ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Άχρηστοι προφήτες

Η «προφητεία» περί επερχόμενου σεισμού, την οποία εντέχνως αφήνει να
διαρρεύσει το σύστημα του ΒΑΝ, θα άγγιζε τα όρια μιας κακόγουστης φάρσας, αν
το ζήτημα δεν ήταν άκρως σοβαρό και δεν αφορούσε την ψυχική ισορροπία του
κόσμου, αλλά και την αξιοπιστία της ίδιας της επιστήμης.

Είναι αλήθεια ότι οι μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις δεν βρίσκουν γενικά
πρόσφορο έδαφος στις συντηρητικές κοινωνίες. Το λεγόμενο επιστημονικό
κατεστημένο έχει κάθε λόγο να μην δίνει έδαφος και ευκαιρίες σε «ανατροπείς»
της πεπατημένης, διότι προφανώς απειλείται ο μηχανισμός της αυτόματης
αναπαραγωγής του. Ο Γαλιλαίος όχι μόνο δεν έγινε αποδεκτός από τους συγχρόνους
του, αλλά υπέστη δημόσιο διωγμό για τις αιρετικές του θεωρίες. Το έργο του,
βέβαια, δεν ήταν μια απλή επιστημονική ανακάλυψη. Η κατασκευή του ανέτρεπε τη
μέχρι τότε παραδεδεγμένη εικόνα του κόσμου και έθιγε όχι μόνο τους απολογητές
τής κατεστημένης επιστήμης, αλλά και το θεοκρατικό μοντέλο για τη φύση των
πραγμάτων και τα όρια του Σύμπαντος.

Φυσικά δεν βρισκόμαστε μπροστά στην επανάληψη μιας τέτοιας αδικίας. Γιατί οι
«ανακαλύψεις» του ΒΑΝ δεν εντάσσονται στα πλαίσια μιας Αναγέννησης που
διατρέχει τον κορμό της ανθρώπινης σκέψης και του πολιτισμού. Δεν συνιστούν
καν καινοτομία στον χώρο της επιστήμης. Κινούνται μάλλον στο επίπεδο μιας
τεχνικής που προσπαθεί να αναγάγει την εμπειρική παρατήρηση σε εργαλείο για
την ερμηνεία φαινομένων οντολογικά διαφορετικών από το παρατηρούμενο σύστημα
και αντλεί τη νομιμοποίησή της από τη δημοσιότητα που της προσφέρουν τα μέσα
ενημέρωσης. Με μια έννοια βρίσκεται κοντύτερα σε όλες εκείνες τις
παραεπιστήμες (αστρολογία, μαντική κ.λπ.) που βρίσκουν ανταπόκριση στο κοινό,
όχι επειδή το πείθουν ότι η αποκωδικοποίηση των σημάτων που συνδέουν το παρόν
με το μέλλον έχει κάποια επιστημονική υπόσταση, αλλά γιατί αξιοποιούν την
αδυναμία των ανθρώπων να μην δέχονται απροειδοποίητα τη μοίρα τους. Εξάλλου,
στατιστικά έχουν σοβαρές πιθανότητες να πέσουν μέσα στις προβλέψεις τους, αφού
αυτές αφορούν επαναλήψιμα και συγγνωστά γεγονότα.

Δεν αποκλείεται επομένως το ΒΑΝ να πέσει μέσα στις προβλέψεις του. Όχι όμως
γιατί κατάφερε να συγκροτήσει μια συνεπή θεωρία βασισμένη σε κανόνες με
καθολική πια ισχύ (παρατήρηση, πείραμα, δημιουργία μοντέλου, επαλήθευση /
διάψευση κ.ο.κ.), αλλά γιατί η πρόβλεψη, η οποιαδήποτε πρόβλεψη, είναι
στατιστικά πιθανή με ή χωρίς το ΒΑΝ, με ή χωρίς συστήματα παρακολούθησης και
καταγραφής των «πρόδρομων» φαινομένων. Η ασάφεια σε ό,τι αφορά το επίκεντρο,
τον χρόνο και την ένταση είναι πράγματι μια επαρκής δικαιολογία για την εκ των
υστέρων διόρθωση του λάθους ή αντιθέτως για την προσαρμογή της πρόβλεψης σε
στατιστικώς πιθανά γεγονότα. Είναι γνωστό ότι με βάση και μόνο τη γεωγραφική
κατανομή των σεισμικών γεγονότων και τις χρονοσειρές των δεδομένων, όπως αυτά
προκύπτουν από μετρήσεις αρκετών τώρα δεκαετιών, θα μπορούσε να κάνει κανείς
αντίστοιχες προβλέψεις, με την ίδια, αν όχι μεγαλύτερη, αξιοπιστία που
διακρίνει το σύστημα του ΒΑΝ. Κάτι σαν τον Μικρό Πρίγκηπα του Σεντ Εξιπερί.

Υπάρχει όμως και ένα άλλο σοβαρότερο ερώτημα. Ποιο είναι το πρακτικό όφελος
από μια πρόβλεψη με τόσο μεγάλο εύρος αβεβαιότητας σε ό,τι αφορά τα βασικά
χαρακτηριστικά της; Πώς θα μπορούσε, για παράδειγμα, η Πολιτεία να αξιοποιήσει
την αναγγελία ενός πιθανού σεισμού κάπου μεταξύ Λαμίας και Αθηνών και με
χρονικό ορίζοντα που «παίζει» μεταξύ της επόμενης ώρας και μερικών εβδομάδων;
Να κάνει τι δηλαδή; Να εκκενώσει για έναν μήνα την περιοχή; Να κλείσει τα
σχολεία και τα εργοστάσια; Να συστήσει στον κόσμο να κοιμάται σε πάρκα και σε
πλατείες;

Ή μήπως να θέσει τον κρατικό μηχανισμό σε ετοιμότητα και να ενημερώσει τον
κόσμο για μέτρα αυτοάμυνας και αυτοπροστασίας; Γιατί αν πρόκειται για το
τελευταίο, δεν μας χρειάζονται Κασσάνδρες και προφήτες. Η πρόνοια και η
προετοιμασία αποτελούν πρώτιστες αρχές.

Που θα πρέπει να πρυτανεύσουν από τώρα και στο μέλλον, αφού θα ζήσουμε με τους
σεισμούς. Αφού με μαθηματική βεβαιότητα θα συμβαίνουν γύρω μας, όπως οι
αρρώστιες και ο ξαφνικός θάνατος.