Είπαν «όχι» στο ΒΑΝ

«Όχι» στο σύστημα πρόγνωσης ΒΑΝ είπαν Ιαπωνία και Γαλλία. Στη μεν πρώτη μετά
τον καταστροφικό σεισμό του Κόμπε το 1995 (για τον οποίο δεν υπήρξε κανένα
σήμα) φαίνεται πως έχει διακοπεί εντελώς η πειραματική εφαρμογή του, ενώ στη
δεύτερη δεν επετράπη καν η εγκατάσταση του δικτύου στα Πυρηναία Όρη!

Η σιωπή που ακολούθησε την πειραματική εγκατάσταση του συστήματος ΒΑΝ στην
Ιαπωνία και η απουσία από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις παγκοσμίως
οποιουδήποτε στοιχείου δείχνουν, όπως τουλάχιστον υποστηρίζει η πλειονότητα
της επιστημονικής κοινότητας, την παταγώδη αποτυχία του συστήματος πρόγνωσης ΒΑΝ.

Είναι χαρακτηριστική η αντίληψη που εκφράζεται τόσο από Έλληνες όσο και από
ξένους καθηγητές (ο διάλογος των τελευταίων ημερών μέσω του Ίντερνετ είναι
αποκαλυπτικός) περί της πλήρους αποτυχίας του ΒΑΝ. Καθώς μάλιστα συνεργάτες
του καθ. Π. Βαρώτσου, όπως πρόσφατα ο καθ. Ότο Κουλχάνεκ της Ουψάλα,
προβαίνουν σε δηλώσεις του τύπου “το 5,9 Ρίχτερ ήταν προσεισμός” φουντώνει ο
αντίλογος: «Μπορούμε να πούμε ότι χθες η πιθανότητα ενός μεγάλου σεισμού σε
μια υποθετική περιοχή ήταν μία στο εκατομμύριο και αύριο θα είναι μία στις
εκατό χιλιάδες. Όμως αυτά τα ποσοστά έχουν ενδιαφέρον μόνο για μας τους
επιστήμονες και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν αξιόπιστα στοιχεία για
πρακτική χρήση» τονίζει σε άρθρο του στο Ίντερνετ ο Robert Geller, καθηγητής
Σεισμολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο.

«Παλαιότερα, η αντίληψη της πλειονότητας της ελληνικής επιστημονικής
κοινότητας για την εξαγωγή του ΒΑΝ στην Ιαπωνία αποτέλεσε «ανακούφιση για μας
γιατί ξέραμε ότι αν υπάρχει κάποιο ίχνος αξιοπιστίας του συστήματος θα
ανακοινώνονταν αμέσως. Ωστόσο, ο χρόνος έδειξε ότι βρισκόμαστε ακόμη στο
σημείο μηδέν» υποστηρίζει ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου της Αθήνας
κ. Γ. Σταυρακάκης.

Χαρακτηριστικό είναι ακόμα ότι ως μοναδική εκτός Ελλάδος χώρα, στην οποία
εγκαταστάθηκε το σύστημα της «ομάδας Βαρώτσου», αναφέρεται μόνο η Ιαπωνία «ενώ
για ένα διάστημα ο καθηγητής Βαρώτσος προσπάθησε ανεπιτυχώς να πείσει χώρες
όπως η Αλγερία και η Κολομβία να υιοθετήσουν το σύστημα» σύμφωνα με τον επ.
καθηγητή Γεωδεσίας του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Πατρών κ.
Στάθη Στείρο. Η σιωπή της Ιαπωνίας στο θέμα, μέσω του αντίστοιχου Ινστιτούτου
Σεισμολογίας, είναι η καλύτερη απάντηση της αποτυχίας του ΒΑΝ όπως
υποστηρίζουν οι περισσότεροι σεισμολόγοι.

Και από την άλλη, επιστήμονες όπως ο Γάλλος γεωφυσικός Πασκάλ Μπερνάρ τονίζουν
ότι «δεν υπάρχει κανένα ηλεκτρικό σήμα που να μπορεί να διατρέξει την απόσταση
από το επίκεντρο του σεισμού έως το σημείο όπου είναι τοποθετημένος ο σταθμός,
εκτός κι αν είναι ένα… υπερφυσικό σήμα». Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ.
Στείρο, «η ομάδα ΒΑΝ δεν εξήγησε ποτέ βάσει ποιών γεωλογικών στοιχείων
επιλέγουν μια περιοχή, στην οποία εμφανίζεται, υποτίθεται, το σήμα».

Για τους Ιάπωνες, οι οποίοι άκουγαν το ’83 τον καθηγητή Ισιμπάσι να «εκτιμά»
ότι θα γίνει σεισμός της τάξης των 7,5 Ρίχτερ στο Τοκάι που απέχει περίπου
εβδομήντα χιλιόμετρα από το Τόκιο, και δαπανούσαν ήδη εκατομμύρια δολάρια στην
έρευνα, «ήταν ένα σοκ όταν έμαθαν για το ΒΑΝ».

