«Άμα χρωστάω αίμα στον πατέρα του Γιώργου ας το πάρει από μένα!»

Για την Ελλαδα άκουγε από τα παιδιά του. Δεν γνώριζε τίποτε. Εκεί στον Βορρά,
σ’ ένα ορεινό χωριό της Αλβανίας, όπου ζει ο Νουρέντιν Πίσλι, οι λιγοστοί
κάτοικοι δεν έχουν βγει από τη χώρα τους, όπως και αυτός. Τώρα πέντε μήνες
μετά το μακελειό κοντά στο Ελμπασάν, ο πατέρας τού Φλαμούρ ­ ο οποίος πήρε το
λεωφορείο από το Σχολάρι μαζί με τους επιβάτες και πέρασε στην Αλβανία με
αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο ίδιος και ο Γιώργος Κουλούρης, ­ το μόνο που θέλει
είναι να ζητήσει συγγνώμη. «Άμα χρωστάω αίμα στον πατέρα τού Γιώργου, ας το
πάρει από μένα. Θα είναι χαρά μου. Μια συγγνώμη δεν φθάνει, όμως θέλω να τον
συναντήσω για να φύγει ένα βάρος από πάνω μου», λέει. Να συναντήσει Έλληνες,
να μιλήσει μαζί τους. «Αυτό θα είναι και το καλύτερο μνημόσυνο για τον Γιώργο
που χάθηκε άδικα»…

«Έλληνες στο σπίτι μου;». Ο μικρόσωμος Νουρεντίν Πίσλι βγήκε τρέχοντας από την
αυλή. Βουτηγμένος στις λάσπες. Έβρεχε στον μικρό λόφο στο Πάτιν, όπου ζει,
μακριά από τον κόσμο. Στα μικρά καλντερίμια δυο – τρία παιδιά έτρεχαν
ξυπόλυτα.

Ένα φιλί

Νουρέντιν Πίσλι: «Άμα χρωστάω αίμα στον πατέρα του Γιώργου να το πάρει από μένα. Θέλω να τον δω να του ζητήσω συγγνώνη»

Ένα άλογο σκόνταφτε φορτωμένο τσιμέντο. Ο Νουρεντίν άνοιξε τα χέρια του.
Άρχισε να φιλάει όποιον έβρισκε μπροστά του. Ένα φιλί για τον Γιώργο, ένα φιλί
για τον πατέρα τού Γιώργου, ένα για τον Φλαμούρ. Η γυναίκα του η Γκάνιε
μοιρολογάει και αυτή για τον Γιώργο, τον πατέρα του, τον Φλαμούρ. Κρύβεται
πίσω από το μικρό σπίτι (ο Φλαμούρ τής είχε υποσχεθεί ότι θα φτιάξουν άλλο). Η
βροχή δεν φαίνεται πάνω στο μαύρο φόρεμα. Τα δάκρυά της όμως πλημμυρίζουν το
ξερακιανό της πρόσωπο.

Ο 60χρονος Νουρεντίν μπαίνει στο σπίτι. Ένα μεγάλο, σχεδόν άδειο, δωμάτιο,
στρωμένο με ένα κόκκινο χαλί και δύο καναπέδες στις γωνίες. Στέκεται στη μέση
ως σπιτονοικοκύρης. Νέα υποδοχή. Από έναν φάκελο βγάζει περιοδικά και
εφημερίδες. Φιλάει τη φωτογραφία του Γιώργου. «Είναι πιο μεγάλος ο πόνος μου
για τον Γιώργο. Για τον πατέρα του. Όσο δεν μπορώ να τον δω, να κάνουμε ένα
τσιγάρο μαζί, έτσι σαν μνημόσυνο για τον Γιώργο, δεν θα ησυχάσω. Τον
καταλαβαίνω. Ένα αθώο παιδί σκοτώθηκε. Αν το έκανε ο γιος μου, εγώ θα πάω στο
σπίτι του να με σκοτώσει. Αν του χρωστάω αίμα να το πάρει. Θα χαρώ. Ο
Γιώργος…». Κλαίει. Η γυναίκα του φέρνει κόκκινο κρασί σε ποτήρια που της
είχε φέρει ο Φλαμούρ από την Ελλάδα. Κλαίει και αυτή. Ο Νουρεντίν τη μαλώνει.
Ζαρώνει σε μια γωνία και κοιτάζει φωτογραφίες.

Στα μαύρα. Η μάνα του Φλαμούρ, Γκανιέ, και η αδελφή της Φατιμάρ κάθε που ακούνε για Ελλάδα κλαίνε. Πέντε μήνες και δεν βγήκαν από το σπίτι

