Συναγερμός στη FΕD για τον πληθωρισμό

Άλαν Γκρίνσπαν. Οι Αμερικανοί τον εμπιστεύονται. Ο διοικητής της FED έχει αποδείξει ότι ξέρει να προστατεύει την αμερικανική οικονομία από τις κακοτοπιές

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών προειδοποίησε την Τρίτη ότι
κινείται προς την κατεύθυνση αύξησης των επιτοκίων, αλλά αποφάσισε ­ προς το
παρόν ­ να τα διατηρήσει αμετάβλητα και να επιτρέψει στην οικονομία τη
συνέχιση της αναπτυξιακής της πορείας.

Η απόφαση για διατήρηση των επιτοκίων στο σημερινό τους επίπεδο ήταν
αναμενόμενη. Δεν ήταν όμως αναμενόμενη η προειδοποίηση. Την Τρίτη οι επενδυτές
αντέδρασαν στην προειδοποίηση, σβήνοντας μέσα σε λίγα λεπτά από τον
βιομηχανικό δείκτη Ντάου Τζόουνς κέρδη 108 μονάδων, που είχε καταγράψει τις
πρώτες ώρες της χρηματιστηριακής συνεδρίασης.

Το μήνυμα της FED είναι το τελευταίο σημάδι ότι η αμερικανική οικονομία, την
οποία η Κεντρική Τράπεζα ήλπιζε να φρενάρει με τις δύο αυξήσεις των επιτοκίων
που αποφάσισε μέσα στο 1999, συνεχίζει να διογκώνεται παράγοντας περισσότερα
αγαθά, υπηρεσίες, εισοδήματα, θέσεις εργασίας, αλλά και φόβους ανόδου του πληθωρισμού.

«Τα σημάδια που αποκαλύπτουν ότι ο πληθωρισμός βρίσκεται σε ανοδική τροχιά,
πληθαίνουν. Οι λόγοι για την αύξηση των επιτοκίων είναι ξεκάθαρο ότι
υπάρχουν», λέει ο Ντέιβιντ Χέιλ, επικεφαλής οικονομολόγος του επενδυτικού
οίκου Ζούρικ Κέμπερ στο Σικάγο.

Παρ’ όλα αυτά, ο Χέιλ πρόσθεσε ότι η FED πήρε μια «μεικτή απόφαση». Τα μέλη
της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοιχτής Αγοράς (FOMC), του αρμόδιου οργάνου της
FED για τον καθορισμό των επιτοκίων, έδειξαν αδιαμφισβήτητα ότι βρίσκονται
στις επάλξεις. Στη δήλωση που διένειμαν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ανέφεραν
με την ίδια βαρύτητα τόσο τις ενθαρρυντικές όσο και τις αρνητικές τάσεις της οικονομίας.

Από τη μια, οι αξιωματούχοι της FED είπαν ότι οι πρόσφατες βελτιώσεις στην
παραγωγικότητα, ή το προϊόν ανά εργαζόμενο, οι οποίες βοήθησαν στο να
διατηρηθεί υπό έλεγχο ο πληθωρισμός, «διατηρούνται».

Από την άλλη, προειδοποίησαν ότι «η αύξηση της ζήτησης ξεπερνά αυτήν της
προσφοράς», μια σίγουρη συνταγή για την απογείωση των τιμών.

Η απόφαση της FED διατήρησε αμετάβλητα ­ στο 5,25% ­ τα επιτόκια των
«ομοσπονδιακών κεφαλαίων», τα επιτόκια τα οποία χρεώνουν οι εμπορικές τράπεζες
μεταξύ τους για βραχυπρόθεσμα δάνεια. Ωστόσο, η προειδοποίησή της για αύξησή
τους στο μέλλον έστειλε τα επιτόκια που καθορίζονται από την αγορά στα
υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών.

