«Χορεύοντας» με τα ναρκωτικά κάθε Σαββατοκύριακο

«Μαζευτήκαμε στο σπίτι ενός φίλου, του οποίου οι γονείς έλειπαν, ήταν
Σάββατο βράδυ. Μετά θα πηγαίναμε σε ένα sunsine party, σ’ ένα μαγαζί στην
παραλία, ξέρεις. Μέσω γνωστών είχαμε βρει κάτι “τριπάκια”, εγώ δεν είχα
ξαναπάρει, αλλά δεν φοβόμουν, ήθελα να πάρω για να με ανεβάσει».

«Ποιος θέλει Whizz;». Ένα από τα καρτελάκια-κόμικς που κυκλοφορούν στα κλαμπ του Μάντσεστερ, στο πλαίσιο της εκστρατείας πρόληψης για τους «χρήστες του Σαββατοκύριακου»

Τις λεπτομέρειες δεν τις θυμάται πολύ καλά η Κατερίνα, η οποία είναι 24 χρόνων
σήμερα και έχει πλέον ξεκαθαρίσει τη ζωή της από τις ουσίες. Περιγράφοντας
όμως τη δική της «πρώτη φορά», την προσωπική επαφή με τον κόσμο των
ναρκωτικών, περιγράφει ουσιαστικά την τάση της τελευταίας δεκαετίας στην
Ευρώπη. Οι «χρήστες του Σαββατοκύριακου» είναι έφηβοι, κυρίως. Κάνουν
περιστασιακά χρήση ουσιών, ενώ συνεχίζουν κανονικά τη δραστηριότητά τους τις
καθημερινές. Η αύξηση του αριθμού των περιστασιακών χρηστών, οι οποίοι,
σύμφωνα με τους ειδικούς, «δεν απαντούν στα στερεότυπα του χρήστη καθώς δεν
πρόκειται για άτομα που ζουν στο περιθώριο», έχει οδηγήσει στην εμφάνιση
ειδικών Προγραμμάτων Πρόληψης και Θεραπείας. Στην Ελλάδα, ήδη, τόσο το Κέντρο
Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων όσο και το πρόγραμμα του ΟΚΑΝΑ, το «18ΑΝΩ»
απευθύνονται στους περιστασιακούς χρήστες, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι
«χρήστες του Σαββατοκύριακου». Και μπορεί στην Ελλάδα ακόμα το κομμάτι της
πρόληψης να γίνεται κυρίως στα σχολεία, σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις όμως τα
Κέντρα Πρόληψης αναζητούν πρωτότυπους τρόπους προσέγγισης των νέων ακόμα και
στα κλαμπ, όπου τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί και θάνατοι. Σε πόλεις,
όπως το Μάντσεστερ (η Αγγλία είναι μία από τις χώρες με τους περισσότερους
θανάτους χρηστών του Σαββατοκύριακου), η καμπάνια πρόληψης επικεντρώνεται τόσο
στην ενημέρωση για τους κινδύνους που απειλούν την υγεία στέλνοντας ταυτόχρονα
το μήνυμα για το αποτέλεσμα της χρήσης στους εφήβους σε γλώσσα ελκυστική και αποδεκτή.

Δίπλα στις καράφες με τους χυμούς και το νερό, σε εμφανή σημεία επάνω στο μπαρ
όπου κάποια στιγμή θα φθάσουν οι πιτσιρικάδες για να παραγγείλουν, θα βρουν
πολύχρωμες κάρτες με κόμικς και φυλλάδια από τη «Γραμμή Ζωής για τα
Ναρκωτικά»: μέσα από τις περιπέτειες του Peanut Pete θα «δουν» το αποτέλεσμα
της χρήσης, τις επιπτώσεις που έχει στην υγεία και την κοινωνική τους ζωή, θα
διαβάσουν για τους κινδύνους και θα ενημερωθούν υπεύθυνα για όσα οι ειδικοί
της απεξάρτησης θα τους έλεγαν αν υπήρχε ένας τρόπος να τους πείσουν να
επισκεφθούν κάποιο από τα Κέντρα Πρόληψης.

Σε ακόμα πιο «προχωρημένες» εκδοχές αναφέρεται ακόμα και πως «η “πόρτα” στα
κλαμπ έχει δικαίωμα να κάνει σωματικό έλεγχο και να μην επιτρέψει την είσοδο,
αν βρει ναρκωτικά ή όπλα».

Με φράσεις, όπως «Θυμήσου: παίρνοντας τόσο πολύ και τόσο συχνά Whizz σύντομα
το τηλέφωνό σου θα σταματήσει να χτυπάει.