Πέντε μήνες μετά το επεισόδιο κοντά στο Ελμπασάν και οι γονείς του Φλαμούρ
προσπαθούν να κατανοήσουν τι έγινε. Κλαίνε για το παιδί τους, αλλά εκεί που
χάνουν τον ύπνο τους είναι για τον Γιώργο Κουλούρη και τον πατέρα του. Το λένε
συνέχεια. «Είναι πολύ λυπημένη η καρδιά μου για τον Έλληνα. Σκέπτομαι τον
πατέρα του. Έχασε ένα παλικάρι. Φταίει ο γιος μου, πώς να του το πω αυτό. Αν
το φέρει ο Θεός και βρεθούμε, εγώ δεν θέλω τίποτε άλλο. Και αν έρθουν στο
σπίτι μου, θα σφάξω το μοσχάρι, θα τους κάνω το τραπέζι. Αυτό θέλω και τίποτε
άλλο. Και εκεί να πάμε που σκοτώθηκε ο Γιώργος. Να κάνουμε μνημόσυνο. Για την
ψυχή τού παιδιού. Και εκεί να στρώσουμε τραπέζι. Ό, τι θέλουν. Εγώ το μόνο που
θέλω, είναι να δω τον πατέρα τού Γιώργου. Μια συγγνώμη δεν φθάνει. Ο πόνος του
πατέρα είναι μεγάλος. Τον νιώθω εγώ». Ο Νουρεντίν σκύβει το κεφάλι. Σηκώνεται
και προσφέρει τσιγάρο. Δεν μπορείς να αρνηθείς. Είναι κανόνας για τους
μουσουλμάνους του Βορρά.

Η Ελλάδα

Η διαδρομή. Από το Σχολάρι στο Ελμπασάν. Οι γονείς του Φλαμούρ αδυνατούν να κατανοήσουν τη διαδρομή του λεωφορείου και τώρα ζητούν συγγνώμη από τους ομήρους

Όταν έρχεται η κουβέντα για την Ελλάδα, η γυναίκα του και η αδελφή της Φατμίρε
(κάθεται σιωπηλή και καπνίζει) κλαίνε. Ο Νουρεντίν τις αγριοκοιτάζει. Εκείνες
σκουπίζουν τα μάτια. (Εκεί στον Βορρά ο άνδρας δίνει διαταγές). Όσο και αν
φαντάζει παράξενο, αυτή την φορά κλαίνε για τον Γιάννο Κρανιδιώτη. Όταν έμαθε
ότι σκοτώθηκε, στο σπίτι είχαν κηδεία. Ο άτυχος υπουργός είχε μιλήσει με τον
Φλαμούρ στο τηλέφωνο. «Ήθελα να πάω στην πρεσβεία στα Τίρανα τότε», λέει και
γυρίζει πάλι στις φωτογραφίες. Και αρχίζει πάλι από την αρχή να φιλάει τη
φωτογραφία του Γιώργου. Και πάλι φωνάζει ότι θα σφάξει το μοσχάρι (ένα έχει)
αν πάνε οι Έλληνες στο σπίτι του. Έχει δικό του κρασί, τσίπουρο. Θα μαζέψει,
λέει, όλο το σόι, για να τους φύγει το βάρος που ένας δικός τους άνθρωπος
έγινε αφορμή να σκοτωθεί ένα νέο παιδί.

Αλλά και αν αυτό δεν γίνει, όπως λέει, θέλει να κάνει στο σημείο του μακελειού
μνημόσυνο για τον Γιώργο, φθάνει να του το επιτρέψει ο πατέρας του. «Εγώ του
έστειλα αυτά που είπα εδώ. Τώρα περιμένω να μου επιτρέψουν να κάνω κάτι για το
παιδί». Πίνει λίγο κρασί. Η γυναίκα του βγαίνει από το δωμάτιο. Βάζει να
ακουστεί μια κασέτα. Μια Αλβανίδα καλλιτέχνις έχει κάνει κάτι σαν τραγούδι την
ιστορία του Φλαμούρ. Μιλάει για ένα παιδί που έφυγε από τα 14 χρόνια για το
μεροκάματο. Κλαίει πάλι. Ο Νουρεντίν, για μια ακόμη φορά, «βάζει τάξη». Της
λέει να βγει έξω και «να κόψει δύο κοτόπουλα για το τραπέζι». Δεν υπάρχει
χρόνος και αυτό τον στενοχωρεί. Προσπαθεί να βρει κάτι να το δωρίσει. Τελικά
είχε δύο πακέτα τσιγάρα, τα δίνει.

Ο Χότζα

Οι φωτογραφίες. Μέσα σ’ ένα κουτί ο Νουρέντιν Πίσλι κρατάει αποκόμματα από περιοδικά και εφημερίδες. Δεν έτυχε να δει το μακελειό στην τηλεόραση. Έχει τις φωτογραφίες που κάθε λίγο τις κοιτάζει και τις φιλάει

Στον δρόμο της επιστροφής, ο Νουρεντίν συνεχώς μιλάει για τον Χότζα. Έχει
ξεφύγει λίγο από τους δύο νεκρούς. Το χωριό του, ένα μικρό ορεινό που απέχει
τρεις ώρες από τα Τίρανα. Τα σπίτια μακριά το ένα από το άλλο, ίσα που
φαίνονται. Δρόμοι δεν υπάρχουν, σχολείο, γιατροί. «Τα χάλασαν όλα αυτοί εδώ
και εννοεί την μετά Χότζα εποχή. Είναι μάλλον από τους λίγους στον Βορρά που
είναι με το παλιό καθεστώς.

Μουσουλμάνος πιστός στις παραδόσεις ήταν και είναι της άποψης ότι η αδικία
είναι ένα θέμα που λύνεται από τους άνδρες. «Αν δεν είχε σκοτωθεί και ο
Φλαμούρ, εγώ ο ίδιος θα τον σκότωνα. Για μας αυτή είναι η πραγματικότητα».