Οι «τρελοί» της Μακρονήσου

Μπορεί να έχουν περάσει πενήντα χρόνια από το τέλος του Εμφυλίου και πολλοί
να μη γνωρίζουν τίποτα γι’ αυτόν, ωστόσο, η σκαπάνη του ερευνητή όλο και
αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές μιας ανείπωτης τραγωδίας που έζησε ο Ελληνισμός.Ο
Ευάγγελος Μαχαίρας, πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και για
πολλά χρόνια πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη
(ΕΕΔΥΕ), έχοντας ζήσει απάνθρωπες στιγμές στην εξορία της Ικαρίας και της
Μακρονήσου και έχοντας αγωνισθεί όσο λίγοι για την κατάργηση των κολαστηρίων,
καταγράφει στο νέο του βιβλίο συγκλονιστικές εικόνες της ανθρωποσφαγής και του
αδελφοσ-κοτωμού. Με πρόλογο του ιστορικού – δημοσιογράφου του «Ριζοσπάστη»
Γιώργου Πετρόπουλου, σε εκδόσεις Προσκήνιο – Άγγελος Σιδεράτος, ο Ευάγγελος
Μαχαίρας, από τους ξεχωριστούς μαχητές του δικηγορικού σώματος, επιχειρεί στο
βιβλίο του μία «άλλη» καταγραφή, «πίσω από το γαλανόλευκο παραπέτασμα που
σκέπαζε τη Μακρόνησο». «Το βιβλίο αυτό», γράφει ο συγγραφέας, «είναι ένα
ιστορικό ντοκουμέντο μιας απίστευτης εγκληματικής δραστηριότητας κρατικών
οργάνων σε βάρος δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών και πολιτών. Τα κρατικά αυτά
όργανα είναι βέβαια δολοφόνοι και βασανιστές, τέρατα μιας φριχτής κόλασης, στα
οποία είχε παρασχεθεί πλήρως ασυδοσία και τα οποία είχαν πλήρη κάλυψη από τους
στρατιωτικούς προϊσταμένους τους και από τους αρμόδιους υπουργούς. Με λίγα
λόγια, πρόκειται για ανατριχιαστική απεικόνιση μιας τραγικής εποχής». «ΤΑ ΝΕΑ»
προδημοσιεύουν σήμερα και αύριο χαρακτηριστικά αποσπάσματα από αυτό το βιβλίο.
«Επί τρία τέσσερα χρόνια ο Τύπος της Δεξιάς, το ραδιόφωνο, προσωπικότητες,
όπως ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, η Μαρίκα Κοτοπούλη,
ακαδημαϊκοί και πανεπιστημιακοί», γράφει ο κ. Μαχαίρας, «διαφήμιζαν τη
Μακρόνησο ως “νέο Παρθενώνα”, ως “εθνικό σχολείο”».

Προδημοσίευση από το βιβλίο «Πίσω από το γαλανόλευκο παραπέτασμα. Μακρόνησος, Γιούρα και άλλα κάτεργα»

Η αναμόρφωση των κομμουνιστών ­ πολλοί από αυτούς που τους αποκαλούσαν έτσι
δεν γνώριζαν καν τη λέξη κομμουνισμός ­ πήρε πολλές μορφές: ταπεινώσεις,
βασανιστήρια, εξευτελισμοί, εκτελέσεις, δολοφονίες…

Στο βιβλίο του, ο Ευάγγελος Μαχαίρας αναδεικνύει και μία άλλη τάξη αντιστασιακών.

«… Κυκλοφορούσαν στην Αθήνα οι πρώτες ανατριχιαστικές φήμες για τα γεγονότα
της “αναμορφώσεως” των εξορίστων στη Μακρόνησο. Με φόβο όσοι είχαν μάθει μέσες
άκρες, ψιθύριζαν στ’ αυτί του διπλανού τους: “Φοβερά πράγματα!”. Ανήσυχοι και
τρομαγμένοι οι γονείς προσπαθούσαν να βρουν την πηγή των πληροφοριών. Όλοι οι
τίμιοι άνθρωποι ζητούσαν με κάθε τρόπο να μάθουν τι επιτέλους ήταν αλήθεια απ’
όσα διαδίδονταν.

