Ντούιζενμπεργκ: Πάτε καλά, αλλά είναι νωρίς

Η πρόοδος που έχει επιτύχει η ελληνική οικονομία είναι αξιοσημείωτη και της
αξίζουν συγχαρητήρια, αλλά είναι πολύ νωρίς ακόμη να καταλήξουμε σε οριστικό
συμπέρασμα για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ, υποστήριξε χθες ο πρόεδρος της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ, υιοθετώντας την
προσεκτική γλώσσα που προτιμούν συνήθως σ’ αυτές τις περιπτώσεις οι κεντρικοί τραπεζίτες.

Ωστόσο, λίγο αργότερα, άφησε μεγαλύτερα περιθώρια αισιοδοξίας, όταν σε μια
αποστροφή της ομιλίας του εκτός κειμένου πρόσθεσε με νόημα, κάνοντας νεύμα
στον κ. Λ. Παπαδήμο, ότι σύντομα ελπίζει να αριθμεί η ζώνη του ευρώ άλλα 10
εκατομμύρια κατοίκων περίπου..

Τις επισημάνσεις αυτές έκανε ο κ. Ντούιζενμπεργκ στο πλαίσιο ομιλίας του στην
Τράπεζα της Ελλάδος για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το θέμα της
ένταξης της Ελλάδας στην ΟΝΕ συζήτησε όμως ο ίδιος και σε κατ’ ιδίαν
συναντήσεις του με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνίου και τον
διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος. Σύμφωνα με πληροφορίες, στις συναντήσεις
αυτές συζητήθηκε το χρονοδιάγραμμα για την ένταξη της Ελλάδας στη ζώνη του
ευρώ, σε θετικό κλίμα. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ ενημέρωσε την ελληνική πλευρά ότι η
Τράπεζα θα είναι έτοιμη να υποβάλει την αξιολόγησή της για την ελληνική
υποψηφιότητα τον Μάιο, ώστε να ληφθεί απόφαση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις
19 Ιουνίου.

Η σύγκλιση

Στην ομιλία του χθες στην Τράπεζα της Ελλάδος, ο κ. Ντούιζενμπεργκ έδωσε
ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα της διατηρησιμότητας της σύγκλισης, που είναι
απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη στη ζώνη του ευρώ. Η ικανοποίηση αυτής
της προϋπόθεσης, είπε, είναι προς το συμφέρον όχι μόνο των χωρών της ζώνης του
ευρώ, αλλά και των ίδιων των υποψηφίων. «Χωρίς διατηρήσιμη σύγκλιση, η απώλεια
των εργαλείων της συναλλαγματικής ισοτιμίας και των επιτοκίων θα μπορούσε να
προκαλέσει επαχθείς εντάσεις στην οικονομία, εις βάρος της ανάπτυξης και της απασχόλησης».

«Οι αποφασιστικές προσπάθειες της Ελλάδας να επιτύχει μια τέτοια σύγκλιση
είναι αξιοσημείωτες και της αξίζουν συγχαρητήρια. Ωστόσο, είναι πολύ νωρίς να
καταλήξουμε σε οριστικά συμπεράσματα. Τον επόμενο χρόνο η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα θα συντάξει την έκθεση σύγκλισης και εκεί θα αναλύσει τι έχει επιτευχθεί».

Συνεχής προσαρμογή

Εξάλλου, ο ίδιος τόνισε ότι η υιοθέτηση του ευρώ δεν σηματοδοτεί το τέλος της
προσπάθειας για τη σύγκλιση. «Το αντίθετο», σημείωσε. «Η συμμετοχή στη ζώνη
του ευρώ και η δυνατότητα αξιοποίησης των ευκαιριών που προσφέρει απαιτούν
συνεχή προσαρμογή στο νέο περιβάλλον και στους νέους κανόνες του παιχνιδιού.
Συμβαίνει, δηλαδή, κάτι αντίστοιχο με τον αθλητισμό: είναι δύσκολο να φτάσει
κάποιος στην κορυφή, αλλά είναι ακόμη δυσκολότερο να παραμείνει εκεί».

Το σημείο αυτό, δηλαδή την ανάγκη να αποδειχθούν μακρόβια τα επιτεύγματα της
οικονομίας και να συνεχισθούν οι προσπάθειες σύγκλισης, επεσήμανε εξάλλου και
ο ίδιος ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, στην εισαγωγική του ομιλία.

«Είμαστε πολύ κοντά στην ικανοποίηση των κριτηρίων για την ένταξη στη ζώνη του
ευρώ το 2001, είπε ο κ. Παπαδήμος. Είμαστε προσηλωμένοι σ’ αυτό τον στόχο και
αποφασισμένοι να τον πετύχουμε. Ωστόσο, έχουμε πλήρη συνείδηση του γεγονότος
ότι η μελλοντική επίδοση της ελληνικής οικονομίας θα εξαρτηθεί από την
ικανότητα της χώρας να διατηρήσει τη σταθερότητα των τιμών και να βελτιώσει
την παραγωγικότητα στην ανταγωνιστική ευρωπαϊκή ενιαία αγορά με το ενιαίο νόμισμα».

