Η βουτιά του ευρώ δυσκολεύει τη σύγκλιση

Η πρόσφατη νέα εξασθένηση του ευρώ σκόρπισε ρίγη ανησυχίας στο υπουργείο
Εθνικής Οικονομίας, που περιμένει εδώ και καιρό την περίφημη ευρωπαϊκή
ανάκαμψη και την άνοδο της ισοτιμίας του ευρώ, έναντι του δολαρίου, για να
αισθανθεί ασφαλής ως προς την επίτευξη του κριτηρίου του πληθωρισμού.

Την έναρξη αυτής της πορείας περίμεναν ορισμένοι να σηματοδοτήσει η απόφαση
του διοικητή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ κ. Άλαν Γκρίνσπαν για άνοδο
των αμερικανικών επιτοκίων. Όμως, στην πράξη συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Όχι
μόνο δεν έπεσε το δολάριο, αλλά ανέβηκε, φτάνοντας σε ύψος ρεκόρ έναντι του
ευρώ. Όπως χαρακτηριστικά σχολίασε τότε οικονομικός αναλυτής «η έλξη προς την
ισοτιμία ένα προς ένα των δύο νομισμάτων είναι ακαταμάχητη».

Ο λόγος για τον οποίο έγινε αυτό ήταν τα νέα στοιχεία που δόθηκαν στη
δημοσιότητα για την αμερικανική οικονομία, τα οποία φανέρωναν τον αμείωτο
δυναμισμό της. Όπως έχει υποστηριχθεί, η χαμηλή ισοτιμία του ευρώ έναντι του
δολαρίου οφείλεται στη διαφορά των δύο οικονομιών, στη φάση του οικονομικού
κύκλου.

Όσο η αμερικανική οικονομία είναι δυναμικότερη από την ευρωπαϊκή, το νόμισμά
της θα ακολουθεί ανοδική πορεία. Όταν αντιστραφεί η εικόνα, θα αλλάξει και η
ισορροπία των δύο νομισμάτων, εις όφελος του ευρώ.

Η ισοτιμία

Η εικόνα αυτή, πάντως, δύσκολα θα αλλάξει σύντομα, αν λάβει κανείς υπόψη του
ότι η ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας θα φτάσει το 1999 το 4%, ενώ της
ζώνης του ευρώ το 2,1%, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις. Έτσι,
συντηρείται ζωντανό το θρίλερ για τον πληθωρισμό στην Ελλάδα, όπως λέει
χαρακτηριστικά στέλεχος του οικονομικού επιτελείου.

Το θρίλερ δεν αφορά μόνο το 1999, αλλά και τον επόμενο χρόνο, κατά τη διάρκεια
του οποίου αναμένεται να ασκηθούν έντονες πληθωριστικές πιέσεις, εξαιτίας της
αναμενόμενης μείωσης των επιτοκίων και της υποχώρησης της ισοτιμίας της
δραχμής, προκειμένου να ενταχθεί στο ευρώ με την κεντρική της ισοτιμία.

Όπως επισημαίνει το ίδιο στέλεχος του ΥΠΕΘΟ, «εάν το ευρώ ανέβει, όπως
αναμένεται να γίνει τους επόμενους 18 μήνες, θα μας σώσει. Κι αυτό γιατί θα
μετριάσει τις επιπτώσεις της υποτίμησης της δραχμής ως προς το ευρώ».

Για να επανέλθει στην κεντρική της ισοτιμία ως προς το ευρώ, η δραχμή θα
χρειασθεί να υποτιμηθεί κατά 8% περίπου σε σχέση με τη σημερινή της ισοτιμία.
Αυτό θα έχει αποτέλεσμα να αυξηθούν οι τιμές των εισαγόμενων προϊόντων και να
ασκηθεί έτσι ισχυρή πίεση στον πληθωρισμό, δεδομένου ότι το εξωτερικό εμπόριο
της Ελλάδας με τις ευρωπαϊκές χώρες αντιπροσωπεύει το 65% περίπου του συνόλου
του εξωτερικού της εμπορίου. Εάν το ευρώ συνεχίσει την πτωτική του πορεία
έναντι του δολαρίου, η δραχμή θα το ακολουθήσει υποχρεωτικά και έτσι θα δεχθεί
την επιπλέον επίδραση της υποτίμησης έναντι του δολαρίου, που αφορά κυρίως την
αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Εάν όμως το ευρώ ανατιμηθεί έναντι του
δολαρίου, οι επιπτώσεις προφανώς θα είναι πολύ μικρότερες.

