Κρίσιμες εκλογές στα Σκόπια

Σε κλίμα αστάθειας και αβεβαιότητας για το μέλλον της εύθραυστης
Δημοκρατίας τους και με το κράτος τους οικονομικά τραυματισμένο από τις
επιπτώσεις του πολέμου στο Κόσοβο, οι κάτοικοι της ΠΓΔΜ προσέρχονται την
Κυριακή στις κάλπες, για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στην μετά
Γκλιγκόροφ εποχή.

Έξι υποψήφιοι για το ύπατο αξίωμα της χώρας ξιφουλκούν για την οικονομία και
τις εθνοτικές διαφορές. Κανείς Σλάβος δεν κρύβει την ανησυχία του για το
μέλλον από τη ραγδαία αύξηση των αλβανοφώνων, κυρίως στις δυτικές περιοχές της
χώρας που κατοικούνται σχεδόν αποκλειστικά από το αλβανικό στοιχείο. Δεν είναι
λίγοι εκείνοι που χαρακτηρίζουν καθαρά επιθετική τη στάση των Αλβανών, καθώς
μετά τον πόλεμο στο Κόσοβο αισθάνονται «δυνατοί» και θεωρούν ότι ΗΠΑ και ΝΑΤΟ
βρίσκονται στο πλευρό των αλυτρωτικών τους διαθέσεων. Σε αυτό συντελεί και το
κλίμα που δημιουργούν τα αλβανικά κόμματα, κύριο αίτημα των οποίων είναι να
αναγνωριστεί η αλβανική κοινότητα όχι ως μειονότητα, αλλά ως καταστατική
συνιστώσα της Δημοκρατίας. Οι Σλάβοι, εννέα μόλις χρόνια μετά την ανεξαρτησία
της χώρας τους από τη Γιουγκοσλαβία, μοιάζουν να πανικοβάλλονται όταν βλέπουν
συνθήματα υπέρ της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου ή ακόμη και υπέρ της Μεγάλης
Αλβανίας, που θα περιλαμβάνει φυσικά και δικά τους εδάφη. Και όλα αυτά μπροστά
στη μάλλον αμήχανη στάση της κυβέρνησης, που αναγκάζεται να μην αντιδρά, αφού
στηρίζεται από το ακραίων θέσεων αλβανικό κόμμα του Α. Τζαφέρι.

Εξίσου προβληματική και η οικονομική κατάσταση: η χώρα έχασε τον βασικότερο
οικονομικό εταίρο, τη Σερβία. Το κύμα των προσφύγων «γονάτισε» την οικονομία,
αφού δεν συνοδεύθηκε από τη γενναιόδωρη συνεισφορά της διεθνούς κοινότητας, ο
πόλεμος μπλόκαρε τις προσπάθειες και προκάλεσε πρόσθετα προβλήματα, η ανεργία
προσεγγίζει το 20%, οι αποκρατικοποιήσεις δημοσίων επιχειρήσεων καθυστερούν,
όπως και η προσέλκυση ξένων επενδυτών, παρά τη σταθερή και καλόβουλη διάθεση
συνεργασίας της Ελλάδας. Διάθεση, που γίνεται αποδεκτή με ιδιαίτερη
ευχαρίστηση στην ΠΓΔΜ και με τη βεβαιότητα ότι θα υπερκερασθεί σύντομα το
πρόβλημα του ονόματος.

Στα Σκόπια. Ο Τίτο Πετκόφσκι (αριστερά), επίγονος του Γκλιγκόροφ και ο Βασίλ Τουπούρκοφσκι (ήταν συνεργάτης του Μιλόσεβιτς)

Θεωρείται βέβαιο ότι από τις εκλογές δεν θα εκλεγεί πρόεδρος, αφού απαιτείται
απόλυτη πλειοψηφία. Ο δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο πρώτων θα διεξαχθεί στις
14 Νοεμβρίου.