Ο σημερινός διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών ήταν φοιτητής στο
Πανεπιστήμιο Τσουκούμπα το 1984 όταν άκουσε «τη διάλεξη του καθηγητή Oyeda ο
οποίος από τότε διαφήμιζε το ΒΑΝ». «Θυμάμαι ­ συνεχίζει ­ ότι μιλούσε με θέρμη
και το χαρακτήριζε promising (“υποσχόμενο”) ενώ προκαλούσε σχεδόν σοκ στην
ιαπωνική επιστημονική κοινότητα. Βέβαια για τους Ιάπωνες δεν ήταν τίποτα
σημαντικό από πλευράς κόστους να υιοθετήσουν σε κάποιο από τα τρία πενταετή
τους ερευνητικά προγράμματα το ΒΑΝ. Όμως, προς Θεού, δεν υπήρξαν ποτέ ούτε
τηλεγραφήματα, ούτε ανακοινώσεις, ούτε οτιδήποτε άλλο προς το κοινό. Αν υπήρξε
οτιδήποτε, έμεινε στο πλαίσιο της αντίστοιχης επιτροπής σεισμικού κινδύνου,
ενώ επιστημονικά δεν έχουν τολμήσει ούτε καν να πουν ότι το ΒΑΝ έλαβε σήμα!».

Κι ενώ οι Ιάπωνες ακόμα περιμένουν τον σεισμό των 7,5 Ρίχτερ, σύμφωνα με την
εκτίμηση του καθηγητή Ισιμπάσι στο Τοκάι, ο Εγκέλαδος χτύπησε με θύματα 6.000
ανθρώπους στο Κόμπε το 1995. Ήταν η εποχή όπου με την τεχνική υποστήριξη της
εταιρίας NEC οι σταθμοί ΒΑΝ είχαν ήδη εγκατασταθεί σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα,
όμως η σιωπή συνεχίζεται… «Είναι δυνατόν να είχαν κάτι και να μην το
ανακοίνωναν;» λέει χαρακτηριστικά ο κ. Σταυρακάκης. Το ίδιο υποστηρίζει και ο
κ. Στείρος τονίζοντας ότι ο «καθηγητής Oyeda εισέπραξε επιχορήγηση από 5 έως
10 εκατομμύρια δολάρια για το σύστημα ΒΑΝ αλλά ουδέποτε ακούστηκε καμία επιτυχία».

Πέπλο σιωπής εξακολουθεί να καλύπτει τα στοιχεία που αφορούν την ανάπτυξη του
ΒΑΝ παγκοσμίως. Ο Κ. Ευταξίας, στενός συνεργάτης του καθ. Π. Βαρώτσου,
αρνήθηκε να δώσει στη δημοσιότητα οποιαδήποτε στοιχεία αφορούν Ιαπωνία και
Γαλλία επικαλούμενος «τη συμμετοχή του σε σύσκεψη» και λέγοντας «δεν κάνω
καμία δήλωση». Πάντως, ο κ. Βαρώτσος θα εμφανιστεί ενώπιον των φοιτητών του
στο αμφιθέατρο του Φυσικού, ως συνήθως, στο β’ εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους.

Μορατόριουμ μεταξύ ομάδας ΒΑΝ και σεισμολόγων

Μορατόριομ φαίνεται πως επήλθε χθες, μεταξύ των επιστημόνων της ομάδας ΒΑΝ και
των συναδέλφων τους σεισμολόγων μετά τη μεσολάβηση του πρύτανη του
Πανεπιστημίου Αθηνών, Κωνσταντίνου Δημόπουλου. Ο καθηγητής Βαρώτσος δεν
προσήλθε στη σύσκεψη (λίγες ώρες πριν έστειλε επιστολή στον πρύτανη όπου του
ανέφερε τους λόγους για τους οποίους δεν μπορούσε να παρευρεθεί), αλλά
εκπροσωπήθηκε από τον καθηγητή Κώστα Ευταξία. Έτσι, όπως έγινε γνωστό, ο
εκπρόσωπος της ομάδας ΒΑΝ συμφώνησε, όταν έχει κάποια στοιχεία ή σήματα για
επικείμενο σεισμό να τα στέλνει στην Επιτροπή Πρόληψης Σεισμικού Κινδύνου και
να μην διοχετεύονται στο εξωτερικό, σε ξένα σεισμολογικά ινστιτούτα, χωρίς
προηγουμένως να έχουν τεθεί υπόψη των Ελλήνων επιστημόνων. Στο ίδιο μήκος
κύματος ήταν και οι δηλώσεις, μετά τη σύσκεψη, που διήρκησε περίπου δυο ώρες,
του πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Συμφωνήσαμε όλοι οι πληροφορίες για
επικείμενο σεισμό να στέλνονται στα θεσμοθετημένα όργανα», τόνισε
χαρακτηριστικά. Σε ερώτηση αν στη σύσκεψη ­ στην οποία πήραν μέρος 12
πανεπιστημιακοί καθηγητές ­ ετέθησαν υπόψη τα στοιχεία της ομάδας ΒΑΝ, ο
πρύτανης του Πανεπιστημίου Κωνσταντίνος Δημόπουλος απάντησε ότι η συνάντηση
έγινε μόνο για υπάρξει ένας κώδικας επικοινωνίας μεταξύ των επιστημόνων και
των πολιτών.

