ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι «τεχνοκράτες»

Μία από τις πολλές έννοιες – ιδιότητες που καταναλώνει με λαίμαργο τρόπο ο
πολιτικός διάλογος στη χώρα μας είναι κι αυτή του τεχνοκράτη. Κατά καιρούς
βαπτίζουμε τεχνοκράτες τους ανθρώπους με ένα πτυχίο ή τους πολυσπουδασμένους ή
τους καθηγητές ή τους επαγγελματίες ή τους εμπειρικούς ή ακόμη και τους απλώς
κομψούς στην εμφάνιση.

Σε ανθρώπους με αυτές τις ιδιότητες συχνά ανατίθενται δημόσια αξιώματα ή
θέσεις, με την προσδοκία να λύσουν τα εμφανιζόμενα ως άλυτα προβλήματα του
ελληνικού διοικητικού συστήματος. Η διάψευση των προσδοκιών είναι η συνήθης
κατάληξη του έργου αυτών των κατά συνθήκη «τεχνοκρατών».

Τεχνοκράτης, όμως, δεν είναι ο τύπος του ανθρώπου που προαναφέραμε.
Τεχνοκράτης είναι αυτός που δεσπόζει σε έναν ή περισσότερους τομείς. Και που
τη δεσπόζουσα θέση του κατέκτησε με σπουδές κι επαγγελματική εργασία υψηλού
επιπέδου. Ή αυτός που, τέλος πάντων, μπορεί να μην σπούδασε ή να μην σπούδασε
πολύ, αλλά ωστόσο συγκέντρωσε τεράστια κι επιτυχημένη επαγγελματική εμπειρία.
Τεχνοκράτης δεν είναι αυτός που μπορεί μόνο να αναλύει επιτυχώς τις
κακοδαιμονίες. Αλλά εκείνος που μπορεί να δώσει λύσεις και να τις εφαρμόσει αποτελεσματικά.

Από όλες τις γωνιές του σύγχρονου κόσμου το μήνυμα που έρχεται είναι ότι αυτά
τα προσόντα πρέπει να τα έχει κι ο σύγχρονος πολιτικός. Ο οποίος όμως πέρα απ’
αυτά πρέπει να διαθέτει όραμα, ιδεολογία, αναφορά και θέση στους κοινωνικούς
ανταγωνισμούς και δυνατότητα να συνδυάζει την πολιτική με τη γνώση. Και,
φυσικά, τη δύναμη της λαϊκής εντολής. Η ιδιότητα του πολιτικού λοιπόν είναι
σαφώς συνθετότερη, πολυπλοκότερη, ωριμότερη και σημαντικότερη από αυτήν του
τεχνοκράτη. Ο πολιτικός οφείλει να καταλαβαίνει τον τεχνοκράτη και ταυτοχρόνως
να τον υπερβαίνει. Κι ακριβώς επειδή η χώρα δεν διαθέτει πολλούς τέτοιους
πολιτικούς, γι’ αυτό και συνήθως γίνεται κάκιστη επιλογή των «τεχνοκρατών»,
που θα βοηθήσουν στη διοίκηση των υπουργείων ή που θα αναλάβουν τη διοίκηση
των νομικών προσώπων του δημοσίου.

Οι σκέψεις που προηγήθηκαν δεν αναπτύσσονται αναίτια. Έχω υπ’ όψιν μου δύο
πρόσφατες αρνητικές εμπειρίες από τη λειτουργία μιας ανεξάρτητης διοικητικής
αρχής και ενός Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, στα οποία ηγούνται μη κατά
κυριολεξία τεχνοκράτες. Επειδή, ωστόσο, η ζωή είναι πολύ πλουσιότερη από τη
σκέψη μας, εν προκειμένω δεν επιτρέπει να συνδέσουμε με ευθέως ανάλογο τρόπο
τις γενικότερες σκέψεις περί τεχνοκρατών, με τα υπό σχολιασμόν παραδείγματά μας.

Των υπουργείων Τύπου και Παιδείας ηγούνται δύο καταξιωμένοι και ικανότατοι
Έλληνες πολιτικοί. Τα υπουργεία τους εποπτεύουν το Εθνικό Συμβούλιο
Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) και το ΔΙΚΑΤΣΑ (πρόκειται για το κέντρο που αναγνωρίζει
τα πτυχία πανεπιστημίων της αλλοδαπής), αντιστοίχως. Οι δύο αυτοί φορείς λίγο
πριν και λίγο μετά τις ευρωεκλογές εξέδωσαν αποφάσεις που διατάραξαν αδίκως
ορισμένους τομείς της κοινωνίας μας. Το μεν ΕΣΡ, ενώ παρουσίασε εκπληκτική
καθυστέρηση στην εξέταση των φακέλων των ραδιοφωνικών σταθμών που
λειτουργώντας αδιατάρακτα επί πολλά χρόνια αιτήθηκαν τη νομιμοποίησή τους,
αίφνης λίγο μετά τις εκλογές απεφάνθη ότι δέκα από αυτούς δεν μπορούν να
πάρουν άδεια. Και μετέφερε με τρόπο αλλοπρόσαλλο στον υπουργό Τύπου, ο οποίος
έχει την τελική απόφαση, ένα καυτό θέμα που αφορά κατά βάση μουσικούς
ραδιοφωνικούς σταθμούς υψηλής ακροαματικότητας (Λάμψη, Radio Gold, Sport FM,
αλλά και Planet κ.λπ.).

Από την άλλη πλευρά το ΔΙΚΑΤΣΑ την προεκλογική περίοδο, δίχως καμία συνεννόηση
όχι μόνο με το εποπτεύον υπουργείο Παιδείας αλλά ούτε καν με τους νομικούς του
συμβούλους, έλαβε μια παράνομη απόφαση (η οποία με την παρέμβαση του υπουργού
Παιδείας τελικώς απεσύρθη): τα μαθήματα στα οποία πρέπει να εξεταστούν οι
πτυχιούχοι της Ιατρικής, που προέρχονται από χώρες μη μέλη της Ε.Ε., αντί δύο
γίνονται επτά. Κι αυτό παρά το γεγονός, ότι τα δύο μαθήματα καθορίζονται
ευθέως από τον νόμο. Που σημαίνει ότι μόνο με νόμο μπορεί να αυξηθούν ή να μειωθούν.

Έζησα ως ακροατής του ραδιοφώνου κι ως επιστήμονας τις έντονες αντιδράσεις της
κοινωνίας σε αυτές τις δύο περιπτώσεις. Για τις οποίες οι λύσεις στα σχετικά
προβλήματα είναι ιδιαιτέρως απλές. Κι αντί γι’ αυτές, οι υπηρεσίες των οποίων
ηγούνται οι «τεχνοκράτες» προσέφεραν καθυστερήσεις, παρατυπίες, παρανομίες,
ταραχή και ταλαιπωρία.

Οι τεχνοκράτες, λοιπόν, είναι απολύτως χρήσιμοι για τη λειτουργία του
διοικητικού μας συστήματος. Αρκεί όμως να είναι οι αυθεντικοί του είδους.

Ο Ανδρέας Λοβέρδος είναι αν. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.