ΓΙΑ ΘΥΜΗΣΟΥ

Η λαϊκή έκρηξη έγινε στις 7.25 το απόγευμα της Τετάρτης 15 Ιουλίου 1965. Λίγα
λεπτά πριν ο Πρωθυπουργός και αρχηγός της Ένωσης Κέντρου Γεώργιος Παπανδρέου
είχε αποχωρήσει από τα Ανάκτορα μετά την ολιγόλεπτη συνάντησή του με τον
βασιλιά Κωνσταντίνο, ο οποίος είχε κάνει αποδεκτή την πρότασή του περί
παραιτήσεως της κυβέρνησης.

Μέσα σε ελάχιστο χρόνο χιλιάδες κόσμου συγκεντρώθηκαν στην Ομόνοια,
συγκρότησαν ογκώδη διαδήλωση και πορεία προς το Σύνταγμα, μέσω της οδού
Σταδίου, με κεντρικά συνθήματα «Κομματάρχη βασιλιά», «Δεν σε θέλει ο λαός,
παρ’ τη μάνα σου κι εμπρός», «Προδότη Νόβα», «Ζήτω ο Παπανδρέου». Ενώ ο λαός
ξεχύθηκε στους δρόμους της Αθήνας, οι εφημεριδοπώλες, μπροστά στα κιόσκια
τους, με όλη τη δύναμη της φωνής και της ψυχής τους, ανήγγελλαν το γεγονός:
«Έκτακτο παράρτημα “ΤΑ ΝΕΑ”». «Το Παλάτι έριξε τον Παπανδρέου». «Έκτακτο
παράρτημα – συγκλονιστικά γεγονότα».

Ο Γεώργιος Παπανδρέου το 1965, μετά την ανατροπή του από τα Ανάκτορα. Σκίτσο του νεαρού ­ τότε ­ Σπύρου Ορνεράκη στον «Ταχυδρόμο»

Από το πρωί πάντως της 15ης Ιουλίου, φαινόταν ότι θα ξεκαθάριζε η πολιτική
εκκρεμότητα που κρατούσε από τις αρχές του μήνα. Όταν δηλαδή ο Πρωθυπουργός
Γεώργιος Παπανδρέου ζητούσε από τα Ανάκτορα να αντικατασταθεί ο υπουργός
Αμύνης Πέτρος Γαρουφαλιάς και να αναλάβει ο ίδιος το υπουργείο. Το καζάνι
έβραζε. Η συνάντηση προβλεπόταν κρίσιμη και η συνομιλία βασιλέως και
Πρωθυπουργού αναμενόταν δραματική. Πάντως η απόφαση του Παπανδρέου ήταν
ακλόνητη, περί παραιτήσεως της κυβέρνησης, εφόσον ο Κωνσταντίνος δεν δεχόταν
ν’ αναλάβει ο ίδιος ο Πρωθυπουργός το υπουργείο Αμύνης.

Πριν από τη συνάντηση είχε προηγηθεί επίσκεψη στην πρωθυπουργική κατοικία στο
Καστρί, από τον αρχηγό του γραφείου του βασιλέως, Κωνσταντίνου Χοϊδά. Ώρα 7
ακριβώς το απόγευμα της 15ης Ιουλίου 1965, ο Πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου
μπαίνει στα Ανάκτορα της οδού Ηρώδου του Αττικού. Ο Κωνσταντίνος ­ όπως
περιγράφουν οι εφημερίδες της εποχής ­ εμφανίσθηκε ψυχρός, στυγνός και
άκαμπτος. Όταν ο Πρωθυπουργός ρώτησε τον βασιλιά αν θα υπογράψει το Διάταγμα
με το οποίο θα αναλάμβανε ο Παπανδρέου το υπουργείο Αμύνης, ο Κωνσταντίνος
απάντησε μ’ ένα ξερό «όχι». Τότε ο Παπανδρέου σηκώθηκε όρθιος και ακολούθησε διάλογος:

«ΤΑ ΝΕΑ» στην πρώτη γραμμή του αγώνα, στο πλευρό του αγωνιζόμενου ελληνικού λαού κατά των αποστατών και των μηχανορράφων του Παλατιού. Στο φύλλο της 17ης Ιουλίου έχουν τίτλο «Ομολογεί την χρεωκοπία της η κυβέρνηση των προδοτών»- Η «Δημοκρατική Αλλαγή», απογευματινή εφημερίδα της Αριστεράς, την επομένη του βασιλικού πραξικοπήματος (16 Ιουλίου 1965) παρουσιάζει το γεγονός με φωτογραφίες από τη διαδήλωση και κεντρικό τίτλο «Ζήτω η δημοκρατία»

Παπανδρέου: Αύριο θα υποβάλω εγγράφως την παραίτησή μου.

