Στα αστικά δικαστήρια εξοφλούνται οι… αποδείξεις της ζωής

«Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι ο φόρος αίματος που καταβάλλεται στον
βωμό της ασφάλτου είναι ιδιαίτερα βαρύς στη χώρα μας. Πολλοί οι παράγοντες που
συντελούν σε αυτό. Καθοριστικό ρόλο παίζει το γεγονός ότι δεν τηρούνται οι
κανόνες κυκλοφορίας, τόσο εκ μέρους των οδηγών όσο και εκ μέρους των πεζών.

Έτσι, αποδίδοντας τα του Κάισαρος των Καίσαρι, δεν σημαίνει ότι σε
περίπτωση θανατηφόρου τραυματισμού πεζού υπαίτιος είναι πάντα κάποιος οδηγός.
Βέβαια, σε ορισμένες περιπτώσεις παρεμβαίνει, δυστυχώς καθοριστικά, και ο
παράγοντας τύχη ­ ή μάλλον ατυχία ­ στην επέλευση του μοιραίου.

Θυμάμαι μία υπόθεση που αντιμετώπισα κατά την άσκηση των δικαστικών μου
καθηκόντων, όπου ένας μεσήλικος άνδρας προσπάθησε εντελώς απρόσεχτα και σε
απόσταση δέκα μέτρων από διάβαση πεζών να διασχίσει την Πατησίων περίπου στο
ύψος του ΜΙΝΙΟΝ. Ενώ ο δρόμος είχε πυκνή κίνηση τροχοφόρων κατέβηκε στο
οδόστρωμα αιφνιδίως λίγα μέτρα μπροστά από το κινούμενο τρόλεϊ και με γρήγορο
βήμα προσπάθησε να το διασχίσει. Ο οδηγός του τρόλεϊ, που εκινείτο με πολύ
μικρή ταχύτητα, προσπάθησε να το ακινητοποιήσει.

Μόλις ο πεζός πέρασε μπροστά από το τρόλεϊ είχε φτάσει και η μοτοσυκλέτα
στο ύψος του, χωρίς έως τότε ο οδηγός της να έχει οπτική επαφή με τον πεζό. Με
το αριστερό τιμόνι προσέκρουσε ελαφρώς στον πεζό, ο οποίος έχασε την ισορροπία
του και έπεσε στο οδόστρωμα. Δυστυχώς το κεφάλι του βρέθηκε μπροστά από τον
εμπρόσθιο αριστερό τροχό του τρόλεϊ και συνεθλίβη λίγα μέτρα προτού αυτό
ακινητοποιηθεί. Με βάση τα προαναφερόμενα δεν ήταν δίκαιο να αποδοθεί αμέλεια
ούτε στον οδηγό του τρόλεϊ, το οποίο είχε περίπου ακινητοποιηθεί, ούτε στον
οδηγό της μοτοσυκλέτας, ο οποίος λόγω της αιφνίδιας παρεμβολής του πεζού στην
πορεία της δεν ήταν δυνατόν να προβεί σε άλλη αποφευκτική ενέργεια από το να
κινηθεί δεξιά, όπως και έκανε, που όμως λόγω της ελάχιστης απόστασης από τον
πεζό αποδείχθηκε αλυσιτελής.

Συχνό φαινόμενο είναι σε περίπτωση θανάτου να ζητούν τα συγγενικά
πρόσωπα χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν από την
απώλεια του θύματος».

Τα δικόγραφα στηρίζονται σε τραγωδίες. Αιφνίδιους θανάτους, βαρύτατους
τραυματισμούς που προκαλούν μόνιμες αναπηρίες και ανεπανόρθωτες ψυχικές
διαταραχές. Και, όμως, οι δίκες που διεξάγονται δεν έχουν καμιά σχέση με τις
αντίστοιχες ποινικές. Εκεί, τα συναισθήματα δίνουν τη θέση τους στους αριθμούς.

Πρόκειται για τις αγωγές που ασκούνται στα αστικά δικαστήρια από τους
τραυματίες-θύματα τροχαίων ατυχημάτων ή τους συγγενείς εκείνων που αφήνουν
στην άσφαλτο την τελευταία τους πνοή. Τα έγγραφα που υποβάλλονται στο
δικαστήριο μοιάζουν περισσότερο με λογιστικά βιβλία. Αφορούν την άλλη πλευρά
της πραγματικότητας. Την αποτίμηση του πόνου (αν μπορεί να συμβεί αυτό) και
των τεράστιων αναγκών που προκύπτουν από την επόμενη ημέρα.

