Οι δορυφόροι φωτογραφίζουν τα σεισμογόνα ρήγματα

Την ταυτότητα των σεισμογόνων ρηγμάτων που βρίσκονται διάσπαρτα στον
ελλαδικό χώρο προσπαθούν να ανιχνεύσουν οι επιστήμονες, με τη χρήση δορυφόρων.

Ο σεισμός στο Αίγιο . Αριστερά το ρήγμα όπως ανατυπώθηκε στον δορυφόρο

Οι δορυφόροι που βρίσκονται σε απόσταση εκατοντάδων χιλιομέτρων από το έδαφος
της Γης χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνολογίες για να ανιχνεύσουν τις
επιφανειακές εκδηλώσεις των ρηγμάτων. Με αυτόν τον τρόπο Έλληνες ειδικοί έχουν
αποκτήσει σαφή εικόνα για συγκεκριμένα ρήγματα της χώρα μας, ενώ τα καινούργια
δεδομένα που συνεχώς φτάνουν αναλύονται, ώστε να εξακριβωθεί ακόμη και η
ταυτότητα του ρήγματος που έδωσε τον καταστροφικό σεισμό της Αθήνας.

Ο κ. Ισαάκ Παρχαρίδης, που είναι γεωλόγος, διδάκτωρ Διαστημικών Εφαρμογών και
επιστημονικός συνεργάτης του ΟΑΣΠ, εξηγεί στα «ΝΕΑ» ότι οι τεχνολογίες που
χρησιμοποιούν οι δορυφόροι για την εικονική αποτύπωση των ρηγμάτων είναι δύο ειδών.

Οπτικά συστήματα

«Η πρώτη στηρίζεται στη χρήση οπτικών συστημάτων, οργάνων δηλαδή που
καταγράφουν την ανακλώμενη ακτινοβολία του Ηλίου από τη Γη, ενώ η δεύτερη
βασίζεται στη χρήση ραντάρ. Σ’ αυτήν την περίπτωση οι δορυφόροι αποστέλλουν
μικροκυματικό σήμα στην επιφάνεια της Γης και στη συνέχεια όταν αυτό
επιστρέφει στον δορυφόρο, εκείνος καταγράφει την ηχώ του».

Μια εφαρμογή όμως που παρουσιάζει ενδιαφέρον ως προς την εξαγωγή σημαντικών
συμπερασμάτων είναι η μέθοδος της διαφορικής συμβολομετρίας που βασίζεται στα
δεδομένα εικόνων που λαμβάνονται με τα ραντάρ των δορυφόρων. «Αυτή η μέθοδος
στηρίζεται στη φάση του σήματος, δηλαδή στον χρόνο που απαιτείται, ώστε το
σήμα από τον δορυφόρο να φτάσει στην επιφάνεια της Γης και να επιστρέψει πάλι
σε αυτόν. Αν πάρουμε εικόνες μιας περιοχής πριν από και μετά τον σεισμό, τότε
από τη διαφορά φάσης των εικόνων δημιουργούνται οι λεγόμενοι κροσσοί συμβολής.

Γραφικές παραστάσεις

Η καταστροφή στην Κοζάνη ήταν μεγάλη

Πρόκειται για γραφικές παραστάσεις με τη μορφή δακτυλίων που αποτυπώνονται στο
συμβολόγραμμα που θα προκύψει από τη διαφορά της φάσης μεταξύ των εικόνων και
οι οποίες αντιπροσωπεύουν ποσοτικά την πιθανή παραμόρφωση του εδάφους λόγω του
σεισμού», λέει ο κ. Παρχαρίδης και προσθέτει: «Μετρώντας τους κροσσούς
συμβολής μπορούμε να υπολογίσουμε το μέγεθος της παραμόρφωσης στον εστιακό
χώρο, το πώς κατανέμεται χωρικά στην ευρύτερη περιοχή ενώ το σχήμα των κροσσών
είναι δυνατόν να μας οδηγήσει τόσο στον εντοπισμό κάποιου σεισμικού ρήγματος
όσο και στην ταυτότητά του. Η εδαφική παραμόρφωση με βάση τη συγκεκριμένη
μέθοδο μπορεί να υπολογιστεί και σε μια ευρείας έκτασης περιοχή».

ΚΟΖΑΝΗ

Το ρήγμα στα Σέρβια Κοζάνης. Στη δορυφορική εικόνα διακρίνεται η τεχνητή λίμνη
Πολυφύτου και ο ποταμός Αλιάκμονας. Με κόκκινο χρώμα αποτυπώνονται οι εκτάσεις
με φυτική βλάστηση ενώ οι κόκκινες διακλαδώσεις συνιστούν το υδρογραφικό
δίκτυο της περιοχής, ρέματα δηλαδή με αυξημένες ποσότητες υγρασίας.

ΚΟΖΑΝΗ

Αυτή η εικόνα δείχνει το ρήγμα κοντά στην πόλη των Σερβίων, στην Κοζάνη. Η
φωτογραφία σχηματίστηκε από τα δεδομένα που αντλήθηκαν από δύο διαφορετικούς,
ως προς την τεχνολογία λήψης εικόνων, δορυφόρους. Τον αμερικανικό Landsat ΤΜ
και τον δορυφόρο της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA). Με βάση τα
δεδομένα της συγκεκριμένης εικόνας και εκμεταλλευόμενοι ορισμένους ιδιαίτερους
σχηματισμούς, όπως τις ορθές γωνίες που σχηματίζουν τα υδρογραφικά δίκτυα, οι
επιστήμονες έχουν τη δυνατότητα να ανιχνεύσουν την ύπαρξη ενδεχόμενων ρηγμάτων
κάτω από την επιφάνεια της Γης.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Φωτογραφία που δείχνει την περιοχή της Βορειοδυτικής Πελοποννήσου. Στην εικόνα
έχει αποτυπωθεί ένα από τα ρήγματα του Κορινθιακού και οι ειδικοί μελετούν
μεταξύ των άλλων και τον ενδεχόμενο ρόλο που έπαιξε στον σεισμό του Αιγίου. Τα
δεδομένα της συγκεκριμένης εικόνας εξετάζονται τις ημέρες αυτές στο πλαίσιο
ερευνητικού προγράμματος, χρηματοδοτούμενου από την Ε.Ε. (με επιστημονικούς
υπεύθυνους τους καθηγητές Παπανικολάου και Βέη), που αφορά τις περιοχές του
Δυτικού Κορινθιακού και της Κρήτης, και έχει ως αντικείμενο τη διαφορική
συμβολομετρία ραντάρ στην εκτίμηση του σεισμικού κινδύνου.

ΚΟΝΙΤΣΑ

Το ρήγμα της Κόνιτσας, σε μιαν από τις ελάχιστες δορυφορικές εικόνες όπου
αποτυπώνεται με τόση ευκρίνεια. Από αναλύσεις που έγιναν στο Πανεπιστήμιο της
Ζυρίχης, ακολουθώντας τη μέθοδο της συμβολογραφίας, προέκυψε ότι η μέγιστη
παραμόρφωση του εδάφους ύστερα από τον καταστροφικό σεισμό της περιοχής ήταν
της τάξης των πέντε εκατοστών.