Ο κ. Ντούιζενμπεργκ κράτησε την ίδια στάση της προσεκτικής προσέγγισης και
στις απαντήσεις του στα ερωτήματα για την ισοτιμία του ευρώ με το δολάριο και
για τα ευρωπαϊκά επιτόκια. Για το πρώτο θέμα, είπε απλώς ότι δεν θέλει να
προβεί σε σχόλιο, ενώ για το δεύτερο απάντησε όπως κάθε κεντρικός τραπεζίτης
θα απαντούσε: «Τα επιτόκια θα μεταβληθούν ­ είπε χαμογελώντας ­ αλλά δεν ξέρω
πότε, σε ποια κατεύθυνση και πόσο». Επίσης, αναφερόμενος στο γνωστό πρόβλημα
της άσκησης ενιαίας νομισματικής πολιτικής σε μια ζώνη χωρών οι οποίες
βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία του οικονομικού κύκλου, ο πρόεδρος της ΕΚΤ
υποστήριξε ότι το γεγονός αυτό δεν αποτελεί εμπόδιο. Οι διαφορές απορροφώνται,
υποστήριξε, αφού η ανάπτυξη σε έναν αριθμό χωρών αντισταθμίζει την ύφεση σε
κάποιες άλλες και αντίστροφα.

Στην ομιλία του για τις υποψήφιες χώρες, εξάλλου, ο κ. Ντούιζενμπεργκ είπε ότι
η ενδεχόμενη ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεπάγεται υποχρεωτικά, αν
και όχι εξαρχής, την ένταξή τους και στη ζώνη του ευρώ. Δεν θα υπάρξουν
εξαιρέσεις, όπως αυτές που δόθηκαν στη Βρετανία και τη Δανία, τόνισε. Ως εκ
τούτου, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζονται για την
υιοθέτηση του ευρώ.

Ένα τρισ. το κόστος από τους σεισμούς

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ανεβάζουν μέρα με τη μέρα τις εκτιμήσεις για
το δημοσιονομικό κόστος που θα επιφέρουν οι ζημιές των σεισμών. Οι τελευταίες
μιλούν πλέον για πάνω από 600 δισ. δρχ., έναντι των 200 δισ. δρχ. που είχε
εκτιμήσει ο ίδιος ο Πρωθυπουργός τις πρώτες ημέρες μετά τους σεισμούς.
Μάλιστα, παράγοντες του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης φοβούνται ότι η
κυβέρνηση ίσως κληθεί τελικώς να καταβάλει σχεδόν το σύνολο του κόστους των
ζημιών, που εκτιμάται στο 1 τρισ. δρχ. «Αν δεν είναι σε θέση να εξοφλήσουν τα
δάνειά τους οι σεισμοπαθείς, τι θα κάνουμε εμείς;», διερωτώνται εύλογα στελέχη
του ΥΠΕΘΟ.

Η απρόβλεπτη αυτή δαπάνη εξανεμίζει σε μεγάλο βαθμό τα περιθώρια που αφήνουν
τα λεγόμενα υπερέσοδα του υπουργείου Οικονομικών.

Τα επιπλέον έσοδα εκτιμάται ότι θα ανέλθουν φέτος στα 420 δισ. δρχ. Αλλά και
για το 2000, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνίου επισημαίνει ότι ο
προϋπολογισμός έχει διαμορφωθεί με συντηρητικούς υπολογισμούς και συνεπώς
αναμένεται και πάλι υπέρβαση εσόδων, αν και όχι τόσο μεγάλων όσο τα φετινά. Η
επιβάρυνση του προϋπολογισμού με τη δαπάνη των σεισμών δεν θα επηρεάσει το
λεγόμενο «κατά Μάαστριχτ» έλλειμμα. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας έχει
αποφασίσει να την εγγράψει σε ειδική «γραμμή», βγάζοντάς της εκτός υπολογισμού
του δημοσιονομικού ελλείμματος, όπως έκανε η Ολλανδία, όταν αντιμετώπισε
ανάλογο πρόβλημα λόγω πλημμυρών. Έτσι, το δημοσιονομικό έλλειμμα θα παραμείνει
στο 1,2% του ΑΕΠ, όπως το είχε αρχικώς σχεδιάσει το επιτελείο του ΥΠΕΘΟ. Αυτό,
όμως, δεν σημαίνει ότι η δαπάνη δεν θα γίνει και δεν θα επηρεάσει το ύψος του
δημοσίου χρέους, το οποίο επίσης αποτελεί ένα από τα κριτήρια ένταξης στην
ΟΝΕ. Το δημόσιο χρέος πρέπει να σημειώνει συνεχή καθοδική πορεία για να γίνει
δεκτή η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ. Η πορεία αυτή αποδεικνύεται επίπονη, με τις
αλλεπάλληλες επιβαρύνσεις, στις οποίες έρχεται τώρα να προστεθεί και αυτή για
τους σεισμούς. Του χρόνου, μάλιστα, το χρέος θα επιβαρυνθεί επιπλέον λόγω της
υποτίμησης της δραχμής, προκειμένου να επανέλθει στην κεντρική της ισοτιμία
των 353,109 δρχ. /ευρώ. Έτσι, παρά τη σημαντική ελάφρυνση, λόγω της μείωσης
των επιτοκίων, η υποχώρηση του δημοσίου χρέους θα είναι και πάλι μικρή.