Η απόδοση των 30ετών ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου αυξήθηκε στο 6,17%,
στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο μηνών. Η απόδοση των διετών ομολόγων
του αμερικανικού δημοσίου αυξήθηκε στο 5,76%. Η FED ήλπιζε ότι οι δύο αυξήσεις
των επιτοκίων ­ κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες η καθεμιά ­ στις οποίες
προχώρησε, θα επιβράδυναν την οικονομία: από τους αναπτυξιακούς ρυθμούς του 4%
στο 3%.

Οι αναλυτές υποστήριζαν πως οι αξιωματούχοι της FED ήλπιζαν ότι αυτή τη φορά η
αγορά θα προσαρμόσει προς τα πάνω τα επιτόκια, χωρίς να υπάρξει αύξηση των
επιτοκίων από την Κεντρική Τράπεζα.

Τι επιδιώκει η FED

«Προσπαθούν να στείλουν ένα μήνυμα για την ανάγκη επιβράδυνσης της
οικονομίας», λέει ο Ρίτσαρντ Χόι, επικεφαλής οικονομολόγος του οίκου Ντρέιφους
στη Νέα Υόρκη.

«Πιστεύω ότι προσπαθούν να πατήσουν το φρένο». Ωστόσο, πρόσφατα στοιχεία
δείχνουν ότι η αμερικανική οικονομία κάνει τα πάντα εκτός από το να
επιβραδύνεται: οι καταναλωτές συνεχίσουν να αγοράζουν ασύστολα νέα αυτοκίνητα
και άλλα ακριβά προϊόντα, τα εργοστάσια συνεχίζουν να αυξάνουν την παραγωγή
τους και να βλέπουν συνεχώς το στοκ τους να μειώνεται.

Στην πραγματικότητα, η οικονομία διογκώνεται με τέτοιο υψηλό ρυθμό, που
αρκετοί οικονομολόγοι αναγκάζονται να αναθεωρήσουν προς τα πάνω τις προβλέψεις
τους για τους φετινούς ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η Μακροεκονόμικ Αντβάιζερς, μια εταιρεία οικονομικών μελετών στο Σεν Λούις,
ανακοίνωσε ότι μια ομάδα είκοσι αναλυτών, οι οποίοι προέβλεπαν φέτος ρυθμούς
ανάπτυξης 2,7% για την αμερικανική οικονομία, αναθεώρησαν πρόσφατα την
πρόβλεψή τους στο 3,9%.

Με αυτούς τους ρυθμούς, το ποσοστό μεγέθυνσης της αμερικανικής οικονομίας θα
φτάσει το 4%, μια επίδοση που κατάφερε η αμερικανική οικονομία και τα δύο
προηγούμενα χρόνια. Σύμφωνα με τα παραδοσιακά οικονομικά μοντέλα, τέτοιοι
ρυθμοί ανάπτυξης οδηγούν σε πληθωρισμό. Αλλά προς έκπληξη όλων,
περιλαμβανομένης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, τα τελευταία στοιχεία
δείχνουν ότι ο πληθωρισμός απουσιάζει.

Αν εξαιρεθούν οι εξαιρετικά ευμετάβλητες τιμές των τροφίμων και της ενέργειας,
οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν μόλις κατά 1,9% κατά το δωδεκάμηνο Αύγουστος
1998 – Αύγουστος 1999, το χαμηλότερο ποσοστό για περίπου τρεις δεκαετίες.
Ακόμη και αν συμπεριληφθούν οι τιμές τροφίμων και ενέργειας, ο δείκτης τιμών
καταναλωτή αυξήθηκε το ίδιο δωδεκάμηνο μόλις κατά 2,3%.

Ο πληθωρισμός έρχεται

Παρ’ όλα αυτά, πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι υπάρχουν πλέον οι συνθήκες που θα
προκαλέσουν την άνοδο των τιμών. Οι μισθοί έχουν αρχίσει να ανεβαίνουν, με την
ανεργία στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών δεκαετιών. Επιπλέον, η
αναβίωση των ασιατικών οικονομιών πιέζει προς τα πάνω τις τιμές. Τα ασιατικά
κράτη ανταγωνίζονται τις Ηνωμένες Πολιτείες για την αγορά πετρελαίου και άλλων
πρώτων υλών. Η τιμή του αργού πετρελαίου έχει υπερδιπλασιαστεί από τον
περασμένο Δεκέμβριο.

Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι καθώς θα κάνει την επανεμφάνισή του ο
πληθωρισμός, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα θα αναγκαστεί να λάβει πιο δραστικά μέτρα
από αυτά που αναμένονται. «Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι σχετίζονται με τον
πληθωρισμό», λέει ο Ντέιβιντ Τζόουνς, επικεφαλής οικονομολόγος του οίκου
Όμπρεϊ Λάνστον.

«Υπάρχει κάποιο όριο, μετά το οποίο η FED θα χρειαστεί να κάνει κάτι
περισσότερο από το να χαϊδεύει το φρένο».

Προκειμένου να προειδοποιούν ότι κινούνται προς την κατεύθυνση αύξησης των
επιτοκίων, οι αξιωματούχοι της FED υιοθέτησαν μια νέα τακτική ­ κατά καιρούς
ανακοινώνουν την πρόθεσή τους για σκλήρυνση της νομισματικής πολιτικής. Η
μέθοδος αυτή έχει προκαλέσει την οξεία κριτική επενδυτών, οι οποίοι της
αποδίδουν την σύγχυση των μηνυμάτων που προσπαθεί να περάσει η FED.

Ορισμένοι αναλυτές υποστήριξαν την περασμένη Τρίτη ότι η ανακοίνωση της FED
αποσκοπούσε και στο να μην ερμηνεύσουν οι επενδυτές την απόφαση για διατήρηση
των επιτοκίων σαν ευκαιρία για αγορές μετοχών.

Παράλληλα, η ανακοίνωση της πρόθεσης σκλήρυνσης της νομισματικής πολιτικής
μπορεί να ήταν και ένα μήνυμα διάψευσης γι’ αυτούς που υποστηρίζουν ότι η
επόμενη αύξηση των επιτοκίων θα γίνει τον επόμενο χρόνο. Όσοι πιστεύουν κάτι
τέτοιο, υποστηρίζουν ότι ο φόβος για στέγνωμα του συστήματος από τη μαζική
απόσυρση χρήματος από την οικονομία λόγω του ιού του 2000 θα αναγκάσει τη FED
να μην αυξήσει τα επιτόκια μέχρι τα μέσα του ερχόμενου έτους.

Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων
Πολιτείων προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων κατά τη διάρκεια της επόμενης
συνεδρίασής της στις 16 Νοεμβρίου, η οικονομία θα εξακολουθεί να μεγεθύνεται
με ταχύτατους ρυθμούς.

Πρόκειται σύντομα να σπάσει το ρεκόρ της μακροβιότερης περιόδου οικονομικής
ανάπτυξης. Ήδη φέτος συμπληρώνει οκτώ χρόνια θετικών ρυθμών ανάπτυξης.

Ο διοικητής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας έχει κερδίσει τον σεβασμό όχι μόνο των
Αμερικανών αλλά και των ξένων κυβερνήσεων για τον τρόπο που χειρίζεται τα
νομισματικά πράγματα της αμερικανικής οικονομίας.

Στις επιτυχίες του Άλαν Γκρίνσπαν συγκαταλέγεται η έξοδος της αμερικανικής
οικονομίας από την απειλή οικονομικής κρίσης μετά το χρηματιστηριακό κραχ του
Οκτωβρίου του 1987.

Μεγάλη επιτυχία του κ. Γκρίνσπαν θεωρείται και η επιτυχής παράκαμψη της
χρηματοπιστωτικής κρίσης που προκάλεσε πέρυσι το καλοκαίρι η Ρωσία. Ο κ.
Γκρίνσπαν και η παρέα του προχώρησαν σε τρεις μειώσεις των επιτοκίων
προκαλώντας την απογείωση της αμερικανικής οικονομίας.