Το έπος της ανθρωπιάς γράφτηκε στα χαλάσματα

Η Σάντρα θάφτηκε κάτω από τα ερείπια της Ρικομέξ. Ήταν η πιο ψύχραιμη από
τους εγκλωβισμένους. Συνεργάστηκε με τους πυροσβέστες. Έδωσε κουράγιο στους
άλλους. Όταν οι φίλοι της ανασύρθηκαν ζωντανοί, εκείνη περίμενε τη σειρά της.
Δεν άντεξε όμως. Την ίδια στιγμή στη Μεταμόρφωση ο Παναγιώτης σκέπασε τα
παιδιά του με το τεράστιο σώμα του. Τα κράτησε στη ζωή. Και αυτός χάθηκε λίγο
μετά. Εκεί κοντά ένας 16χρονος αθλητής όρμησε στα χαλάσματα για να βγάλει τον
αδελφό του. Ούτε αυτός είχε τύχη.

Σαν τη Σάντρα, τον Παναγιώτη, τον Θωμά, εκατοντάδες άνθρωποι στις
σεισμόπληκτες περιοχές προσπάθησαν να προσφέρουν βοήθεια. Με κίνδυνο της ζωής
τους. Ακόμη και μια έγκυος δεν δίστασε να μπει στα ερείπια για να σώσει έναν
παππού 92 χρόνων.

Όλοι προσπάθησαν. Η δασκάλα του παιδικού σταθμού στο Μενίδι, ο παππούς στην
οδό Ψυχάρη που έπεσε πάνω στην εγγονή και την έσωσε, ο οδηγός του λεωφορείου
στο Μενίδι που έβλεπε την πολυκατοικία να πέφτει πάνω του και αυτός να
προσπαθεί να βγάλει έξω τους επιβάτες. Ο κωφάλαλος πατέρας που όρμησε στο
σπίτι και πήρε τα δύο παιδιά του και τα έσωσε.

Και δεν είναι μόνο οι συγγενείς που έτρεξαν να βοηθήσουν. Ήταν οι γείτονες,
ήταν περαστικοί που, αν και δεν γνώριζαν τίποτε, αψήφησαν κάθε κίνδυνο και
άπλωσαν το χέρι τους. Και ήταν οι πρώτοι που έφθασαν στα γκρεμισμένα σπίτια,
τις κρίσιμες ώρες, απεγκλωβίζοντας πάρα πολλούς. Όπου και αν πήγαινες στο
Μενίδι, τα Λιόσια, τη Μεταμόρφωση, άκουγες παντού ότι ο απλός ο κόσμος
κινητοποιήθηκε, τουλάχιστον στις απλές περιπτώσεις, και ανέσυρε ανθρώπους ζωντανούς.

Οι περισσότεροι από αυτούς είδαν τα σπίτια τους να καταστρέφονται, όμως
ούτε που σκέφθηκαν να φύγουν μακριά, να δουν τι θα κάνουν. Επίσης πολλοί από
αυτούς δεν είχαν νέα για τους δικούς τους και συνέχιζαν να ψάχνουν. Και να
χειροκροτούν κάθε φορά που από τα ερείπια έβγαζαν ζωντανούς ανθρώπους. Και
ήταν πολλά τις πρώτες ώρες τα χειροκροτήματα…

«Νόμιζα ότι θα γεννούσα, αλλά έπρεπε να βγάλουμε έξω τον παππού»

Η 28χρονη Άνι Όλσαν, από τη Σουηδία. Ούτε μια στιγμή δεν σκέφθηκε την κατάστασή της, προκειμένου να βοηθήσει να σωθεί ο 92χρονος Γιώργος Τσακίρης

«Έπινα καφέ με την Στέλλα. Είχαμε βγει στην πιλοτή. Έτσι κάνουμε κάθε μέρα εδώ
και τέσσερις μήνες που μένουμε μαζί. Ο άνδρας μου είναι ναυτικός. Κάποια
στιγμή νιώσαμε τη γη να τρέμει. Τρέξαμε προς την εξώπορτα. Όμως μέσα στον
πανικό θυμήθηκα τον παππού. Από παντού στο σπίτι έπεφταν σοβάδες. Νόμιζα ότι
θα γεννούσα εκείνη την ώρα. Παρ’ όλα αυτά μπήκαμε μέσα. Πήραμε τον παππού.
Είχε πέσει από το κρεβάτι και είχε αίματα στο κεφάλι»… Η 28χρονη Άννυ Όλσαν
από την Σουηδια θυμάται, ήρεμη πια, την ώρα του σεισμού.