Το ερώτημα είναι, όμως, πότε θα αρχίσει η αντίστροφη αυτή πορεία στη σχέση των
δύο παγκόσμιων νομισμάτων. Καθώς τα περιθώρια για την Ελλάδα στενεύουν,
προκειμένου να ικανοποιήσει το κριτήριο του πληθωρισμού, το ερώτημα αυτό
αποκτά ιδιαίτερη κρισιμότητα.

Γερμανία και Ιταλία

Προς το παρόν υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις μόνον οτι οδεύουν προς ανάκαμψη οι
οικονομίες της Γερμανίας και της Ιταλίας. Αν οι ενδείξεις αυτές επιβεβαιωθούν
και γενικευθούν για τη ζώνη του ευρώ, τότε θα μπορούμε να μιλάμε για μια νέα
πορεία. Όμως, όπως έλεγε χαρακτηριστικά την περασμένη εβδομάδα οικονομικός
αναλυτής «μέχρι στιγμής τα στοιχεία για την αμερικανική οικονομία δεν είναι
ασθενή, ενώ τα αντίστοιχα για την Ευρώπη εξακολουθούν να είναι».

Αν η ευρωπαϊκή οικονομία ανακάμψει, η Ελλάδα θα βοηθηθεί στην ικανοποίηση του
κριτηρίου του πληθωρισμού και για έναν άλλο λόγο, εκτός από την προβλεπόμενη
άνοδο του ευρώ. Αυτός είναι η άνοδος του πληθωρισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που
θα μειώσει την απόσταση την οποία πρέπει να καλύψει η Ελλάδα για να
ικανοποιήσει το κριτήριο του πληθωρισμού.

Αυτή τη στιγμή, η ικανοποίηση του κριτηρίου είναι αβέβαιη όχι μόνο γιατί
απαιτείται σημαντική μείωση του ελληνικού πληθωρισμού, αλλά και γιατί δεν
ανεβαίνει ο αντίστοιχος δείκτης στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι τρεις χώρες με τις
καλύτερες επιδόσεις έχουν έναν μέσο πληθωρισμο 0,5-0,6%. Για να ικανοποιεί το
κριτήριο η Ελλάδα πρέπει ο πληθωρισμός της να μην απέχει περισσότερο από
μιάμιση ποσοστιαία μονάδα από τον μέσο όρο των τριών αυτών χωρών. Έτσι αν ο
ευρωπαϊκός δείκτης ανέβει, θα μπορέσει η Ελλάδα να ικανοποιήσει το κριτήριο με
μεγαλύτερη ασφάλεια.

2,6% το1999

Οι υπολογισμοί του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας αναφέρουν οτι ο πληθωρισμός
σε μέσα επίπεδα το 1999 θα διαμορφωθεί στο 2,6%, αν δεν ληφθούν μέτρα μείωσης
των έμμεσων φόρων το φθινόπωρο. Ο αντίστοιχος εναρμονισμένος δείκτης με την
Ευρωπαϊκή Ένωση, ο οποίος αποτελεί το μέτρο σύγκρισης για το κριτήριο θα είναι
σε αυτή την περίπτωση 2,4%. Με αυτό το ποσοστό είναι εντελώς επισφαλής η
ικανοποίηση του κριτηρίου. Έτσι, θεωρείται βέβαιο οτι το υπουργείο θα
καταφύγει σε νέα μείωση των έμμεσων φόρων. Σύμφωνα πάντα με τους υπολογισμούς
του ΥΠΕΘΟ, αν ληφθούν μέτρα μείωσης των φόρων ύψους 60-70 δισ. δρχ, όπως
προβλέπουν οι σχεδιασμοί, ο πληθωρισμός θα συγκρατηθεί στο 2,3% σε μέσα
επίπεδα. Έτσι, ο εναρμονισμένος δείκτης θα είναι 2,1%, κάτι που καθιστά
ευχερέστερη την ικανοποίηση του κριτηρίου. Σε αυτή την περίπτωση θα επαρκεί
μια αύξηση του μέσου πληθωρισμού των τριών χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις
στο 0,6% για να ικανοποιεί η Ελλάδα το κριτήριο.

Το 2000

Σε έσχατη περίπτωση, το ΥΠΕΘΟ εκτιμά οτι θα μπορέσει να βασιστεί και στα
στοιχεία του πρώτου διμήνου του 2000, οπότε αναμένεται να υπάρξει νέα πτώση
του δείκτη, για να ικανοποιήσει το κριτήριο. Κι αυτό γιατί η αίτηση της
Ελλάδας αναμένεται να εξετασθεί τον Μάρτιο.

Οπωσδήποτε, όμως, οι παράγοντες αβεβαιότητας εξακολουθούν να είναι πολλοί και
μόνο εφησυχασμό δεν δικαιολογούν.