Έξι υποψήφιοι

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα περάσουν στον δεύτερο γύρο ο υποψήφιος του
κυβερνητικού κόμματος ΒΜΡΟ-DPNE Μπόρις Τραϊκόφσκι και ο υποψήφιος του
Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Τίτο Πετκόφσκι. Αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών ο
πρώτος, 43 ετών (ο μικρότερος σε ηλικία υποψήφιος), δικηγόρος, θεωρείται
μετριοπαθής, αλλά του καταλογίζεται πολιτική απειρία. Είναι μεθοδιστής, κάτι
που προκαλεί τις αντιδράσεις των ορθόδοξων Σλάβων. Τονίζει πολλές φορές την
ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων με την Ελλάδα, δεν ανεβάζει τους τόνους για
το θέμα του ονόματος, σημειώνοντας ότι οι συζητήσεις για τη συγκεκριμένη
διαφορά μπορεί να ζημιώσουν τις διμερείς οικονομικές σχέσεις. Η δημοτικότητά
του ανέβηκε ραγδαία όταν στην περίοδο του πολέμου κατήγγειλε διεθνείς
οργανισμούς επειδή δεν συμπαραστέκονταν οικονομικά στη χώρα του.

Ο Πετκόφσκι θεωρείται πολιτικός επίγονος του Γκλιγκόρωφ και ο περισσότερο
αποδεκτός από την αλβανική κοινότητα. Ρεαλιστής και χαμηλών τόνων, ο 54χρονος
νομικός εκλέγεται βουλευτής από το 1990. Συμμετείχε στην προηγούμενη κυβέρνηση
των σοσιαλδημοκρατών, κάτι που του προσέδωσε αρνητικά χαρακτηριστικά στην
κοινή γνώμη. Πρόσφατα, ανέβασε τους τόνους για τις ελληνοσκοπιανές σχέσεις
δηλώνοντας ότι «ο λαός δεν θα επιτρέψει ποτέ να αλλάξει με εκβιασμούς το
συνταγματικό μας όνομα».

Η μεγάλη έκπληξη των εκλογών ήταν ο Βασίλ Τουπούρκοφσκι. Από φαβορί λόγω των
φημολογούμενων σχέσεών του με τον αμερικανικό παράγοντα κατέληξε τέταρτος στις
δημοσκοπήσεις. Μέλος του συλλογικού προεδρείου της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας,
στενός συνεργάτης του Μιλόσεβιτς, 48 ετών σήμερα, ήταν ο «πολιτικός
προστατευόμενος» του Κίρο Γκλιγκόρωφ. Αποπέμφθηκε όμως από την πολιτική σκηνή
(και ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα στις ΗΠΑ) όταν ο Σκοπιανός πρόεδρος τον
απέλυσε από διαπραγματευτή, γιατί στις συνομιλίες με την Ελλάδα για το
πρόβλημα του ονόματος το 1992 ακολούθησε μετριοπαθή στάση. Όταν το κόμμα του,
η Δημοκρατική Εναλλαγή στήριξε την κυβέρνηση Γκεοργκιέφσκι είχε γίνει λόγος
για συμφωνία με αντάλλαγμα την υποστήριξη του ΒΜΡΟ στις προεδρικές εκλογές. Η
συμφωνία όμως έσπασε, επειδή θεωρήθηκε ότι προσπάθησε να «καπελώσει» το
κυβερνητικό έργο.

Στην τρίτη θέση των δημοσκοπήσεων βρίσκεται ο πρώτος πρόεδρος της Βουλής
Στόγιαν Άντοφ, του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος. Διπλωμάτης και
δημοσιογράφος, 64 ετών, θεωρείται εκπρόσωπος της παλιάς σχολής. «Μπορούμε να
συζητήσουμε με τους Έλληνες για τις διαφορές μας, αλλά όχι για το όνομά μας»,
δήλωσε πρόσφατα.

Και δύο Αλβανοί

Στις εκλογές συμμετέχουν και δύο Αλβανοί, που ποτέ δεν ασχολήθηκαν με τις
ελληνοσκοπιανές διαφορές. Ο υφυπουργός Υγείας Μουχαρέμ Νεχτζίπι, 45 ετών, από
το κόμμα PDPA του «ακραίου» Α. Τζαφέρι πρόσφατα τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας
του Κοσσυφοπεδίου με την απόσχισή του από τη Γιουγκοσλαβία. Δήλωσε ότι
πρόεδρος της χώρας θα εκλεγεί όποιος αποδεχθεί τα αιτήματα του 30% του λαού,
εννοώντας προφανώς ότι η αλβανική κοινότητα έχει τον ρυθμιστικό ρόλο. Από το
περισσότερο μετριοπαθές αλβανικό κόμμα PDP προέρχεται ο μέχρι τώρα πρέσβης στη
Δανία Μουχαμέντ Χαλίλι, 48 ετών, που κατά καιρούς δεν έχει κρύψει τις πολύ
καλές επαφές του με τους Αλβανούς της «Μητέρας Αλβανίας» και του Κοσσυφοπεδίου.