Τώρα κοιμάται σε σκηνή και ας είναι έγκυος στον έβδομο μήνα. Και όμως
προκειμένου να σώσει τον 92χρονο Γιώργο Τσακίρη δεν σκέφτηκε ούτε στιγμή την
κατάστασή της. «Το μόνο που μου ήρθε στο μυαλό τότε ήταν να τον σώσουμε. Είναι
κατάκοιτος και ήταν αδύνατο να έκανε κάτι μόνος του», λέει. Η κυρία Στέλλα
Τσακίρη, η γυναίκα που την φιλοξενεί, έτρεχε προς τον πατέρα της αλλά είχε και
το νου της μήπως συμβεί τίποτε στην Άννυ. «Έπρεπε να σώσω τον πατέρα μου. Η
Άννυ ήρθε μαζί μου. Σκεφτόμουν μήπως πάθει κανένα κακό, ευτυχώς όλα πήγαν καλά».

Και μπορεί η 28χρονη να μην φοβήθηκε να μπει στο σπίτι την ώρα του σεισμού,
τώρα όμως δεν θέλει να πλησιάσει καν. Μιλάει συνεχώς με τον άνδρα της. Και το
μόνο που θέλει είναι να γυρίσει πίσω και να αλλάξουν γειτονιά.

Οι «Φίλοι του Δάσους» έδωσαν μάχη και στα συντρίμμια

«Έχουμε περάσει κατά καιρούς εκπαίδευση στη Σχολή Πυροσβεστικής, σε σχολεία ειδικών δυνάμεων και σεμινάρια πρώτων βοηθειών», εξηγούν οι «Φίλοι του Δάσους»

Στις 4.15 της περασμένης Τρίτης το πρώτο κλιμάκιο των εθελοντών από τους
«Φίλους του Δάσους» ήταν στην κατάρρευση της οδού Πάρνηθος και βοηθούσε τους
άνδρες της Πυροσβεστικής στον απεγκλωβισμό επιζώντων!

Αμέσως, την ώρα που οι επικοινωνίες ήταν «νεκρές» στην πόλη, μέσω των
ασυρμάτων που διαθέτουν ειδοποιήθηκαν και κινητοποιήθηκαν εκτός από τα 36 μέλη
της «2ΔΑΚ» (σημαίνει Δύναμη Αντιμετώπισης Καταστροφών) και δεκάδες άλλοι. Μια
ομάδα βρέθηκε και στη Ρικομέξ, να δουλεύει δίπλα στο γαλλικό συνεργείο
διάσωσης. Ανάμεσά τους κι ο Γιάννης Χαρμπίλας, ο οποίος από τον φόβο του
σεισμού είχε μαζί του στο αυτοκίνητο και τη σύζυγό του Καρμέλα (επίσης
εθελόντρια) και τα δυο του παιδιά. Όταν κάποια στιγμή το πρόβλημα της
επικοινωνίας, λόγω γλώσσας, έγινε έντονο, η εθελόντρια βρέθηκε πάνω στα ερείπια.

Ήταν η πρώτη εμπειρία των «Φίλων του Δάσους» ­ του συλλόγου που δημιούργησε το
’83 μια παρέα 21 ραδιοερασιτεχνών με ευαισθησία για το περιβάλλον ­ με
καταστροφή από σεισμό. Βρέθηκαν όμως προετοιμασμένοι. «Έχουμε περάσει κατά
καιρούς εκπαίδευση στη Σχολή Πυροσβεστικής, σε σχολεία ειδικών δυνάμεων και
σεμινάρια Πρώτων Βοηθειών», εξηγεί ο πρόεδρος Δημ. Περγάλης.