­ “Υπάρχουν νεκροί!”.

Σε όλους φαινόταν απίστευτο. Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν νεκροί! Πώς θα
δικαιολογήσουν τις απώλειες μια μέρα;

­ “Υπάρχουν και τρελοί!”».

Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο σήμερα, πολλοί αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης
οδηγήθηκαν ύστερα από απίστευτα βασανιστήρια στα ψυχιατρεία. Κάποιοι ήταν
τυχεροί και πήγαν μόνο μέχρι το Δαφνί… Κάποιοι άλλοι έφτασαν ώς τη Λέρο. Και
ο Ευάγγελος Μαχαίρας το καταγράφει:

«Αυτό πια φαινόταν πιο πολύ απίστευτο. Μόνο εκείνοι που είχαν την κακή τύχη να
δοκιμάσουν τις “μεθόδους εθνικής αναμορφώσεως” στην Μακρόνησο είτε σαν
στρατιώτες είτε σαν κρατούμενοι στη ΣΦΑ ή και στα Γιούρα και σ’ άλλα κάτεργα,
όπου είχαν αρχίσει πριν από καιρό να εφαρμόζονται, μπορούσαν να συλλάβουν όλη
την έκταση κι όλη την τραγικότητα των θρυλουμένων γεγονότων της “κεραυνοβόλου
αναμορφώσεως” των πολιτικών εξορίστων. Και αυτοί όμως στο ζήτημα των τρελών
ήσαν επιφυλακτικοί.

­ “Εξήντα τρελάθηκαν στο Α’ Τάγμα!”.

Αδύνατον! Δεν μπορούσαν να το πιστέψουν. Κι όμως, όταν συγκεντρώθηκαν τα
στοιχεία, δημοσιεύσαμε στη “Μάχη” κατάλογο 120 (!) πολιτικών εξορίστων που
τρελάθηκαν από τα βασανιστήρια στο Α’ Τάγμα. Και είναι βέβαιο ότι υπάρχουν κι
άλλα ονόματα που δεν έχουν εξακριβωθεί. Όμως είναι βέβαιο ότι και μέχρι σήμερα
ακόμη, μέσα στα “σύρματα” και έξω από τα σύρματα, υπάρχουν άνθρωποι που δεν
αντέχουν άλλο πια, να υφίστανται, να παίρνουν μέρος, να παρακολουθούν, να
βλέπουν, ν’ ακούνε, να μαθαίνουν τα βασανιστήρια και τα μαρτύρια που
συνεχίζονται και παθαίνουν νευρικές κρίσεις, ψυχονευρώσεις, μελαγχολίες και
κάθε λογής ψυχοδιανοητικές αρρώστιες.

Εκατόν είκοσι τρελοί στον “παράδεισο” του Βασιλόπουλου! Κι άλλοι τόσοι και
ίσως περισσότεροι στο “αναρρωτήριο ψυχών” του Τζανετάτου!

Εις θάνατον. Αν δεν υπέγραφες δήλωση αποκήρυξης του κομμουνισμού ή σε βασάνιζαν και σε σκότωναν στη Μακρόνησο ή σ’ έστελναν στο στρατοδικείο. Κι εκεί ο βασιλικός επίτροπος, λαλίστατος πάντα, πρότεινε θανατική ποινή