Ποσά μεγάλα, της τάξης κάποιων εκατομμυρίων, αλλά και μικρά 2-3 χιλιάδων
δραχμών, διεκδικούν οι ενάγοντες από τις ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες με
τη σειρά τους υποχρεώνονται από το δικαστήριο να τα καταβάλουν. Για όποια
δαπάνη δεν υπάρχει απόδειξη, ακόμη και αν είναι αυτονόητη, η διεκδίκηση
απορρίπτεται. Αν, δηλαδή, ένας ανάπηρος ζητήσει τα χρήματα για το ειδικό
καροτσάκι, εφόσον δεν προσκομίσει τη σχετική απόδειξη αγοράς, δεν θα του
επιδικαστεί το ποσό!

Οι αποκλίσεις μεταξύ αποφάσεων που αφορούν παρεμφερείς υποθέσεις είναι συχνά
σημαντικές. Δεν υπάρχει, δηλαδή, «ταρίφα» για την απώλεια ­ κυριολεκτικά ή
μεταφορικά ­ της ανθρώπινης ζωής. Κάθε δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να
εκτιμήσει διαφορετικά το ύψος της αποζημίωσης για αγαθά που δεν αγοράζονται με
… διάτρητες αποδείξεις. Για την ψυχική οδύνη, την ηθική βλάβη, τη βελτίωση
της επιβίωσης ενός ανθρώπου, που παύει να ζει ουσιαστικά έπειτα από ένα
τροχαίο ατύχημα.

Όπως, επίσης, εκτιμάται πολλές φορές διαφορετικά και η συνυπαιτιότητα του
θύματος. Ίσως το ποσοστό συνυπαιτιότητας, που μεταφράζεται σε ανάλογη αφαίρεση
χρημάτων από την αποζημίωση που δικαιούται ο ενάγων, υπολογίζεται με βάση τις
συνέπειες του τραυματισμού του. Ο συνηθέστερος λόγος συνυπαιτιότητας είναι η
διαπίστωση ότι ο οδηγός μοτοσυκλέτας-θύμα τροχαίου ατυχήματος δεν φοράει
κράνος. Και αντιστοίχως ότι ο οδηγός ή ο συνοδηγός αυτοκινήτου δεν φοράει ζώνη
ασφαλείας. Στις περιπτώσεις αυτές οι δικαστές δεν «χαρίζονται». Και πολύ καλά
κάνουν. Διότι οι περισσότεροι τραυματισμοί και εκείνοι που προκαλούν τις
βαρύτερες συνέπειες στους αναβάτες διτρόχων, γίνονται στο κεφάλι. Αν είχαν
προνοήσει να το προστατεύσουν με κράνος, μπορεί να τους είχε χαλάσει το
χτένισμα, αλλά όχι ολόκληρη η ζωή τους…

Μια ζωή στο νοσοκομείο γιατί δεν φορούσε κράνος

Η κατάσταση του διτρόχου δεν προδίδει την καταστροφή. Ο αναβάτης παλεύει για να ζήσει, τυφλός και παράλυτος

΄Ηταν ένα φθινοπωρινό βράδυ. Οι δύο φίλοι κατευθύνονταν με τη μοτοσυκλέτα τους
στο Πέραμα. Κράνος δεν φορούσε ο οδηγός ούτε ο συνεπιβαίνων. Πήγαιναν βόλτα
και, όπως οι περισσότεροι νέοι, δεν ήθελαν προφανώς να χαλάσουν το χτένισμά τους!

Πίστευαν πως αν οι ίδιοι προσέχουν, δεν κινδυνεύουν από τίποτε. Άλλωστε,
κινούνταν επί της κεντρικής λεωφόρου και είχαν προτεραιότητα. Πώς να
προβλέψουν τι θα συνέβαινε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα… Πώς να προβλέψουν πως
η επόμενη εικόνα, που αμυδρά θα διέκριναν, θα είχε τα χρώματα του θαλάμου
εντατικής μονάδας του Ασκληπιείου Βούλας;

Η σύγκρουση ήταν σφοδρή. Οι δύο φίλοι εκσφενδονίστηκαν χτυπημένοι από
αυτοκίνητο, του οποίου ο οδηγός αγνόησε το stop. Το σήμα που, αν μη τι άλλο,
απαιτεί ιδιαίτερο σεβασμό. Ο αμελής οδηγός «πετάχτηκε» με το αυτοκίνητό του
μπροστά στη μοτοσυκλέτα, αφαιρώντας από τον οδηγό της οποιαδήποτε δυνατότητα
αντίδρασης. Η απόσταση μεταξύ τους ήταν ελάχιστη. Οι δύο νέοι μεταφέρθηκαν
αμέσως στο νοσοκομείο. Επέζησαν. Η ζωντάνια των 25 χρόνων τους, όμως, έμεινε
εκεί, στην άσφαλτο, αφού κανείς δεν μπόρεσε να την… περιθάλψει.