Η εικόνα θα βελτιωθεί ­ και οι πιθανότητες κάποιων νέων «παροχών» εν όψει
εκλογών θα αναβιώσουν ­ αν τελικώς εξασφαλισθεί μια σημαντική κοινοτική
συνδρομή στην κάλυψη του κόστους των ζημιών από τους σεισμούς. Η κυβέρνηση
προσδοκά να καλύψει η κοινοτική συμμετοχή περίπου το 1/3 του συνολικού
δημοσιονομικού κόστους. Για το 2000 στον προϋπολογισμό έχει εγγραφεί δαπάνη
περίπου 100 δισ. δρχ. γι’ αυτόν τον σκοπό.

Ο πληθωρισμός

Δεύτερη πηγή ανησυχίας, εκτός του κόστους των σεισμών, αποτελεί πάντα ο
πληθωρισμός. Οι τελευταίες εκτιμήσεις στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας
αναφέρουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει στάσιμος στο επίπεδο του 2% όλους
τους επόμενους μήνες, έως το τέλος Φεβρουαρίου. Αν επιβεβαιωθεί αυτή η όχι και
τόσο αισιόδοξη πρόβλεψη, ο δείκτης σε μέσα επίπεδα 12μήνου θα είναι τον
Φεβρουάριο 2,2%, λένε στο ΥΠΕΘΟ, διευκρινίζοντας ότι ο εναρμονισμένος με την
Ευρωπαϊκή Ένωση δείκτης θα είναι 1,9%. Αυτό σημαίνει ότι η ένταξη
εξασφαλίζεται οριακά, υπό την προϋπόθεση ότι οι τρεις χώρες με τις καλύτερες
επιδόσεις θα έχουν πληθωρισμό την ίδια περίοδο τουλάχιστον 0,4%.

Ακόμη, όμως, και αν διασφαλισθεί η ένταξη, το πρόβλημα δεν θα εκλείψει. Το
2000 θα ασκηθούν πιέσεις στον πληθωρισμό, εξαιτίας της πτώσης των επιτοκίων
και της αύξησης της ζήτησης που αναμένεται αυτή να προκαλέσει. Αν σ’ αυτήν την
πρόβλεψη, που διατυπώνεται από διεθνείς οργανισμούς, προστεθούν οι προβλέψεις
για πληθωριστικές πιέσεις εν όψει ρευστοποίησης κερδών από το Χρηματιστήριο,
αλλά και εξαιτίας των σεισμών, που πιέζουν προς τα πάνω τις τιμές των
οικοδομικών υλικών και των ενοικίων, το σκηνικό για τον πληθωρισμό δεν
διαμορφώνεται αισιόδοξο. Να σημειωθεί ότι οι περιορισμοί για το ύψος του
πληθωρισμού δεν σταματούν με την ικανοποίηση του σχετικού κριτηρίου ένταξης
στην ΟΝΕ. Αντίθετα, μετά την ένταξη στην ΟΝΕ, την επιτήρηση αναλαμβάνει πλέον
η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία θεωρεί το 2% ως ανώτατο αποδεκτό όριο πληθωρισμού.

Τα μεγέθη…

Οι επιπτώσεις των σεισμών αφήνουν ανεπηρέαστο, όπως προαναφέρθηκε, το μέγεθος
του ελλείμματος που προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 1,2% του ΑΕΠ, δηλαδή
περίπου στα 485 δισ. δρχ..

Οι πρωτογενείς δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού θα σημειώσουν σημαντική
αύξηση κατά 6,4% και θα φτάσουν τα 8.400 δισ. δρχ. περίπου. Αυτό είναι κυρίως
αποτέλεσμα των κοινωνικών παροχών του «πακέτου Σημίτη».

Τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού υπολογίζεται ότι θα αυξηθούν κατά 5,8%
και θα φτάσουν τα 10.950 δισ. δρχ. περίπου.

Οι δαπάνες τόκων θα διαμορφωθούν στα 3.220 δισ. δρχ. από 3.320 δισ. δρχ.
φέτος. Τα χρεολύσια θα ανέλθουν στα 3.650 τρισ. δρχ. από 3.730 τρισ. δρχ.
φέτος.Τέλος, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων θα είναι συνολικού ύψους 2.400
δισ. δρχ. από 2.235 δισ. δρχ. που ήταν το 1999.