Λίγο πριν από τον σεισμό ήταν στο αρχηγείο της Πυροσβεστικής, στην οδού
Μουρούζη, και δέχονταν τα προσωπικά συγχαρητήρια του Πρωθυπουργού, του
υπουργού Δημόσιας Τάξης και του αρχηγού της Π.Υ., για την ουσιαστική συμβολή
του στη δασοπυρόσβεση!

Ο «Άτλαντας» άντεξε μόνο για τα παιδιά του

Είχε στήσει τη ζωή του στην οδό Τατοΐου στη Μεταμόρφωση. Ήταν ο αγαθός
γίγαντας για τους γείτονες. Τον φώναζαν Πανάγο. Τον αγαπούσαν. Από τα ερείπια
του σπιτιού του οι πυροσβέστες ανέσυραν ζωντανά τα δύο παιδιά του. Ένας άνδρας
της ΕΜΑΚ είπε ότι τα έσωσε ένας εύσωμος άνδρας. Ο Παναγιώτης Πολυκανδριώτης
ήταν ο πατέρας τους. Τα έβαλε κάτω από τα χέρια του, κράτησε όσο μπορούσε
μακριά τους τα τσιμέντα. Ήταν «γερός άντρας», άντεξε όση ώρα χρειαζόταν. Τα
παιδιά του βγήκαν ζωντανά.

Ο ίδιος δεν τα κατάφερε. Τα σωστικά συνεργεία τον ανέσυραν νεκρό. Οι γείτονες
έκλαψαν. Η προσπάθειά του συγκίνησε την Ελλάδα. Όπως συγκίνησε την Ελλάδα η
περιπέτεια του άλλου παιδιού, του 11χρονου Τζαννή, που έμεινε θαμμένος σε ένα
άλλο δωμάτιο του σπιτιού του. Εκεί δεν πρόλαβε να φθάσει ο πατέρας. Έφθασαν
όμως οι άντρες της ΕΜΑΚ ύστερα από πολύωρες προσπάθειες. Τον έσωσαν. Μόνο που
ο Πανάγος δεν θα το μάθει ποτέ, όπως δεν έμαθε αν το δύο κοριτσάκια του βγήκαν
ζωντανά από τα ερείπια…

Δεν περίσσεψε κουράγιο για τον εαυτό της

Ήταν μια ανάσα από τη ζωή. Δεν πρόλαβε. Στα είκοσί της χρόνια η Σάντρα Κοντού
χάθηκε κάτω από τα ερείπια της Ρικομέξ. Μέχρι την τελευταία στιγμή η φωνή της
ακουγόταν. Τα χέρια της δούλευαν. Ώρες δούλευαν. Έδινε νερό στους διπλανούς
της, τον Ανδρέα και την Άννα. Τους βοήθησε να σωθούν. Τους είδε να βγαίνουν,
άκουσε τα χειροκροτήματα των ανδρών της ΕΜΑΚ. Χάρηκε. Είχε φτάσει η δική της
ώρα. Και κει που τα συνεργεία άρχισαν να σκάβουν για να τη βγάλουν, ξαφνικά
την έχασαν. Της φώναξαν με αγωνία. «Όχι τώρα», ψιθύρισαν πολλές φορές. Έβαλαν
στοίχημα με τον εαυτό τους. Τους βοήθησε πολύ η Σάντρα να σώσουν τους άλλους
δύο, να χαρούν.

Λίγο μετά όμως η χαρά σταμάτησε. Η Σάντρα δεν ήταν στη ζωή. Ήταν η μεγάλη
άτυχη. Ένα βήμα από τη ζωή και δεν το έκανε. Και όμως, ώρες ολόκληρες έδινε
κουράγιο στους άλλους, στους άνδρες των σωστικών συνεργείων, στους συγγενείς
που περίμεναν να χειροκροτήσουν.

