Η Κίνα παίρνει μέτρα για να… αποκτήσει πληθωρισμό

Η Κίνα αποφάσισε να απαγορεύσει τη λειτουργία νέων εργοστασίων που παράγουν ευρεία γκάμα καταναλωτικών προϊόντων, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τα φαινόμενα αποπληθωρισμού

Σε μια δραστική κίνηση να καταπολεμηθούν τα φαινόμενα αποπληθωρισμού, η
κινεζική κυβέρνηση από την 1η Σεπτεμβρίου απαγορεύει τη δημιουργία νέων
εργοστασίων που κατασκευάζουν μια ευρεία γκάμα καταναλωτικών αγαθών και
περιορίζει την οικοδομική δραστηριότητα.

Η απαγόρευση αφορά, μεταξύ άλλων, εργοστάσια κατασκευής ψυγείων και
κλιματιστικών, διαφόρων ειδών τροφίμων και ποτών. Επιπλέον, η απαγόρευση
περιλαμβάνει την κατασκευή εμπορικών κέντρων, διαμερισμάτων και κτιριακών
συγκροτημάτων που στεγάζουν γραφεία, καθώς και πολυτελών ξενοδοχείων, πολλά
από τα οποία σε διάφορες κινεζικές πόλεις παραμένουν άδεια.

Παρά την αναστολή που επιβάλλεται στη δημιουργία νέων γραμμών παραγωγής, τα
ήδη υπάρχοντα εργοστάσια θα συνεχίσουν να παράγουν καταναλωτικά προϊόντα. Με
τον τρόπο αυτό, η κινεζική κυβέρνηση ελπίζει να ανακόψει τον αποπληθωρισμό της
χώρας, μια αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία πτώσης των τιμών και της πτώσης της
ζήτησης, που έχει εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για τη μεγαλύτερη οικονομία στην
Ασία, η οποία ήδη βρίσκεται σε στάδιο ύφεσης.

Σε αντίθεση με τις οικονομίες των υπόλοιπων ασιατικών χωρών που το τελευταίο
διάστημα αρχίζουν να ανακάμπτουν, μετά την κρίση που έπληξε τις αγορές πριν
από δύο περίπου χρόνια και προκάλεσε μεγάλη ανησυχία σε παγκόσμιο επίπεδο, η
οικονομία της Κίνας εξακολουθεί να ακολουθεί αρνητική πορεία. Οι τιμές στα
καταναλωτικά αγαθά, για παράδειγμα, σημείωσαν πτώση για 22 συνεχείς μήνες.
Παρά το γεγονός πως αυτή η εξέλιξη ευνόησε τους Κινέζους καταναλωτές, όλο και
λιγότεροι από αυτούς εξακολουθούν να αγοράζουν. Αντιθέτως, ο αποπληθωρισμός
έχει οδηγήσει πολλά εργοστάσια να διατηρούν τεράστιο στοκ εμπορευμάτων, με
αποτέλεσμα οι ιδιοκτήτες να αναστέλλουν την παραγωγή, εξακολουθώντας όμως να
πληρώνουν μισθούς στους εργάτες τους. Εξάλλου, ο αποπληθωρισμός έχει συμβάλει
στη δημιουργία πολέμου τιμών μεταξύ των παραγωγών, φαινόμενο το οποίο είναι
νέο για τα κυβερνητικά στελέχη της Κίνας που δεν είναι συνηθισμένα σε τέτοιου
είδους πρακτικές. «Οι παραγωγοί έχουν καταφύγει σε πρακτικές αθέμιτου
ανταγωνισμού που εκφράζονται σε δραματική μείωση τιμών, με στόχο την επιβίωσή
τους στην αγορά», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά το επίσημο ειδησεογραφικό
πρακτορείο της Κίνας, στο πλαίσιο της ανακοίνωσης της απαγόρευσης που θα
ισχύσει από την 1η Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό το νομικά
πλαίσιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η απαγόρευση, ούτε πόσον καιρό αυτή θα
διαρκέσει. Τέτοιου είδους αποφάσεις συνήθως ισχύουν για ολόκληρη τη χώρα, αν
και πολλές φορές σιωπηλά καταστρατηγούνται.

