τη Νέα Φιλαδέλφεια. «Το συγκεκριμένο γεωγραφικό κομμάτι του Νομού
Αττικής είναι πολύ πιο ενεργό από άλλα».

Στο σημείο αυτό ο κ. Η. Μαριολής αναφέρθηκε και σε μιαν άλλη παράμετρο.
Μιλώντας στα «ΝΕΑ» τόνισε την ύπαρξη αγνώστου αριθμού στοών που χρησίμευαν για
την εξόρυξη λιγνίτη σε ορισμένες από τις παραπάνω περιοχές.

«Έχουμε να κάνουμε με στοές, για τις οποίες δεν γνωρίζουμε το μήκος τους και
το βάθος, που διακλαδώνονται.

Αν θεωρήσουμε ότι η χρήση τους σταμάτησε πριν από 20 – 30 χρόνια, τότε
μπορούμε να πούμε ότι τα υποστυλώματά τους ίσως να αντέχουν ακόμη. Η κατάσταση
όμως θα είναι πολύ διαφορετική σε λίγον καιρό, όταν τα υποστυλώματα θα χάσουν
την αντοχή που είχαν όταν τοποθετήθηκαν αρχικά στις στοές».

Στη χθεσινή ημερίδα πήραν μέρος δεκάδες επιστήμονες τόσο από τον χώρο της
σεισμολογίας όσο και από τον χώρο της γεωλογίας. Οι διοργανωτές της
συνάντησης, όπως είπαν οι ίδιοι, προσκάλεσαν εκπροσώπους της ομάδας ΒΑΝ να
παρευρεθούν στο Αμφιθέατρο, αλλά εκείνοι δεν ανταποκρίθηκαν. Πάντως οι
επιμέρους διαφωνίες για τους μηχανισμούς γένεσης ρηγμάτων δεν έλειψαν. Αλλά
εκείνο στο οποίο συμφώνησαν όλοι ήταν στο να καθιερώσουν στο εξής τακτικές
συναντήσεις, γεωλόγοι και σεισμολόγοι, για την ανταλλαγή γνώσεων από
επιστημονικές παρατηρήσεις.