Το τελευταίο μετάλλιο ήταν του θανάτου

Όλοι προχθές μίλησαν για το ταλέντο του, το ήθος του την αυτοθυσία του. Έτσι
ήταν ο Θωμάς Σπυράκος. Παλικάρι. Στα δεκαέξι του πρόλαβε να πάρει μετάλλια και
βραβεία. Και προχθές, την ώρα του σεισμού, στα Νέα Λιόσια, δεν πρόλαβε να
χαρεί τη μεγαλύτερη νίκη της ζωής του. Έπεσε το σπίτι του. Αυτός πρόλαβε και
βγήκε. Και όμως γύρισε να σώσει τον αδελφό του. Τον έσωσε. Πάλεψε με τα χέρια
του και τον έσωσε. Σήκωσε τσιμέντα, έκοψε σίδερα. Τα κατάφερε. Και όταν ήταν
έτοιμος να βγει, ένας μετασεισμός και χάθηκε. Ένας όγκος τσιμέντου τον
σκέπασε. Όταν ήρθαν οι πυροσβέστες ήταν αργά. Ο πρωταθλητής έχασε σε έναν
αγώνα άνισο.

Την ίδια ώρα, ένας από τους πλέον έμπειρους άνδρες της ΕΜΑΚ, ο Νίκος
Αποστόλου, θείος του Θωμά, πάλευε να σώσει εγκλωβισμένους στη Ρικομέξ. Και
αυτός δεν πρόλαβε. Έσωσε ανθρώπους στην Αίγυπτο, την Αρμενία. Είδε τώρα έναν
δικό του άνθρωπο να χάνεται. Ούτε στην κηδεία του δεν πρόλαβε να πάει. Εκεί,
στο εργοστάσιο, είχαν σημάδια ζωής και αυτός έπρεπε να μείνει. Η εμπειρία του
ήταν πολύτιμη για όλους…

Η… σιωπή της σωτηρίας

Ο κωφάλαλος Σωτήρης Ταταράς με ένα από τα αγγελούδια του

Ο σεισμός της Τρίτης έπιασε την οικογένεια Τατάρα στον ύπνο. Ο Σωτήρης Τατάρας
και τα δύο του παιδιά ξεκουράζονταν στα κρεβάτια τους. Την ώρα εκείνη ο
κωφάλαλος πατέρας δεν μπόρεσε να αντιδράσει, απλά ένιωθε να τρέμει η γη. Δεν
μπορούσε να βάλει τις φωνές. Δίχως να σκεφθεί κατευθύνθηκε γρήγορα προς την
έξοδο. Πριν προλάβει όμως να βγει, κι ενώ τα κεραμίδια και οι σοβάδες έπεφταν
βροχή, γύρισε πίσω. Άρπαξε από τα κρεβάτια τον γιο του και την κόρη του, τριών
και επτά ετών αντίστοιχα, τους πήρε αγκαλιά και τους δύο μαζί και τους έβγαλε
έξω. Με νοήματα μάς δίνει να καταλάβουμε ότι τα προστάτευσε με τα χέρια του
και πως χαίρεται που είναι καλά. Τα δύο παιδιά δεν μπορούν ακόμα να πιστέψουν
πώς γλίτωσαν και το μόνο που βγαίνει από το στόμα τους είναι μια φράση:
«Φοβόμαστε να ξαναμπούμε στο σπίτι μας».

Τους… οδήγησε στην ασφάλεια

­ Μπάμπη, έχουμε πρόβλημα. Κάτι συμβαίνει.

­ Σεισμός;

Αυτά ήταν τα τελευταία λόγια που αντάλλαξαν οι δύο οδηγοί του ΟΑΣΑ, πριν
χτυπήσει ο σεισμός, το μεσημέρι της Τρίτης 7 Σεπτεμβρίου. Τα γρήγορα
αντανακλαστικά και η ψυχραιμία του οδηγού Χαράλαμπου Κωνσταντινίδη
αποδείχθηκαν σωτήρια για τους πολίτες που επέβαιναν στο λεωφορείο στο Μενίδι.

Η ώρα ήταν λίγο πριν από τις τρεις το μεσημέρι και ο οδηγός Χαράλαμπος
Κωνσταντινίδης, 39 ετών, άλλαζε βάρδια με τον συνάδελφό του Γιάννη
Τελιγιαννίδη στο λεωφορείο που εκτελεί το δρομολόγιο Αχαρνές – Κόκκινος Μύλος.
Την ώρα εκείνη είχαν επιβιβαστεί περίπου 15 επιβάτες. Μέσα στο λεωφορείο τους
βρήκε ο σεισμός.

