Το μυθιστόρημα του Γιάννη Τσαρούχη

Σαν σήμερα, του Προφήτη Ηλία, συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τον θάνατο του
Γιάννη Τσαρούχη. Κι ακόμα περιμένουμε τη μεγάλη αναδρομική έκθεση των έργων του.

Το παράξενο είναι ότι ενώ ο Τσαρούχης «δήλωνε» ζωγράφος, σκηνογράφος,
ενδυματολόγος κ.λπ., ως συγγραφέας είχε καλύτερη τύχη μετά θάνατον, λες και οι
εκδότες τον αγκάλιασαν πιο πρόθυμα από τους ανθρώπους που ασχολούνται με τα εικαστικά.

Γιατί άραγε; Και ως μεταφραστής των αρχαίων τραγωδιών δεν είχαν την τύχη οι
μεταφράσεις του, όπως θα περίμενε κανείς. Ίσως, γιατί συνδεόταν άμεσα με την
προσωπικότητά του ή ο ανατρεπτικός χαρακτήρας τους, όπως και του συνόλου τού
έργου του, «φοβίζει» ακόμα;

Ανέκδοτο παραμένει ακόμα ένα μυθιστόρημα, στο οποίο ο ίδιος αναφερόταν συχνά.
Φρόντισε όμως με την τσαρούχεια μέθοδο να μπερδέψει τους μελετητές του
γράφοντας πάνω από το χειρόγραφο: «Το πρωτότυπο εκλάπη». Κι αυτό που υπάρχει
στη θέση του τι είναι; Ψευδαντίγραφο;

Σύμφωνα με τη μαρτυρία της ανιψιάς του, κόρης του αδελφού του που πέθανε και
αυτός το 1992, της κυρίας Τσαρούχη και του προέδρου του Ιδρύματος Τσαρούχη,
κυρίου Βασίλη Αλαβάνου, το μυθιστόρημα έχει όλα τα εχέγγυα του αυθεντικού. Το
περιμένουμε λοιπόν με ανυπομονησία.

Σήμερα και αύριο το Μουσείο Τσαρούχη στο Μαρούσι είναι ανοικτό για το κοινό.

Τα Ελληνάκια

Ήταν συγκινητική η στιγμή εκείνη στην Πλατεία Ελευθερίας, στον Κορυδαλλό, όταν
τα Ελληνάκια τέταρτης γενιάς από την Αργεντινή έπαιξαν σε συντομευμένη μορφή
τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη στη μητρική τους γλώσσα. Και μόνο που πρόφεραν
σωστά δύσκολες λέξεις όπως «Νεφελοκοκκυγία» και «χρησμοδοτώ» σκόρπιζε ρίγη
ανατριχίλας στους παρευρισκομένους. Ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Μίνως
Βολανάκης, που όταν κλήθηκε από τον υφυπουργό Γρηγόρη Νιώτη (τον εμπνευστή της
βραδιάς) να σχολιάσει την παράσταση είπε πως «αν τη χαρά που εξέφραζαν τα
παιδιά αυτά την είχαν όλοι οι ηθοποιοί του θεάτρου, τότε τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά».

Μέσα στον ορυμαγδό των κάθε λογής φεστιβάλ του καλοκαιριού ­ που ενσκήπτουν
τους καλοκαιρινούς μήνες σαν τις ακρίδες ­ η σημασία αυτής της πρότασης
(Ελληνόπουλα του εξωτερικού που ξαναβρίσκουν τον διάλογο με τη μητρική τους
γλώσσα μέσω του θεάτρου) αποτελεί παράδειγμα προς μίμησιν.

Τα συγχαρητήρια πάνε στους άξιους αποσπασμένους δασκάλους του υπουργείου
Παιδείας, στον υφυπουργό αρμόδιο για θέματα Αποδήμων, καθώς και στους
δημάρχους Κορυδαλλού και Νικαίας (με τους αρμόδιους πολιτιστικούς φορείς) που
δέχτηκαν, χωρίς κανένα πρόβλημα, μέσα σε δύο ημέρες να φιλοξενήσουν τις
παραστάσεις αυτές. (Η άλλη ήταν ο «Αγαπητικός της βοσκοπούλας», από την
ομογένεια των Βρυξελλών).

