ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1911

Ο καπετάνιος και οι υποπλοίαρχοι, όταν συμβεί ναυάγιο, φροντίζουν για τη
σωτηρία των υπολοίπων και εγκαταλείπουν τελευταίοι το πλοίο που βυθίζεται.
Αυτό έκανε και ο πλοίαρχος του ελληνικού εμπορικού πλοίου «Λόρδος Βύρων», που
βυθίστηκε στα τέλη Οκτωβρίου του 1911 στα στενά της Μάγχης. Αλλά δεν το έκανε
ο υποπλοίαρχος Στελιδιάδης, που προτίμησε να σωθεί ο ίδιος και άφησε να
πνιγούν 16 άνθρωποι, ανάμεσα στους οποίους και δύο παιδιά. Το περιστατικό
περιγράφει η «Εστία» στο φύλλο της 11ης Δεκεμβρίου 1911 (σελ. 3) ­ ύστερα
δηλαδή από περίπου ενάμιση μήνα σε ανταπόκριση από το Λονδίνο. Σύμφωνα με την
ανταπόκριση: Το πλοίο «Λόρδος Βύρων» ανήκε εις την Ελληνο-Αγγλικήν εταιρεία
των Εμπειρίκων και είχε ενοικιασθεί και φορτωθεί από τον Ανδριώτη εφοπλιστήν
Αντ. Κούλουθρον. Έπλεε από την Ρωσία στην Αμβέρσα της Ολλανδίας, αλλά δεν
πρόφθασε να φτάσει εκεί, γιατί βυθίστηκε στο στενό της Μάγχης.

«Το πλοίον είχε, φαίνεται, κακώς διατεθειμένον το φορτίον και, ένεκα της
θαλασσοταραχής, εν τω μακρώ πλω έκλινε σιγά-σιγά προς την μίαν πλευράν, και
τέλος ανετράπη και εβυθίσθη. Εγκαίρως κατεβιβάσθησαν δύο λέμβοι του πλοίου διά
να επιβούν και σωθούν οι άνδρες του πληρώματος, αλλ’ ατυχώς και αι δύο λέμβοι
προσέκρουσαν εις την προσκλινή πλευράν του πλοίου και εθραύσθησαν. Έμενεν
εισέτι μία μεγάλη λέμβος, δυναμένη να περιλάβη και 40 εν ανάγκη άτομα, επειδή
δε η θάλασσα ήτο απλώς τεταραγμένη, αλλ’ όχι και τρικυμιώδης, θα ήτο δυνατόν
να σωθούν όλοι οι άνδρες».

Στη βάρκα, λοιπόν, που είχε σωθεί, επιβιβάστηκαν επτά άντρες του πληρώματος
«υπό την ηγεσίαν του υποπλοιάρχου κ. Στελιδιάδου».

Στο πλοίο παρέμειναν όμως 19 άνθρωποι, ανάμεσά τους και δύο παιδιά: ο γιος του
πλοιάρχου και ο γιος του εφοπλιστή Κούλουθρου.

Οι έρανοι για την ενίσχυση του στόλου ήταν συνηθισμένοι πρακτική εκείνων των χρόνων. Και οι μαθητές του σχολαρχείου το εκμεταλλεύθηκαν δεόντως

Αυτοί, λοιπόν, φώναζαν και ικέτευαν όσους είχαν μπει στη λέμβο να πλησιάσουν
να τους πάρουν πριν βυθιστεί το πλοίο. Αλλά οι επιβαίνοντες στη λέμβο… «όχι
μόνον τούτο δεν έκαμαν, αλλά χωρίς καμμίαν ανάγκην σπουδής, έσπευσαν και
έκοψαν τον κάλων, δι’ ου η λέμβος ήτο προσδεδεμένη εις το βυθιζόμενον πλοίον,
και απεμακρύνθησαν…»

Ύστερα από λίγες ώρες το πλοίο βυθίστηκε και από τους 19 ανθρώπους σώθηκαν
μόνο τρεις «αρπαχθέντες από την βυθισμένην λέμβον».

