ΟΗΕ: Ο καπιταλισμός τους έφερε δυστυχία

Η προσπάθεια να προσαρμοστούν οι οικονομίες των χωρών της Ανατολικής
Ευρώπης και της Ρωσίας στο καπιταλιστικό σύστημα μπορεί να ήταν το μεγαλύτερο
λάθος της χιλιετίας. Και αυτό, γιατί η μετάβαση από τον κομμουνισμό στον
καπιταλισμό στις χώρες αυτές οδήγησε πάνω από 100 εκατομμύρια ανθρώπους στη
φτώχεια, ενώ πολλοί άλλοι βρίσκονται στα όρια της ανέχειας.

Το Τείχος του Βερολίνου κατεδαφίζεται – δέκα χρόνια πριν… Σήμερα, έκθεση του ΟΗΕ καταδικάζει την μετάβαση από τον κομμουνισμό στον καπιταλισμό

Αυτό αναφέρεται χαρακτηριστικά σε έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Όπως
επισημαίνει ο συντάκτης της έκθεσης, Άντον Κρίντρικ, τοπικός διευθυντής του
ΟΗΕ στο Πρόγραμμα για την Ανατολική Ευρώπη και την πρώην Σοβιετική Ένωση, στη
συγκεκριμένη περιοχή τα κράτη έχουν καταστεί εντελώς ανίσχυρα και οι θεσμικές
μεταρρυθμίσεις που θα αλλάζουν την εικόνα τους δεν έχουν γίνει.

Η ανάλυση του τρόπου με τον οποίο ιδιωτικοποιήθηκαν οι πρώην κομμουνιστικές
οικονομίες, όπως αυτή παρουσιάζεται στην έκθεση, εκτιμάται πως θα προκαλέσει
την αντίδραση των κυβερνήσεων των 27 χωρών που αναφέρονται σε αυτή, αλλά και
των Ευρωπαίων πολιτικών που υποστηρίζουν πως η ελεύθερη αγορά αποτελεί βασική
προϋπόθεση για την εδραίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ευημερίας και της
οικονομικής προόδου. Ειδικότερα, στην έκθεση γίνεται σαφής αναφορά στις
κοινωνικές και οικονομικές ανακατατάξεις που συνέβησαν στις αρχές τις
δεκαετίας του ’90. Οι ανακατατάξεις αυτές χαρακτηρίζονται καταστροφικές τόσο
για την Ανατολική Ευρώπη όσο και για την Κεντρική Ασία, καθώς οδήγησαν ακόμη
στη μείωση του μέσου όρου ζωής, σε διεύρυνση των διακρίσεων μεταξύ των δύο
φύλων, σε μείωση των κονδυλίων που διατίθενται για την εκπαίδευση, σε
κατάρρευση του κρατικού συστήματος υγείας και στην εξάπλωση μεταξύ άλλων του
εγκλήματος και της εθνικιστικής βίας.

Θυσία στον βωμό της αγοράς

Η έκθεση αποτελεί μια από τις πιο αρνητικές αποτιμήσεις για τη διαδικασία
μετάβασης από τον κομμουνισμό στον καπιταλισμό που έχει εκδώσει ποτέ
παγκόσμιος οργανισμός. Οι έννοιες της ασφάλειας, της ευημερίας, των κοινωνικών
και οικονομικών δικαιωμάτων, καθώς και των κοινωνικών παροχών θυσιάστηκαν στον
βωμό της αγοράς, τονίζει η έκθεση. Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται ενδεικτικά πως
σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το 1989 περίπου 14 εκατομμύρια
άνθρωποι στο πρώην κομμουνιστικό μπλοκ ζούσαν με περίπου 4 δολάρια την ημέρα.
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90 ο αριθμός αυτός είχε φτάσει τα 147
εκατομμύρια.

Ωστόσο, υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Η Σλοβενία και η Πολωνία έχουν ανακάμψει
και φαίνεται να έχουν θέσει τα θεμέλια για τη μελλοντική τους ευημερία. Το
ίδιο ισχύει για την Τσεχία, την Ουγγαρία και τις χώρες της Βαλτικής, οι οποίες
αν και αντιμετωπίζουν ακόμη πολλά προβλήματα, όπως υπογεννητικότητα, υψηλά
ποσοστά αυτοκτονιών, αυξανόμενη ανεργία και μεγάλες διαφορές μεταξύ των
κοινωνικών στρωμάτων, έχουν κάνει «αξιοσημείωτη πρόοδο» προς τη δημιουργία
σταθερών οικονομιών.

Η σκληρότερη κριτική ασκείται εις βάρος της Ρωσίας, όπου τίποτε δεν φαίνεται
να έχει πάει καλά. Τα πιο ανησυχητικά στοιχεία είναι όσα αφορούν το κόστος σε
ανθρώπινες ζωές.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετούς μετάβασης που ξεκίνησε από την πτώση του
τείχους του Βερολίνου σημειώθηκε σημαντική μείωση του μέσου όρου ζωής στο
μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας της Ανατολικής Ευρώπης, με τη μεγαλύτερη να
έχει παρατηρηθεί στη Ρωσία, όπου οι άνδρες πλέον ζουν κατά μέσο όρο μέχρι τα
58 τους χρόνια.

Το AIDS, τα αφροδίσια νοσήματα και η χρήση ναρκωτικών ουσιών εξαπλώνονται με
γοργούς ρυθμούς. Η αδυναμία του κράτους να καταβάλει μισθούς στους
εργαζομένους έχει οδηγήσει πολλούς στα όρια της φτώχειας.