Μπάλα και προσαρμογή

Πύργο της Βαβέλ θυμίζουν τα αποδυτήρια στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρο τον
κόσμο. Η εισαγωγή ποδοσφαιριστών κάθε εθνικότητας, φυλής και θρησκεύματος
δημιουργεί ένα ποδοσφαιρικό μωσαϊκό, στο οποίο ο προπονητής έχει πολύ δύσκολο
ρόλο, αφού πρέπει όχι μόνο να κάνει τον ξένο να προσαρμοσθεί στη νέα
πραγματικότητα, να νιώσει άνετα και να δέσει με τους εγχώριους ή τους άλλους
ξένους συμπαίκτες του, αλλά και να μπορέσουν όλοι μαζί να συνεννοηθούν. Κάτι
που συχνά αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολο, επειδή δεν γνωρίζουν κάποια
«κοινή» γλώσσα!.

Ο σεβασμός στις ιδιαιτερότητες του ξένου, όσο ακραίες και αν είναι αυτές,
είναι το κλειδί. Πολλές φορές όμως χρειάζονται πολύ πιο πρακτικά μέτρα. Ο
Γιάτσεκ Γκμοχ, για παράδειγμα, ως προπονητής της Καλαμάτας υποχρέωσε τους
Βραζιλιάνους, αλλά και τους Έλληνες παίκτες της ομάδας να παρακολουθούν
μαθήματα αγγλικών μία φορά την εβδομάδα, προκειμένου να μπορέσουν να
συνεννοηθούν. Και όχι μόνο μεταξύ τους. Σε ποια γλώσσα θα μπορούσε ένας
Ελληνο-πολωνός προπονητής να δώσει οδηγίες σε ένα Βραζιλιάνο που δεν γνωρίζει
αγγλικά και βεβαίως ούτε ελληνικά;

Αλλά δεν είναι μόνον η γλώσσα. Ο Μαγκντί Ντολμπά, ο Αιγύπτιος πρώην παίκτης
του ΠΑΟΚ, συνήθιζε να προσεύχεται γονατιστός σε ένα χαλί. Οι συμπαίκτες του
στον ΠΑΟΚ φρόντιζαν να κρατήσουν τα γέλια τους και να σεβαστούν αυτή την
ιδιαιτερότητα μιας άλλης θρησκείας. Για τον Ντολμπά, αυτό ήταν σίγουρα το
πρώτο βήμα προσαρμογής του στην ελληνική πραγματικότητα.

Ο Ντανιέλ Μπατίστα προσαρμόσθηκε στα ήθη και τα έθιμά μας αρκετό καιρό πριν αποκτήσει την ελληνική υπηκοότητα

Ο Σύρος Άφας του Ιωνικού ακολουθεί με θρησκευτική ευλάβεια τις επιταγές τού
μουσουλμανικού ραμαζανιού. Τι σχέση έχει αυτό με το ποδόσφαιρο; Πολύ μεγάλη,
γιατί την περίοδο της νηστείας το πρόγραμμα προετοιμασίας για τον Άφας δεν θα
μπορούσε να είναι το ίδιο με εκείνο που ακολουθούν οι πλήρως διατρεφόμενοι
συμπαίκτες του.

Όπως λέει ο προπονητής της Skoda Ξάνθης, Γιάννης Ματζουράκης, η προσαρμογή στη
νέα χώρα είναι το «άλφα και το ωμέγα» για κάθε ξένο ποδοσφαιριστή. Το πρώτο
του πρόβλημα είναι πώς θα τον αντιμετωπίσουν οι συμπαίκτες του. Το δεύτερο,
είναι η άγνοια της γλώσσας που μιλούν στη χώρα στην οποία βρίσκεται. Και το
τρίτο, είναι να καταλάβει το νέο του περιβάλλον, τα ήθη, τα έθιμα, τις
συνήθειες και τη νοοτροπία. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι στις μεγάλες ξένες
ομάδες ­ όπως λέει ο προπονητής της Ξάνθης ­ ο διερμηνέας δεν είναι ένας απλός
μεταφραστής μέσα στην ομάδα. Αυτός αναλαμβάνει τον δύσκολο ρόλο να εξηγήσει
στον ξένο, παίκτη ή προπονητή, σε ποια χώρα βρέθηκε, πώς πρέπει να
συμπεριφερθεί, τι πιστεύουν οι άνθρωποι με τους οποίους θα συνεργασθεί. Ο
διερμηνέας είναι σε αυτή την περίπτωση ένας δάσκαλος και ένας ψυχολόγος, ο
οποίος καλείται να οδηγήσει τον πελάτη του στις νέες συνθήκες μαθαίνοντάς του
τα πιο σοβαρά, αλλά και τα λιγότερο σημαντικά, όπως είναι η μουσική που
συνηθίζουν να ακούν στον συγκεκριμένο τόπο.