Αντίθετα, όμως, με τους επτά συναδέλφους τους που πήραν τη βάρκα και έφυγαν…

«Οι τρεις αυτοί προσεπάθησαν να βοηθήσουν και τους άλλους όσον ημπορούσαν,
περισυνέλεξαν δ’ εξ αυτών τέσσαρας, αλλ’ η εξάντλησις εκ της πολυώρου εν τη
θαλάσση αγωνίας ήτο τοιαύτη, ώστε, όταν μετά εξάωρον τους περισυνέλεξε πλοίον
τι, μόνον οι τρεις ήσαν ζωντανοί, οι δε άλλοι είχον ξεψυχήσει…».

Και ο δημοσιογράφος καταλήγει με μία ευχή:

«Και ευχόμεθα αυτεπαγγέλτως να ενεργηθούν τα δέοντα και να καθορισθούν αι
ευθύναι ­ αν υπάρχουν τοιαύται ­ διότι είνε πιθανόν να ζητηθούν ευθύναι και
υπό άλλων, μη Ελλήνων, καθότι επνίγη και εις Άγγλος μηχανικός μεταξύ των Ελλήνων…».

Ερωτική τραγωδία στον Καύκασο

«Η Ρωσία είναι ο τόπος των αιματηρών ερώτων». Έτσι αρχίζει το κείμενο
της «Εστίας» (φ. 31.12.1911, σελ. 3), που περιγράφει μία ερωτική τραγωδία στον
Καύκασο, με θύματα δύο πρίγκιπες: τον σύζυγο και τον εραστή. Η τραγωδία
«συνεκλόνισε», κατά τον συντάκτη, «την αριστοκρατίαν της Αγίας Ρωσίας».

Ο πρίγκιπας Δαδιάνι, υπολοχαγός της φρουράς του τσάρου, με τον οποίον είχε
συγγένεια, «εσυνήθιζε να διάγη μέρος μεν του έτους εις την Πετρούπολιν, το δε
θέρος εις τους πατρικούς του πύργους» στις άγριες πλαγιές του Καυκάσου.

Αυτός είναι ο ένας ήρωας του δράματος, οι άλλοι δύο ήσαν «ο πρίγκηψ και η
πριγκήπισσα Δαδεσκεϊένι, Καυκάσιοι και αυτοί, πλουσιώτατοι δε γαιοκτήμονες».

Οι τρεις συγενείς είχαν σχέσεις κοινωνικές και συναντιούνταν «εις την πέραν
του Καυκάσου στρατιωτικήν πολίχνην Κονταΐδα».

Η πριγκίπισσα ήταν πάνω από σαράντα, αλλά ήταν «ωραιοτάτη, όπως η Σεμίραμις».
Αν και ήταν λοιπόν «μήτηρ πολυαρίθμου και ακμαζούσης οικογενείας» δεν έλεγε να
το βάλει κάτω. Μόλις εμφανίστηκε ο ανιψιός του τσάρου έπλεξαν ειδύλλιο.

Ο ευγενής γαιοκτήμονας κατάλαβε ότι κάτι συμβαίνει, αφού όλη την ώρα η
σαραντάρα άφηνε τον πύργο τους και έτρεχε στην Κονταΐδα. Και μία φορά τους
έπιασε αγκαλιά σ’ ένα ξενοδοχείο της Κονταΐδας. Επειδή την αγαπούσε όμως «την
παρεκάλεσε με μεγάλην μειλιχιότητα να επανέλθη εις την συζυγικήν εστίαν μεταξύ
των παιδιών της».

Αλλά:

«Ο Δαδιάνι ηρεθίσθη διά την εμφάνισιν του συζύγου και εμίσθωσε μερικά
καθάρματα διά να τον δολοφονήσουν. Η δε πριγκήπισσα, υποκριθείσα την ασθενή,
εκλείσθη εις ένα νοσοκομείον τής πέραν του Καυκάσου μικράς εκείνης
στρατιωτικής πολίχνης».