Η περιπέτεια του νεαρού συνεπιβάτη ξεκίνησε με μια πολύωρη εγχείρηση στον
εγκέφαλο για την αφαίρεση επισκληριδίου αιματώματος, ύστερα από την οποία
νοσηλεύτηκε επί δύο μήνες. Στο πρόσωπό του, που είχε παραμορφωθεί από την
πτώση, δεν ήταν δυνατόν να επέμβουν τότε οι γιατροί. Έτσι, ο ασθενής λίγους
μήνες αργότερα μπήκε και πάλι στο χειρουργείο για μια σειρά πλαστικών επεμβάσεων.

Ενάμιση χρόνο έπειτα από την τραγική εκείνη μέρα του ατυχήματος κι ενώ ο
άτυχος νέος μπαινόβγαινε κάθε τόσο στο νοσοκομείο, διαπιστώθηκε πως οι βλάβες
που είχε υποστεί στο κεφάλι ήταν ανεπανόρθωτες. Οι γιατροί του ανακοίνωσαν πως
έπρεπε να ξεχάσει όλες τις προηγούμενες δραστηριότητές του, πνευματικές και
σωματικές. Και δεν έφταναν όλα αυτά. Σειρά οφθαλμολογικών εξετάσεων απέδειξε
πως η όρασή του δεν θα επανερχόταν ποτέ στην προηγούμενη κατάσταση, αφού
περιορίστηκε το οπτικό του πεδίο.

Τα ψυχολογικά προβλήματα, τα οποία, όπως ήταν φυσικό, προκλήθηκαν από όλα όσα
διά βίου θα αντιμετωπίζει, επέτεινε και η σεξουαλική ανικανότητα, αποτέλεσμα
τραυματισμού στα γεννητικά όργανα.

Στο ξεκίνημα της ζωής του ο νεαρός βλέπει το μέλλον του θολό, με παράπονο, με
αγανάκτηση. Μόνο για τον δικαστή που δίκασε την αγωγή του θα πρέπει να τρέφει
καλά αισθήματα. Γιατί, πράγματι, του επιδίκασε αποζημίωση που, τουλάχιστον θα
τον διευκολύνει ­ αν μπορεί να ειπωθεί αυτό ­ να ζήσει.

Για την ηθική βλάβη που υπέστη από το ατύχημα το ποσό των 10.000.000 δραχμών.
Για τις συνέπειες του τραυματισμού του (κρανιοεγκεφαλική κάκωση, αναπηρία στην
όραση, απώλεια σεξουαλικής ικανότητας) που θα επιφέρουν μοιραία την απομόνωσή
του από τον κοινωνικό περίγυρο, το ποσό των 7.000.000 δραχμών. Για την απώλεια
εισοδήματος, τα έξοδα σε μετακινήσεις, αποκλειστικές νοσοκόμες και άλλα, το
ποσό των 2.500.000.

Ωστόσο, ο δικαστής δεν παρέλειψε να αποδώσει τις ευθύνες προς κάθε κατεύθυνση.
Αφαίρεσε από το επιδικασθέν ποσό το 20%, επειδή ο νέος δεν φορούσε κράνος,
τονίζοντας πως αν κι εκείνος δεν είχε παραλείψει αυτή την υποχρέωσή του, ίσως
θα είχαν αποφευχθεί όλες ή οι περισσότερες κακώσεις στο κεφάλι. Το ποσό που
εισέπραξε τελικά ανέρχεται σε 15,5 εκατομμύρια δραχμές περίπου.

Μια στραβοτιμονιά τον καθήλωσε στο καροτσάκι

Ο νεαρός κατέβαινε την οδό Πριγκιποννήσων με το μοτοποδήλατό του. Η ταχύτητά
του ήταν κανονική. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση θα είχε προλάβει να
αντιδράσει, να ακινητοποιήσει το δίτροχο. Τη στιγμή, όμως, που πετάχτηκε
μπροστά του ένα Ι.Χ. αυτοκίνητο, ήταν αδύνατον να κάνει οτιδήποτε για να το αποφύγει.