Διαχρονική

Την ίδια στιγμή που στην ακτή του Αγίου Κοσμά βαρβαρικά στίφη νεολαίας
κατέφθαναν για να απολαύσουν τα αγαπημένα τους συγκροτήματα ροκ δίνοντας την
εικόνα στους εποχούμενους της παραλιακής λεωφόρου ημιβάρβαρης τεταρτοκοσμικής
χώρας και τη διάσταση μεταξύ αποδήμων και «εδωδίμων». Οι μεν ανακαλώντας μια
Ελλάδα διαχρονική με τη γλώσσα της και τους καημούς της (του νόστου κυρίως),
οι δε απευχόμενοι τη ζωή σε τούτο τον πλανήτη εις άγραν τεχνητών πλην
δολοφονικών παραδείσων.

Εκείνο που εντυπωσίασε στην παράσταση των «Ορνίθων» με τα μικρά Ελληνόπουλα
τέταρτης γενιάς ήταν το έξοχο πάντρεμα της λατινοαμερικανικής μουσικής και της
ελληνικής γλώσσας. Καθώς και η επικαιρότητα που διείσδυσε εντέχνως στην
παράσταση όταν ΝΑΤΟϊκός στρατιωτικός ερωτά την κοινότητα των Πουλιών αν
υπάρχουν καταπιεσμένες Όρνιθες ή μειονοτικές κότες, για να επέμβει.

Η κληρονομιά

Τέλος, σε σχέση πάντα με τη γλώσσα. «Το 2000 φέρνει μια καταπληκτική αλλαγή
σφραγίδας. Και την επιστροφή στις αρχές. Ο ελληνικός πολιτισμός των 3.000
περίπου ετών δημιούργησε, μάλλον συμπτωματικά, το αλφάβητο. Αυτή η ανακάλυψη
περιέχει και συντηρεί τα θεμέλια ή τον δομικό άξονα του δυτικού πολιτισμού.
Και η κληρονομιά του συνεχίζει να διαδίδεται μέσω του Διαδικτύου σε όλο τον κόσμο.

Το ελληνικό αλφάβητο κάτω από τις διαφορετικές εκδοχές του, κυριλλικό, ρωμαϊκό
κ.λπ. αποτελεί το βασικό software πρόγραμμα του δυτικού πολιτισμού. Είναι
καιρός να το αναγνωρίσουμε όλοι αυτό, θα μπορούσε να βοηθήσει την ειρήνη. Εξ
ου και η πρόταση ΑΡΧΗ. Το πρόγραμμα ΑΡΧΗ θα είναι το κέντρο του αληθινού
κόσμου με προεκτάσεις στον εικονικό, στα δίκτυα. Σκοπός της ΑΡΧΗΣ θα είναι να
αναδείξει τον ρόλο και τις διαφορετικές τύχες που γνώρισε το αλφάβητο στην
τέχνη από την ελληνική καταγωγή του και την προηγούμενη φοινικική μέχρι τις
μεταλλάξεις του στο World Wide Web.

Θα στεγάζεται στην Ελλάδα, σε ένα μέρος που θα επιλεγεί για τη συμβολική του
σημασία (π.χ. η Αρχαία Ολυμπία) και ο βαθύτερος σκοπός του θα είναι η ανάπτυξη
δικτύων στην ελληνική γλώσσα και το πέρασμα της ελληνικής κουλτούρας στο Διαδίκτυο…».

Με αυτά τα λόγια αρχίζει η πρόταση του διευθυντή του Ιδρύματος Μακλιούαν στον
Καναδά προς κάθε αποδέκτη. Γιατί, κατά την άποψή του, η μεγαλύτερη ανακάλυψη
του ελληνικού αλφαβήτου ήταν το παντρολόγημα των φωνηέντων με τα σύμφωνα, μια
«αρχή» πάνω στην οποία στηρίζεται το Ίντερνετ. Καιρός λοιπόν το Διαδίκτυο να
επιστρέψει στην αφετηρία του, δηλαδή στην ΑΡΧΗ του.