Ο οδηγός κατάφερε να κρατήσει την ψυχραιμία του για καλή τύχη των επιβατών.
«Έμεινα μέσα στο λεωφορείο κι αμέσως άνοιξα τις δύο πόρτες και φώναξα “όλοι
έξω”», αναφέρει συγκλονισμένος ο κ. Κωνσταντινίδης χωρίς να μπορεί ακόμη και
τώρα, ύστερα από τέσσερις ημέρες, να πιστέψει πού βρήκε αυτήν την ψυχραιμία.
«Δεν ξέρω πώς βρήκα το κουράγιο να φωνάξω αυτές τις λέξεις».

Ο Χαράλαμπος Κωνσταντινίδης βγήκε από την μπροστινή πόρτα του λεωφορείου, αφού
είχε αποβιβαστεί και ο τελευταίος επιβάτης. «Την ίδια στιγμή που βγήκα από το
λεωφορείο είδα να έρχεται προς το μέρος μας ένας όγκος από τσιμέντο και
μπετόν».

«Ήταν ανήμποροι. Έπρεπε να τους σώσουμε…»

Ο Δημήτρης Λαζάρου

Δεν έχασαν την ψυχραιμία τους με τον σεισμό. Το πρώτο πράγμα που σκέφθηκαν
ήταν η ηλικιωμένη αδελφή τους «δεμένη» στο μηχάνημα του οξυγόνου και αβοήθητη.
Μαζί της ήταν και ο γιος της, ο Θεοδόσης, που δεν μπορεί να περπατήσει. Ο
Μιχάλης και ο Δημήτρης Λαζάρου που μένουν απέναντι από το σπίτι της άρρωστης
αδελφής τους δεν λογάριασαν τον κίνδυνο.

Και πριν καλά καλά γίνει ο δεύτερος ισχυρός μετασεισμός είχαν πεταχτεί έξω και
μπήκαν στο σπίτι της αδελφής τους παρόλο που οι σοβάδες και τα κεραμίδια
έπεφταν δίπλα τους. Ο ένας πήρε το μηχάνημα με το οξυγόνο και ο άλλος την
ηλικιωμένη γυναίκα. Δεν τελείωσαν όμως εκεί και γύρισαν πάλι πίσω για να
βγάλουν έξω και τον ανιψιό τους που δεν μπορεί να περπατήσει. «Δεν σκεφτήκαμε
τίποτ’ άλλο εκείνη τη στιγμή, παρά μόνο την αδελφή και τον ανιψιό μας που δεν
μπορούσαν να κουνηθούν και τρέξαμε αμέσως να τους βοηθήσουμε».

«Φοβήθηκα πως δεν θα βγαίναμε ζωντανές»

Όταν αισθάνθηκε την ισχυρή δόνηση δεν πρόλαβε να σκεφτεί. Δεν υπήρχε χρόνος να
αναλογιστεί ούτε το τραύμα της, αφού η Σοφία Κοτανίδου εγχειρίστηκε μόλις πριν
από πέντε μήνες, ούτε ότι έμενε σε ένα σπίτι τετραώροφο. Με γρήγορες κινήσεις,
σχεδόν μηχανικά, έτρεξε, όχι όμως προς την έξοδο, αλλά προς τα διπλανά
δωμάτια. Εκεί βρισκόταν άρρωστη η 70χρονη μητέρα της, αλλά και η 17χρονη κόρη
της. Με σκληρή προσπάθεια και με το έδαφος να τρίζει κάτω από τα πόδια τους,
τις έβγαλε έξω και τις μετέφερε στην πολυκατοικία που βρίσκεται ακριβώς
απέναντι από το δικό της σπίτι, στην οδό Δημητρίου Δέδε. «Ένιωσα τη γη να
τρέμει κάτω από τα πόδια μου. Από παντού έπεφταν σοβάδες. Δεν ήξερα τι να
πρωτοσκεφτώ· τη μάνα μου; Την κόρη μου; Εμένα; Τις τράβηξα προς την έξοδο. Από
παντού άκουγα τριξίματα. Φοβήθηκα πως δεν θα βγαίναμε ζωντανές. Δόξα τω Θεώ
είμαστε καλά». Η κυρία Σοφία φοβάται να μπει στο σπίτι. Αλλά δεν χάνει το
κουράγιο της.