Οι επιφυλάξεις των ειδικών

Πολλοί οικονομικοί αναλυτές έχουν εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά
πόσον η απαγόρευση αυτή θα περιορίσει τον αποπληθωρισμό, ενώ δεν είναι λίγοι
εκείνοι που πιστεύουν πως η προσπάθεια αυτή είναι πολύ πιθανό να έχει τελικά
αντίθετο αποτέλεσμα. Σύμφωνα με το ανώτερο στέλεχος του Ινστιτούτου Μπρούκλιν
της Ουάσιγκτον που ειδικεύεται στην κινεζική οικονομία, Νίκολας Λάρντι, η
απαγόρευση αυτή θα μπορούσε να χειροτερεύσει την κατάσταση, επειδή πιθανώς θα
οδηγήσει σε περικοπές στο εργατικό δυναμικό της χώρας. «Αυτό θα μπορούσε να
σημαίνει αύξηση της ανεργίας και του αποπληθωρισμού», τονίζει χαρακτηριστικά ο
Λάρντι. «Όταν θα αρχίσουν να εργάζονται λιγότερα άτομα, τότε η ζήτηση θα
μειωθεί ακόμη περισσότερο», καταλήγει ο ίδιος.

Σε μια προσπάθεια να μειωθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός που προκαλείται από την
ανεξέλεγκτη μείωση των τιμών από τους ίδιους τους παραγωγούς, το κράτος έχει
καθορίσει κατώτατα όρια τιμών σε προϊόντα πολλών βιομηχανιών. Την ίδια στιγμή,
το οικονομικό επιτελείο της χώρας έχει επιτρέψει σημαντικές μειώσεις στα
επιτόκια χορηγήσεων, με απώτερο σκοπό να αυξηθεί η κατανάλωση μέσω της μείωσης
του κόστους δανεισμού. Τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας, όμως, μέχρι
στιγμής δεν ήταν τα αναμενόμενα.

Η πολύ μικρή κατανάλωση προϊόντων αποδίδεται στη μειωμένη εμπιστοσύνη των
ίδιων των αγοραστών. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως πολλοί καταναλωτές πιστεύουν
ότι η οικονομία θα συνεχίσει να ακολουθεί πτωτική πορεία, γεγονός που
πιθανότατα θα οδηγήσει σε απολύσεις και στη μείωση των κοινωνικών παροχών, για
παράδειγμα των συντάξεων. Για τους λόγους αυτούς, οι περισσότεροι αντί να
ξοδεύουν χρήματα, προτιμούν να τα αποταμιεύουν, προκειμένου να είναι πιο
σίγουροι για το μέλλον.

Το ενδεχόμενο της υποτίμησης

Αρκετοί Κινέζοι οικονομολόγοι επισημαίνουν πως το Πεκίνο θα έπρεπε να εξετάσει
το ενδεχόμενο υποτίμησης του εθνικού νομίσματος της χώρας που είναι το γουάν.
Η κίνηση αυτή θεωρητικά θα βοηθούσε στον περιορισμό του αποπληθωρισμού, καθώς
θα αύξανε το κόστος των εισαγωγών. Παράλληλα, θα συνέβαλλε και την αύξηση των
εξαγωγών, η οποία θα μπορούσε να αποδειχτεί ευεργετική για την οικονομία της
χώρας. Ωστόσο, η υποτίμηση θα μπορούσε να έχει πολλές αρνητικές συνέπειες,
καθώς ενδεχομένως θα αποσταθεροποιούσε την οικονομική ζωή της χώρας. Η
υποτίμηση, μεταξύ άλλων, πιθανόν θα αποθάρρυνε πολλούς από τους ξένους
επενδυτές που κάνουν ή σκέφτονται να κάνουν τοποθετήσεις στην Κίνα. Παράλληλα,
θα αυξανόταν δραματικά το κόστος για την αποπληρωμή δανείων σε ξένο
συνάλλαγμα, που έχει συνάψει κατά το παρελθόν το Πεκίνο. Προς το παρόν, οι
κυβερνητικές Αρχές δείχνουν διστακτικές για υποτίμηση του γουάν, τουλάχιστον
βραχυπρόθεσμα, περιμένοντας να δουν αν μπορεί να ελεγχθεί η πτώση στις τιμές
καταναλωτικών προϊόντων και στις εξαγωγές. «Το πιο πιθανό είναι να μην
υποτιμηθεί το γουάν φέτος ή μέσα στους πρώτους μήνες του επόμενου έτους»,
δηλώνει ο Τζο Λο, ανώτερο στέλεχος της Σίτιμπανκ στο Χονγκ Κονγκ. «Η υποτίμηση
θα μπορούσε να είναι μία από τις επιλογές (της κυβέρνησης) στην περίπτωση που
οι εξαγωγές συνεχίσουν να μειώνονται και η οικονομία εξακολουθεί να μη
βελτιώνεται, αφού έχουν εξαντληθεί όλα τα υπόλοιπα μέσα», καταλήγει ο ίδιος.