Ποιος θέλει στην παρέα του ένα άτομο που πάσχει από κατάθλιψη, κυκλοθυμικό και
βαρετά επαναλαμβανόμενο;», στο πίσω μέρος ενός κόμικς ή «Αν σε πιάσουν με
ναρκωτικά πας φυλακή» και «Το Έκστασις και τα “τριπάκια” LSD ανήκουν στην ίδια
κατηγορία με την ηρωίνη και την κοκαΐνη», επιχειρείται η ενημέρωση των εν
δυνάμει εξαρτημένων στη δική τους γλώσσα και με ύφος ελκυστικό.

«Δεν πρέπει να ξεχνάμε, βέβαια, πως αυτή η προσέγγιση αφορά χώρες όπως η
Αγγλία και η Γαλλία, όπου το πρόβλημα τω ναρκωτικών έχει μια άλλη διάσταση»,
τονίζει η ψυχίατρος κ. Κατερίνα Μάτσα, επικεφαλής του Προγράμματος Απεξάρτησης
«18ΑΝΩ» του υπουργείου Υγείας. «Δυστυχώς, οι χρήστες του Σαββατοκύριακου,
περιπτώσεις εφήβων δηλαδή που ξεκινούν κάνοντας χρήση αρχικά μόνον τις ημέρες
που δεν έχουν άλλες υποχρεώσεις και επίσης συνδέουν τη χρήση με τη διασκέδαση,
ως φαινόμενο, μας απασχολεί και στην Ελλάδα τα τελευταία δύο-τρία χρόνια.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι χρειάζεται να ξεκινήσει και να επεκταθεί η καμπάνια
πρόληψης στα νέα δεδομένα, όμως οφείλουμε να είμαστε προσεχτικοί στον τρόπο
επικοινωνίας. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να λειτουργήσεις διαφημιστικά ως προς
τις ουσίες στην προσπάθειά σου να ενημερώσεις και αυτό, δυστυχώς, το βλέπουμε
αρκετά συχνά γύρω μας».

Για την κ. Δήμητρα Ανδρουλάκη από το Κέντρο Δευτερογενούς Πρόληψης της
«Στροφής», το οποίο σήμερα παρακολουθούν 65 άτομα (ηλικίας από 13 έως 20
χρόνων), «σύμφωνα με τις μαρτυρίες των εφήβων που έφθασαν στο δικό μας
πρόγραμμα, οι περισσότεροι ξεκίνησαν κάνοντας χρήση κυρίως χαπιών το
Σαββατοκύριακο.

Ο χρόνος προσφέρεται, γιατί τότε έχουν την ευκαιρία να ξεφύγουν από την
επιτήρηση της οικογένειας και να διασκεδάσουν, ενώ τις καθημερινές με το
σχολείο και τα φροντιστήρια αυτό είναι δύσκολο.

Και είναι σημαντικό να προσφέρεις υποστήριξη στην οικογένεια ακριβώς σε αυτήν
τη φάση, γιατί μετά η κατάσταση είναι σίγουρα δυσκολότερη».

Ένα πρωί σηκώθηκα και ήμουν εξαρτημένη!

«Τέλεια ονειροπαγίδα» η περιστασιακή χρήση. Για τη Ματίνα κράτησε δέκα χρόνια

Για τη Ματίνα, που βρίσκεται ήδη στο στάδιο της επανένταξης τού «18 Άνω», το
«Σαββατοκύριακο» της χρήσης ήταν διαφορετικό: μια εκδρομή, το βράδυ της
Πρωτοχρονιάς, μια γιορτινή μέρα. Η δική της αντίληψη ήταν όμως η ίδια,
πανομοιότυπη με χιλιάδες ιστορίες που καταγράφουν οι ψυχολόγοι και θεραπευτές
των ατόμων, που τελικά κάνουν κάποια στιγμή ένα βήμα προς την απεξάρτηση.

«Επί δέκα χρόνια φλερτάριζα περιστασιακά με τις ουσίες. Έλεγα στον εαυτό μου
πως κάποιος μπορεί να μεθύσει ένα Σάββατο βράδυ και την άλλη μέρα ξυπνάει και
δεν θέλει να ξαναπιεί. Έτσι κι εγώ. Το ότι, που και που, έκανα χρήση ουσιών,
δεν σήμαινε πως ήθελα συνέχεια. Νόμιζα πως βρήκα τη χρυσή τομή.

Και να πίνω όποτε ήθελα και να απέχω από το κόστος της πιάτσας, του
περιθωρίου, της αρρώστιας, της ξεφτίλας γενικά. Καθόμουν όμως σε δύο καρέκλες».

Η Ματίνα δεν ήταν έφηβος όταν ξεκίνησε περιστασιακά τη χρήση.