Στο Δημόσιο Ψυχιατρείο Αθηνών νοσηλεύτηκαν πενήντα περίπου ψυχοπαθείς από τη
Μακρόνησο. Έχουμε δημοσιεύσει τα ονόματα των περισσότερων. Η διεύθυνση μπορεί
να τους δείξει και τις φωτογραφίες τους. Όταν τους έφεραν, πολλοί ήταν σε
τέτοια κατάσταση, σκελετωμένοι, ξεσκισμένοι, κουρεμένοι, μανιακοί, που δεν
μπορούσαν να τους ξεχωρίσουν. Όλα τα θύματα είχαν μια όψη, μια έκφραση. Αυτή
που θ’ απαθανατίσει αύριο ο άξιος καλλιτέχνης και θα μείνει στην πινακοθήκη
του αυριανού πραγματικού πολιτισμού, για να θυμίζει στους ανθρώπους των γενεών
που έρχονται, πόσο υπόφερε, πόσο βασανίστηκε και πόσο μαρτύρησε η δική μας η
γενιά, για να μην αφήσει την επόμενη μέρα της νίκης των δημοκρατικών λαών κατά
του φασισμού να επιβιώσει και να ριζώσει στην πατρίδα μας το εκφυλισμένο και
γι’ αυτό βαρβαρότερο, αγριότερο κι αηδιαστικότερο υποπροϊόν του: ο
νεοφασισμός. Και τους φωτογράφισαν για να μπορούν να τους γνωρίζουν.

Ύστερα προχωρήστε στο 5ο και στο 8ο Παράρτημα. Μη σας απασχολήσει η
ακαταστασία, η βρώμα κι ό,τι άλλο θα παραρηρήσετε στους θαλάμους. Βέβαια είναι
κι αυτά σπουδαία ζητήματα, ο ανθρωπισμός σας δεν ανέχεται να λέγεται αυτό το
συγκρότημα που βλέπετε εδώ Δημόσιο Ψυχιατρείο Αθηνών, αλλά αφήστε τα αυτά για
μια άλλη φορά. Ελάτε τώρα στο προκείμενο.

Ελάτε να δούμε τους 5 εξόριστους του 5ου Παραρτήματος. Αυτή την ώρα έχουν
έρθει κι οι δικοί τους. Μαυροφορεμένες μανάδες αγκαλιάζουν με λαχτάρα τα
βασανισμένα κορμιά τους, φιλούνε στοργικά τα πρόσωπά τους που τρέμουν,
χαϊδεύουν τα μαλλιά τους που τα ξερίζωναν οι βασανιστές τους, τα χέρια τους
που τα ‘χουνε τσακίσει. Δακρύζουνε και πνίγουν τους λυγμούς για να μην τους
στενοχωρήσουν. Στρέφουν αλλού το πρόσωπο όταν πέφτουν από τα μάτια τους
χοντρές και καυτερές οι στάλες. Μα αυτοί δεν κλαίνε. Τα βλέπουν όμως όλα,
έχουν όλες τις αισθήσεις σε υπερένταση και δεν τους ξεφεύγει η παραμικρή
κίνηση, ο πιο φευγαλέος μορφασμός. Αλλά δεν κλαίνε, προσπαθούν εκείνοι να παρηγορήσουν…

Πόση δύναμη έχουν μέσα στην ψυχή τους!».

«Μακρόνησος»

(Απόσπασμα από ποίημα του νοσηλευόμενου τότε στο Δαφνί εξόριστου Μανώλη Κορνήλιου)

… Ω! τα τραγούδια, τα τραγούδια τους

ο άνεμος δεν τα χορεύει πια…

Κι η θάλασσα πια δεν τα ταξιδεύει…

Τους πήραν τα τραγούδια τους, τους πήραν τα χαμόγελα.

Σφίξε τη λέξη τούτη, σφίξε την

καθώς τη σφίγγει στ’ άδεια στήθια της τρελλή μητέρα

που γυρεύει το τρελλό της παιδί.

Γίνε μονάχα ένα στόμα, γίνε ένα σάλεμα για κραυγή.

Γίνε η άναρθρη κραυγή των τρελλών

που σαρκάζει

φοβερή, θριαμβική, νικητήρια!

Φώναξε δυνατά: Μακρόνησος!..