Το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έφτασε τα 8 δισ. δολάρια για το διάστημα
Ιανουαρίου – Ιουνίου 1999, από 22,5 δισ. δολάρια που ήταν το αντίστοιχο
περσινό διάστημα. Για το πρώτο φετινό εξάμηνο, οι εξαγωγές σημείωσαν πτώση
4,6%, σε αντίθεση με τις εισαγωγές που σημείωσαν άνοδο 16,6%. Για το ίδιο
διάστημα, οι ξένες επενδύσεις μειώθηκαν κατά 9,2%, φτάνοντας τα 18,6 δισ.
δολάρια. Κυβερνητικοί κύκλοι επισημαίνουν πως στην περίπτωση που το Πεκίνο
αποφασίσει να προχωρήσει σε υποτίμηση του εθνικού νομίσματος της χώρας
αναμένεται να το κάνει σταδιακά, σε αντίθεση με το 1994, όταν το γουάν είχε
υποτιμηθεί κατά 33% μέσα σε μία ημέρα.

Οι ηγέτες της Κίνας, συνηθισμένοι να ανησυχούν για την άνοδο του πληθωρισμού
και την ενδεχόμενη λαϊκή κατακραυγή, μόλις πρόσφατα άρχισαν να σκέφτονται
σοβαρά την υιοθέτηση μέτρων για την καταπολέμηση του αποπληθωρισμού. Η
κωλυσιεργία όμως αυτή αναμένεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη χώρα, καθώς
ο στόχος για οικονομική ανάπτυξη της τάξης του 7% για το 1999 δεν φαίνεται
πλέον να είναι εφικτός. Η οικονομική ανάπτυξη για το 1998 ήταν 7,8%. «Η Κίνα
δεν χρειάζεται φθηνότερο συνάλλαγμα», σημείωσε σε πρόσφατη αναφορά του ο
Γκίλμπερτ Κόι, επικεφαλής της Ντρέσντνερ Κλάινγουορτ Μπένσον Σεκιούριτις. «Οι
κινεζικές εξαγωγές συνεχίζουν να αυξάνουν το μερίδιο αγοράς τους στις ξένες
αγορές», προσθέτει ο ίδιος. Ο Κόι πιστεύει πως επειδή μεγάλο μέρος των
προϊόντων που πωλούνται σε άλλες χώρες βασίζεται σε πρώτες ύλες που έρχονται
από το εξωτερικό, ακόμη και μια πιθανή υποτίμηση του γουάν δεν θα οδηγούσε σε
σημαντική αύξηση των εξαγωγών. «Η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας, που είναι και η
κεντρική τράπεζα της χώρας, θα πρέπει να τυπώσει νέα χαρτονομίσματα. Αυτή
είναι η λύση», δηλώνει ο Κόι. Ο μόνος τρόπος για την ανάκαμψη της οικονομίας
είναι να αλλάξει η ψυχολογία των καταναλωτών από την προσδοκία αύξησης του
μόνιμου εισοδήματός τους, καταλήγει ο ίδιος.