Λήγει η προθεσμία

Λήγει σήμερα η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων από σεισμόπληκτους που
επιθυμούν να γίνει πρώτη αυτοψία στα κτίριά τους από μηχανικούς. Από αύριο το
ΥΠΕΧΩΔΕ δεν θα δέχεται άλλες αιτήσεις και το κύριο βάρος θα δοθεί στην
πραγματοποίηση των επανελέγχων των κτιρίων (μόνο όσων έχουν χαρακτηριστεί κατά
την πρώτη αυτοψία με κίτρινο ή κόκκινο χρώμα), ώστε να υπάρξει η οριστική
εικόνα των ζημιών.

Μέχρι στιγμής έχουν γίνει περίπου 160.000 πρώτες αυτοψίες σε κτίρια της
Αττικής και από αυτά περίπου 10.000 χαρακτηρίστηκαν κατεδαφιστέα, όμως από
τους δεύτερους ελέγχους αναμένεται ότι ο αριθμός αυτός θα μειωθεί σχεδόν στο μισό.

ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΟΙ

Οι «προβλέψεις» του καθηγητή Π. Βαρώτσου είναι χωρίς βάση

Ο καθηγητής Σεισμολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο Robert Geller σε άρθρο του
στο Internet γράφει για το ΒΑΝ:

«Φυσικά, αναγνωρίζω πως το κοινό θα ήταν ευτυχές αν οι επιστήμονες μπορούσαν
να προβλέψουν τους σεισμούς, όμως δυστυχώς δεν μπορούμε. Άκουσα πρόσφατα τον
καθηγητή Ότο Κολχάνεκ, του Πανεπιστημίου της Ουψάλα, να ανακοινώνει ότι μετά
το 5,9 Ρίχτερ μπορεί να ακολουθήσει ισχυρότερος σεισμός. Κατά τη γνώμη μου
όλες οι “προβλέψεις” του καθηγητή Βαρώτσου είναι χωρίς βάση και θα έπρεπε να αγνοηθούν

Οι επιστήμονες ίσως μπορούν να κάνουν ανακοινώσεις περί των διακυμάνσεων της
πιθανότητας ενός σεισμού, ο οποίος εξαρτάται από μια προηγούμενη σεισμική
δραστηριότητα, αλλά αυτές οι στατιστικές έχουν ενδιαφέρον μόνο στον
επιστημονικό κύκλο και καμία πρακτική χρήση.

Ο Κολχάνεκ υποστηρίζει ότι είχε μια συνάντηση με τον καθηγητή Βαρώτσο ο οποίος
τού έδειξε τα σήματα και επίσης υποστηρίζει ότι ήταν “καθαρά” σήματα κι όχι
ψηφιακές παρεμβολές. Εάν ο καθηγητής Βαρώτσος πιστεύει ότι έχει κάποια σήματα
τα οποία αποτελούν πρόδρομα στοιχεία ενός σεισμού, θα έπρεπε να τα θέσει στη
διάθεση της επιστημονικής κοινότητας. Κι επειδή οι επιστημονικές ανακοινώσεις
καθυστερούν, θα μπορούσε να κάνει τα στοιχεία αυτά διαθέσιμα μέσω του
Ίντερνετ. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο καθηγητής Χουλιάρας και ο συνεργάτης του
στο Παρίσι καθηγητής Pham, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα έμπειροι, έχοντας
αποτελέσματα από τις μετρήσεις ηλεκτρικών σημάτων στην Ελλάδα, ανακοίνωσαν τα
αποτελέσματα τους, τα οποία είναι ιδιαίτερα επικριτικά για την ομάδα ΒΑΝ.

Ένα τελευταίο σχόλιο: Έχουν σημειωθεί διάφορες περιπτώσεις “αρρωστημένης
επιστήμης” (pathological science), όπως ήταν στο τέλος της δεκαετίας του ’80 η
θεωρία-φιάσκο της ψυχρής τήξης. Πιστεύω ότι η περίπτωση ΒΑΝ είναι άλλη μία».