«Εμείς οι Έλληνες είμαστε λίγο νευρικοί», είχε πει ο Ντανιέλ Μπατίστα την
ημέρα που του χορηγήθηκε ελληνικό διαβατήριο. Όμως ο Μπατίστα δεν ήταν
πάντα… Έλληνας. Όπως θυμάται ο ίδιος, πέρασε δύσκολες ημέρες προσαρμογής
όταν πρωτοήρθε στην Ελλάδα, στον Εθνικό, από το Κάπο Βέρντε. Χρειάσθηκε τη
βοήθεια των συμπαικτών του για να καταλάβει ότι η Ελλάδα δεν ήταν τόσο
διαφορετική που να τον τρομάζει. Και λέει σήμερα, πολλά χρόνια μετά, αυτό που
όλοι μας έχουμε διαπιστώσει εμπειρικά. Ότι δηλαδή είναι πολύ εύκολη η
προσαρμογή ενός ξένου στην ελληνική πραγματικότητα και πως πολλοί αλλοδαποί
νιώθουν και γίνονται Έλληνες ύστερα από μερικά χρόνια αποφασίζοντας να μείνουν
για πάντα στη χώρα.

Ο Ντολμπά Μαγκντί όταν αγωνιζόταν στον ΠΑΟΚ προσευχόταν πάνω σε χαλί, ενώ ο Αφάς κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού δέχεται την κατανόηση του προπονητή του

«Και βέβαια είναι μεγάλη υπόθεση η βοήθεια των συμπαικτών σε έναν ξένο που
έρχεται στη χώρα για να παίξει μπάλα», λέει ο Κώστας Φραντζέσκος. Ο χαφ του
ΠΑΟΚ παρομοιάζει την ομάδα με μια οικογένεια που πρέπει να ζήσει μαζί αρμονικά
για το καλό όλων. Έτσι αγκαλιάζει το νέο της μέλος, σέβεται τις ιδιαιτερότητές
του και προσπαθεί να το αφομοιώσει, αφού είναι πιο δύσκολο οι πολλοί να
ακολουθήσουν τον έναν παρά το αντίστροφο.

Ο Γιάτσεκ Γκμοχ έχει φέτος στον Πανιώνιο παίκτες από όλες τις φυλές. Δύο
Σέρβους, έναν Μαυροβούνιο, έναν Ισπανό, έναν Καμερουνέζο και έναν Αλβανό.
Υποστηρίζει για τη συνύπαρξη παικτών κάθε εθνικότητας στην ίδια ομάδα: «Από
τον προπονητή μιας ομάδας και το επιτελείο του εξαρτάται η προσαρμογή αυτών
των παικτών. Ο προπονητής και οι συνεργάτες του πρέπει να κατανοούν όλα τα
προβλήματα επικοινωνίας, συνεργασίας και να τους φέρνουν κοντά. Μέσα στον
αγωνιστικό χώρο τα προβλήματα συνεννόησης δεν είναι και τόσο μεγάλα, μια και η
γλώσσα της μπάλας είναι η ίδια για όλους. Μέσα στα αποδυτήρια οι παλιοί
παίκτες βοηθάνε τους νέους που έρχονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα να
προσαρμοσθούν στο νέο τους περιβάλλον. Ο προπονητής πρέπει να μιλάει με τους
ξένους παίκτες, να ενδιαφέρεται για τα ήθη και έθιμά τους και να τους φέρνει
κοντά με τους παλιούς παίκτες. Σημασία έχει ότι οι ξένοι επιθυμούν να
προσαρμοσθούν με τα ήθη και έθιμα της χώρας που προτίμησαν να συνεχίσουν την
ποδοσφαιρική τους καριέρα. Θυμάμαι το 1979 όταν ήλθα για πρώτη φορά στην
Ελλάδα στον ΠΑΣ Γιάννινα, οι Ηπειρώτες με βοήθησαν να νιώθω κι εγώ μέσα σε
μικρό χρονικό διάστημα ως Ηπειρώτης».

Ο Πίτερ Οφορίκουε ήλθε στην Ελλάδα στα 15 του χρόνια και η προσαρμογή του ήταν πιο εύκολη

Σημαντική διαφορά, ανάλογα με την εθνικότητά τους, έχουν οι παίκτες και στη
διατροφή. Ίσως να μην το πιστεύετε, αλλά το πρόβλημα είναι μεγάλο. Παίκτης από
την Γκάνα έμεινε εμβρόντητος όταν του σέρβιραν σκέτο ρύζι. Αφού ξεπέρασε το
αρχικό σοκ, προσπάθησε να εξηγήσει στους ανθρώπους της ομάδας ότι αυτό το
φαγητό, αν το έτρωγε σκέτο, θα αδυνάτιζε τους αδένες του! Και το πρόβλημα
λύθηκε με την προσθήκη σάλτσας…

Κάθε αρχή και δύσκολη, αλλά τελικά ο στόχος της αρμονικής συμβίωσης
επιτυγχάνεται τις περισσότερες φορές. Άλλωστε, οι ποδοσφαιριστές είναι πια
συνηθισμένοι, σαν τους διπλωματικούς υπαλλήλους, να γυρίζουν από τόπο σε τόπο
για πολλά χρόνια της ζωής τους. Και τουλάχιστον για την Ελλάδα έχουν να το
λένε: Η φιλοξενία και ο σεβασμός στον ξένο είναι δικό μας προϊόν.