Κωνσταντίνος: Άκουσα τη λέξη παραίτηση και τη λαμβάνω υπ’ όψιν μου. Μου αρκεί.

Παπανδρέου: Αντιλαμβάνομαι τον λόγο για τον οποίο επείγεσθε.

Κωνσταντίνος: Η παραίτησή σας είναι δεδομένη.

Παπανδρέου: Γνωρίζω τι έχετε κατά νου. Κάποτε θα μετανιώσετε. Αλλά θα είναι
πολύ αργά.

Το ΕΙΡ και ο Ραδιοσταθμός Ενόπλων Δυνάμεων ανακοίνωναν σε έκτακτα δελτία την
«παραίτηση» Γεωργίου Παπανδρέου, ενώ το γεγονός παρουσίασαν με έκτακτες
εκδόσεις όλες οι απογευματινές εφημερίδες. Η Αθήνα συγκλονιζόταν από τις
διαδηλώσεις, σημειώθηκαν συγκρούσεις με την Αστυνομία και το πρώτο βράδυ του
ανένδοτου αγώνα, που κήρυξε πάλι ο Γεώργιος Παπανδρέου, είχαν τραυματισθεί 114
άτομα. Πριν όμως καλά – καλά περάσει την έξοδο των Ανακτόρων ο Γεώργιος
Παπανδρέου, ο Κωνσταντίνος είχε ορκίσει ως πρωθυπουργό τον Γεώργιο Αθανασιάδη
– Νόβα, ως υπουργό Αμύνης και Εξωτερικών τον Σταύρο Κωστόπουλο, και Εσωτερικών
και Δημόσιας Τάξεως τον απόστρατο ναύαρχο Ιωάννη Τούμπα. Παράλληλα ο Κ.
Μητσοτάκης ετοιμαζόταν να ορκισθεί με ομάδα βουλευτών που ήταν φίλα
προσκείμενοι προς αυτόν.

Οι επόμενες ημέρες και νύχτες υπήρξαν συγκλονιστικές. Ένας καυτός Ιούλιος, με
διαδηλώσεις, έναν νεκρό (στις 21 Ιουλίου), τον φοιτητή της ΑΣΟΕΕ Σωτήρη
Πετρούλα, τις βασιλικές κυβερνήσεις να καταψηφίζονται (μετά τον Νόβα ο
Τσιριμώκος), μέχρι που να σταθεροποιηθεί η λύση Στέφανου Στεφανόπουλου.

Στη δυναμική διαδήλωση τη νύχτα της 21ης Ιουλίου, η κυβέρνηση των προδοτών αιματοκύλησε τους διαδηλωτές. Στην οδό Σταδίου σκοτώθηκε ο φοιτητής της ΑΣΟΕΕ Σωτήρης Πετρούλας. Το «ΒΗΜΑ» παρουσιάζει τα συγκλονιστικά γεγονότα στην 1η του σελίδα.-Με έκτακτες εκδόσεις οι εφημερίδες ανήγγειλαν την εξέλιξη των γεγονότων στα Ιουλιανά το 1965. Το «Έθνος» σε έκτακτο παράρτημα κάνει γνωστό ότι 143 βουλευτές του Κέντρου είναι στο πλευρό του Γεωργίου Παπανδρέου.-Η «Ελευθερία» πήρε έμμεσα τη θέση των αποστατών, την επομένη του πραξικοπήματος παρουσίασε δήθεν ουδέτερα τα γεγονότα

Γενικά η πολιτική κατάσταση ήταν εκρηκτική και η Αθήνα, η Ελλάδα ολόκληρη,
ζούσε στον παλμό της Δημοκρατίας. Τα πρωτοσέλιδα των περισσότερων εφημερίδων ­
κυρίως της δημοκρατικής πλευράς ­ έδιναν έκταση στα γεγονότα και οι
κυκλοφορίες ήταν υψηλές. «ΤΑ ΝΕΑ» στις 23 Ιουλίου 1965 σημείωναν κυκλοφοριακό
ρεκόρ, με 284.000 φύλλα σε Αθήνα – Πειραιά.