Είχε την οικογένειά της, τα παιδιά και ένα επάγγελμα ικανοποιητικό. «Είχα μια
ωραία οικογένεια, τη δουλειά μου, το σπίτι μου, προοπτικές και φιλοδοξίες. Μια
τέλεια ονειροπαγίδα».

Το σοκ ήρθε μια μέρα ξαφνικά, και δεν πρόκειται να το ξεχάσει ποτέ στη ζωή
της. «Σηκώθηκα το πρωί και ήμουν χάλια. Είχα ανάγκη τις ουσίες για να γίνω
φυσιολογικός άνθρωπος, να μπορώ να περπατάω, να κινηθώ, να μιλάω χωρίς να
σκέφτομαι τον σωματικό πόνο. Τότε τρελάθηκα».

«Είμαστε σίγουροι ότι σταματάμε όποτε θέλουμε…»

«Θέλαμε ν’ ανέβουμε, είχαμε ακούσει για όλα αυτά που κυκλοφορούν έξω, ήμασταν
16 και δεν φοβόμασταν τίποτα και το κυριότερο, τόσο σίγουροι ότι σταματάμε
όποτε θέλουμε, γιατί ποιος θέλει πραγματικά να κολλήσει;».

Το Σάββατο η γνωστή παρέα θα έβγαινε έξω για χορό. Η Κατερίνα ήταν δεκαέξι,
σήμερα είναι είκοσι τεσσάρων. «Μαζευτήκαμε στο σπίτι ενός φίλου που οι γονείς
του έλειπαν, κάποιος είχε αναλάβει να βρει τα τριπάκια, θυμάμαι είχα δώσει ένα
πεντοχίλιαρο κι έφαγα μισό χαρτάκι. Τι ήταν; Τώρα με ρωτάτε, να σας πω την
αλήθεια δεν ήξερα ακριβώς τι ήταν. Δε νομίζω όμως ότι με ενδιέφερε κι όλας να
μάθω. Δεν είχα καθόλου συναίσθηση του φόβου, απλώς το κατάπια και περίμενα.

Ήθελε μία ώρα περίπου πριν μέχρι να σε πιάσει. Μετά πήγαμε παραλία, ήταν
καλοκαίρι. Στο κλαμπ νόμιζα ότι το 80% είχε πάρει. Ξεκίνησα να χορεύω, ήταν
πολύ διαφορετικά, δεν μπορώ να το περιγράψω. Το μόνο που θυμάμαι είναι κάποια
στιγμή κάθησα σε έναν καναπέ και νόμιζα ότι το πάτωμα είναι άμμος που κινείται».

Οι επόμενες ημέρες κύλησαν στη ρουτίνα του σχολείου. «Δεν ήθελα να πάρω τις
καθημερινές, όχι γιατί ήμουν το πρότυπο τού μαθητή και μ’ ένοιαζε, αλλά γιατί
δεν γούσταρα την ιδέα της εξάρτησης. Όμως το επόμενο Σάββατο έπιασα τον εαυτό
μου να περιμένει».

«Σιγά-σιγά άρχισα να θέλω και τις καθημερινές, ενώ στην αρχή έλεγα στον εαυτό
μου πως έχω τον έλεγχο και σε καμία περίπτωση δεν θα προχωρήσω. Τελικά, έφτασα
στην ηρωίνη στα 18 μου, δύο χρόνια μετά την περιστασιακή χρήση που ξεκίνησε
από Σαββατοκύριακο.

Μ’ αυτό δεν θέλω να πω ότι καθένας που παίρνει κάτι μια φορά την εβδομάδα
γιατί νομίζει ότι “θ’ ανέβει” καταλήγει σίγουρα στην εξάρτηση της ηρωίνης,
στις σύριγγες και στην εξαθλίωση, αλλά όλοι όσοι ξέρω προσωπικά και έχω ζήσει,
έχουν ξεκινήσει ακριβώς έτσι και μετά πέρασαν στην εξάρτηση».

Η Κατερίνα πέρασε από το ανοιχτό πρόγραμμα του «18ΑΝΩ» που, όπως και το
πρόγραμμα στο Κέντρο Δευτερογενούς Πρόληψης της Στροφής, απευθύνεται κυρίως
στις ανάγκες των νεώτερων και «περιστασιακών» χρηστών και σήμερα μπορεί να
μιλάει ψύχραιμα για το δικό της βίωμα.

Έχει ακούσει για τα προγράμματα πρόληψης σε κλαμπ, αλλά η άποψή της είναι
διαφορετική. «Το θέμα είναι να μη φθάσεις να χρειάζεσαι όλα αυτά», λέει
ξεκάθαρα. «Όταν φθάσεις στο σημείο να ενημερώνεις τους χρήστες με ποιο τρόπο
θα αποφύγουν τον θάνατο, είναι αργά».