Όλοι απεύχονται το κραχ…

Ένα μεγάλο ερώτημα κυριαρχεί στις συζητήσεις για την παγκόσμια οικονομία:
θα καταρρεύσει η Γουώλ Στρητ; Πολλά εξαρτώνται από την απάντηση αυτού του
ερωτήματος.

Οι χρηματιστές της Γουώλ Στρητ ελπίζουν για το καλύτερο

Αν η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά προσγειωθεί ανώμαλα, θα ακολουθήσουν
σαν ντόμινο οι αγορές της Ευρώπης και της Ασίας. Πάντως οι ευρωπαϊκές μετοχές
δεν έχουν ακολουθήσει την ξέφρενη πορεία των αμερικανικών, σε αντίθεση με τις
χρηματιστηριακές αγορές της νοτιοανατολικής Ασίας που το τελευταίο εξάμηνο
ανέκαμψαν φθάνοντας στα προ κρίσης επίπεδα. Μάλιστα, ακόμη και το Τόκιο έχει
αρχίσει να ανακάμπτει.

Όσο περισσότερο ύψος κερδίζουν οι αμερικανικές μετοχές τόσο περισσότερο
σίγουροι γίνονται αρκετοί αναλυτές για την κατάρρευσή τους. Είναι όμως αυτή η
κατάρρευση αναπόφευκτη; Ή, για να αντιστρέψουμε την ερώτηση, τι είναι αυτό που
δικαιολογεί την τρέχουσα αξία των μετοχών στη Γουώλ Στρητ;

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να αξιολογηθούν οι μετοχές. Ο Σουσίλ Γουαντάνι,
μέλος της Επιτροπής Νομισματικής Πολιτικής στην Τράπεζα της Αγγλίας, έγραψε σε
πρόσφατο άρθρο του ότι ο χρηματιστηριακός δείκτης Στάνταρντς εντ Πουρς 500
(S&Ρ 500) είναι υπερτιμημένος κατά 20 έως 30%. Από τότε που δημοσιεύτηκε
το άρθρο αυτός ο δείκτης του αμερικανικού Χρηματιστηρίου κέρδισε περίπου άλλο 20%!

Υπερτιμημένη

Οι επενδυτές εξισώνουν σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα τις πραγματικές
αποδόσεις ανταγωνιστικών μορφών τοποθετήσεων. Αν σε αυτή τη φόρμουλα
χρησιμοποιηθούν προσεκτικές προβλέψεις τότε τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η
χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης είναι εξαιρετικά υπερτιμημένη. Μια
πιθανή εξήγηση για τις υψηλές τιμές των μετοχών είναι οι προσδοκίες για
υψηλότερες μερισματικές αποδόσεις σε σχέση με το 1,9% ­ ο μέσος όρος της
μερισματικής απόδοσης τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για την άποψη που
υποστηρίζουν πολλοί οπαδοί της «νέας οικονομικής θεωρίας». Κεντρική ιδέα αυτής
της θεωρίας είναι ότι η αμερικανική οικονομία έχει μπει σε μια εποχή όπου η
παραγωγικότητα θα συνεχίσει να αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς.

Οι απαισιόδοξοι έχουν πολλά επιχειρήματα όταν υποστηρίζουν ότι το αμερικανικό
Χρηματιστήριο θα προσγειωθεί. Η μέση πραγματική απόδοση όλων των
χρηματιστηρίων τα τελευταία 100 χρόνια τείνει προς το 7%. Τους σχετικούς
υπολογισμούς για την αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά έκανε ο Τζέρεμι Σίγκελ,
καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια.

Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι μια περίοδος ανόδου θα δώσει τη θέση της σε
μια περίοδο πτώσης.

Η πραγματική μέση απόδοση των αμερικανικών μετοχών από το 1932 μέχρι σήμερα
είναι περίπου 13% και αυτό δημιουργεί απαισιοδοξία σχετικά με τις προοπτικές
της Γουώλ Στρητ.

Το σοκ και το κραχ

Ο Τζόναθαν Ουΐλμοτ, αναλυτής του επενδυτικού οίκου Κρεντί Σουΐς Φέρστ Μπόστον,
σημειώνει σε μια πρόσφατη μελέτη του ότι τα χρηματιστηριακά κραχ ήταν
αποτελέσματα κάποιου εξωτερικού σοκ, όπως ένας πόλεμος, μια πετρελαϊκή κρίση ή
οι αποτυχίες της οικονομικής πολιτικής, όπως κατά τη διάρκεια της δεκαετίας
του ’30.

Μια άλλη θεωρία λέει πως η ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται
άμεσα από την άνοδο των τιμών των μετοχών, επειδή η μεγέθυνση της οικονομίας
«χτίζεται» πάνω στη μείωση της ιδιωτικής αποταμίευσης.

Οι υπεραξίες από τις μετοχές κάνουν τα νοικοκυριά να νιώθουν πιο πλούσια και
να ξοδεύουν μέρος αυτού του πλούτου τους. Χωρίς οικονομική ανάπτυξη τα κέρδη
των επιχειρήσεων θα καταρρεύσουν. Αυτή η κατάρρευση θα οδηγήσει σε
χρηματιστηριακό κραχ.

Ο τελευταίος λόγος ανήκει στον γκουρού της χρηματοοικονομικής θεωρίας. Ο
Μπάρτον Μάλκιλ, ο καθηγητής του Πρίνστον που έγραψε το κλασικό βιβλίο «Ένας
τυχαίος περίπατος στη Γουώλ Στρητ», δήλωσε πέρυσι: «Το αν θα καταρρεύσει ή όχι
η αγορά δεν μπορεί να το ξέρει ούτε ο ίδιος ο Θεός…».