Η οδηγός είχε αποφασίσει εκείνη τη στιγμή να στρίψει από το διάκενο της
νησίδας, προκειμένου να μπει από το ρεύμα ανόδου του δρόμου, στο ρεύμα
καθόδου. Χωρίς να ελέγξει καθόλου προς τα δεξιά της, ώστε να βεβαιωθεί ότι
μπορούσε να περάσει ελεύθερα, έκανε τη στροφή.

Το μοτοποδήλατο που οδηγούσε ο 22χρονος νέος έπεσε πάνω στο αυτοκίνητο. Ο
νεαρός εκσφενδονίστηκε σε απόσταση 20 μέτρων. Κράνος δεν φορούσε. Ο
τραυματισμός του ήταν βαρύτατος. Νοσηλεύθηκε επί 18 μήνες, ενώ το μεγαλύτερο
διάστημα δεν είχε καμιά επαφή με το περιβάλλον.

Η σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση επέβαλλε άμεση εισαγωγή του στο χειρουργείο.
Από την επόμενη ημέρα, όμως, διαπιστώθηκαν οι ολέθριες γι’ αυτόν συνέπειες του
ατυχήματος. Ο άτυχος νεαρός είχε χάσει εντελώς την όρασή του και από τα δύο μάτια…

Έντεκα μήνες μετά το τραγικό περιστατικό, διάστημα κατά το οποίο τον μετέφεραν
από νοσοκομείο σε νοσοκομείο, η διάγνωση των γιατρών τού έδωσε τη… χαριστική
βολή. Στα 23 του χρόνια έμαθε πως θα ζούσε όλη την υπόλοιπη ζωή του καθισμένος
σε αναπηρικό καροτσάκι. Τυφλός και ανάπηρος. Κι όλα αυτά εξαιτίας της
απροσεξίας μιας οδηγού. Αλλά και της δικής του αμέλειας. Αν φορούσε κράνος
ίσως να μην ήταν τώρα σ’ αυτή την απελπιστική κατάσταση. Γιατί, παρά τη σφοδρή
σύγκρουση και την εκτίναξή του στο οδόστρωμα, δεν τραυματίστηκε σε κανένα άλλο
σημείο του σώματός του. Μόνο στο κεφάλι.

Ανίκανος, βεβαίως, να εργαστεί ο νεαρός, εναπόθεσε όλες τις ελπίδες του στο
δικαστήριο. Στη χρηματική αποζημίωση που θα διευκόλυνε κάπως τη ζωή του.
Τέσσερα χρόνια αργότερα εκδόθηκε η απόφαση του Εφετείου, με την οποία του
επιδικάστηκε το ποσό των 12.254.000 δραχμών.

Οι δικαστές έλαβαν υπόψη τους τη βαρύτατη κατάσταση της υγείας του,
επιδικάζοντάς του το ποσό των 7 εκατομμυρίων δραχμών ως αποζημίωση για τη
βελτίωση της κοινωνικής και οικονομικής του θέσης, αφού ούτε να εργαστεί
μπορεί, ούτε να παντρευτεί προφανώς. Από το ποσό αυτό, ωστόσο, όπως και από τα
ποσά που του επιδικάστηκαν για τα έξοδα νοσηλείας και άλλα, το δικαστήριο του
αφαίρεσε ποσοστό 40% λόγω της δικής του υπαιτιότητας. Επειδή δεν φορούσε κράνος.

Για την ηθική βλάβη εισέπραξε 5.100.000 δρχ., ενώ οι δικαστές του
αποκατέστησαν ακόμη και το πουκάμισο και το παντελόνι που φορούσε τη μοιραία
ημέρα του ατυχήματος. Αντιθέτως, σε άλλα ζητήματα εμφανίστηκαν φειδωλοί. Του
αρνήθηκαν αποζημίωση 20.000 δρχ. για το ρολόι που φορούσε, καθώς «δεν
αποδείχθηκε ότι καταστράφηκε εκεί», όπως και το ποσό των 120.000 δρχ. που
έδωσε για το αναπηρικό καροτσάκι γιατί προσκόμισε μόνο το δελτίο αποστολής και
όχι την απόδειξη καταβολής του ποσού! Κι ας είναι αυτονόητο πως αγόρασε
αναπηρικό καροτσάκι…