Και έτσι φθάσαμε στην ημέρα της τραγωδίας:

«Μίαν ημέραν ο ατυχής σύζυγος, συνοδευόμενος και παρά μίας εξαδέλφης της
συζύγου του μετέβη εις το νοσοκομείον προς επίσκεψίν της. Όταν όμως εξήρχετο,
δύο δολοφόνοι, οι οποίοι είχον πληρωθή 1.500 φράγκα παρά της πριγκηπίσσης, τον
επυροβόλησαν εκ των όπισθεν. Ο πρίγκηψ έπεσεν αμέσως νεκρός.

Ο ωραίος Δαδιάνι, μόλις επληροφορήθη το γεγονός, έσπευσε να παρουσιασθή αυτός
ως ηθικός αυτουργός του εγκλήματος, με την ελπίδα ότι η συγγένειά του με την
Τσαρικήν οικογένειαν των Ρωμανώφ θα τον απήλλαττε της φυλακής. Αλλ’ ηπατήθη,
διότι το δικαστήριον τον κατεδίκασεν εις εικοσαετή καταναγκαστικά έργα εις την Σιβηρίαν.

Όταν η πριγκήπισσα έμαθε την καταδίκην του λατρευτού της, έσπευσε να ομολογήση
ότι αυτή ήτο η ηθική αυτουργός του εγκλήματος. Αλλ’ ήτο πλέον αργά».

«Και ούτως έληξεν τραγικώς εν ειδύλλιον του Καυκάσου».

Οι μαθητές έφαγαν τον… στόλον!

Ο πατριωτισμός και τα κάλαντα των Χριστουγέννων χόρτασαν τους μαθητές
του Β’ Βαρβακείου Σχολαρχείου και τους έκαναν… πλουσιότερους. Ιδού η
ιστορία, όπως την περιγράφει η «Εστία» (φ. 26.12.1911, σελ. 3).

«Οι μαθηταί του σχολαρχείου του Β’ Βαρβακείου εξήλθον από της προχθές ανά την
πόλιν διά να ψάλουν τα κάλανδα υπέρ του Εθνικού στόλου, με την σημαίαν των επί
κεφαλής και αστυνομικήν άδειαν, δοθείσαν αφού εσφραγίσθησαν επιμελώς τα δύο
κιβώτια, όπου θα συνελέγοντο οι έρανοι.

Παρ’ όλα τα προφυλακτικά μέτρα εν τούτοις, οι “ερανισταί” δεν εδίστασαν την
μεσημβρίαν της προχθές να διαρρήξουν τας σφραγίδας του πρώτου κιβωτίου και να
προγευματίσουν αναλώμασι του εθνικού εράνου, να μοιράσουν δε και τα υπόλοιπα.

Ο έρανος εξηκολούθησε με το δεύτερον κουτί· αυτήν την φοράν όμως οι
μεγαλείτεροι των μαθητών έκριναν ότι καλλίτερον θα ήτο να μη γείνη γενική η
διανομή. Επί τούτω δε δύο εξ αυτών, αντί να μεταβούν ενώπιον του σχολάρχου, ν’
ανοίξουν το κουτί και να παραδώσουν τα χρήματα, ή να τα μοιράσουν, όπως και
την πρώτην φοράν, εμμένοντες τουλάχιστον εις το είδος αυτό της παρεκτροπής,
επροτίμησαν ν’ αποχωρισθούν των λοιπών και ν’ απαγάγουν το κιβώτιον, βαρύ ήδη
αρκετά εκ των εισπράξεων, εις την οικίαν του ετέρου αυτών ­ επί της οδού Γερανίου.

Η τύχη του δευτέρου κιβωτίου αγνοείται».

Γι’ αυτό και ο συντάκτης της είδησης ζητά να καταργηθεί «η μέθοδος της
επαιτείας των καλάνδων διά πατριωτικούς σκοπούς».

Στο ίδιο θέμα, εξάλλου, επανήλθε και ο Π. Νιρβάνας (Εστία 28.12.1911, σελ. 1)
με χρονογράφημα που είχε τίτλο «Πολιτεία Περαράρων».