ΠΡΟΣΩΠΑ Μια ζωή για την ελευθερία

Ένας από τους «πατέρες» της Ιταλικής Δημοκρατίας, ο άνθρωπος που οργάνωσε
την αντίσταση των Ιταλών στον φασισμό, έφυγε από τη ζωή.

Λέο Βαλιάνι. Ο «μαέστρος» της Ιταλικής Δημοκρατίας

«Υπερασπιστής των απλών ανθρώπων» τιτλοφορεί ο Νορμπέρτο Μπόμπιο ένα εγκώμιο
του Λέο Βαλιάνι στη «Λα Στάμπα». Στη διπλανή στήλη, ο Αλεσσάντρο Γκαλάντε
Γκαρρόνε γράφει για τον «άνθρωπο που μισούσε τους καταπιεστές». Στην «Κορριέρε
ντέλλα Σέρα», την εφημερίδα όπου ο Βαλιάνι αρθρογραφούσε τα τελευταία χρόνια,
ο Ίντρο Μοντανέλλι γράφει για την «άμωμη ουτοπία» αυτού του «μαέστρου της
ελευθερίας». Οι Ιταλοί δεν φείδονται εγκωμίων για έναν άνθρωπο που είχε στη
ζωή του το κουράγιο να είναι από εκείνους τους λίγους που πηγαίνουν κόντρα στο
ρεύμα και δίνουν άλλοθι στους πολλούς.

Ο Λέο Βαλιάνι γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου του 1909 στην πόλη Ριγιέκα που
είναι σήμερα κροατική, οι Ιταλοί την ξέρουν ως Φιούμε και, όταν γεννήθηκε ο
Βαλιάνι, ήταν τμήμα της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Νέος εντάχθηκε στο
Κομμουνιστικό Κόμμα και στη δεκαετία του 1920 πήγε στη Μόσχα για να
εκπαιδευτεί ­ έφυγε όμως από το κόμμα το 1939, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το
σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ που άνοιξε τον δρόμο για την εισβολή στην
Πολωνία, και έγινε ένας από τους δριμύτερους επικριτές των Ναζί, αλλά και των
Σοβιετικών. Ήδη από το 1928 είχε πάρει μια πρώτη γεύση από τις φυλακές του
Μουσσολίνι, όταν τον έπιασαν να περνάει τα γιουγκοσλαβικά σύνορα προς την
Ιταλία κουβαλώντας αντιφασιστικές εφημερίδες. Φυλακίσθηκε και πάλι το 1931 για
αντιφασιστική προπαγάνδα και συμμετοχή στο (παράνομο τότε) Κομμουνιστικό
Κόμμα. Αποφυλακίσθηκε το 1936, βρήκε άσυλο στο Παρίσι και κάλυψε ως
δημοσιογράφος τον Ισπανικό Εμφύλιο για μια αριστερή ιταλική εφημερίδα που
εξέδιδαν εξόριστοι αντιφασίστες. Μετά το τέλος του Ισπανικού Εμφυλίου,
κατέφυγε στο Μαρόκο και μετά στο Μεξικό. Επέστρεψε μυστικά στην Ιταλία το
1943, έγινε ένας από τους ηγέτες της ιταλικής αντίστασης και οργάνωσε την
τελική αντιφασιστική εξέγερση της 25ης Απριλίου, λίγες μέρες πριν από το τέλος
του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Μετά τον πόλεμο, ο Λέο Βαλιάνι έγινε μέλος της Συντακτικής Συνέλευσης η οποία
εκπόνησε, το 1948, το σύνταγμα της Ιταλίας που παραμένει ακόμη σε ισχύ ­
μολονότι αργότερα επέκρινε το σύνταγμα αυτό και υποστήριξε την επιβολή
προεδρικής δημοκρατίας. Εργάσθηκε ως δημοσιογράφος και ιστορικός και το 1980
ονομάσθηκε ισόβιος βουλευτής. Καθόταν στα έδρανα του μικρού συντηρητικού
Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και ουδέποτε απέκτησε κυβερνητικό αξίωμα.

Ο Λέο Βαλιάνι άφησε την τελευταία του πνοή το Σάββατο στο Μιλάνο. «Ήξερε να
συνδυάζει τον στοχασμό με τη δράση», έγραψε ο Μπόμπιο γι’ αυτόν τον
«στρατευμένο διανοούμενο, ιστορικό, δημοσιογράφο και ανυποχώρητο αγωνιστή της ελευθερίας».