Ο τελευταίος επιζών

Ο λόγος είναι φυσικά για τον Ανδρέα Κέδρο. Γιατί από τη διάσημη γενιά των
εμφυλιακών υποτρόφων του γαλλικού κράτους, ζουν ακόμα, και ακμάζουν, ευτυχώς
τόσο ο Κώστας Αξελός στον χώρο της φιλοσοφίας όσο κι ο Ιάννης Ξενάκις στον
χώρο της μουσικής.

Όμως ο Ανδρέας Κέδρος είναι ο τελευταίος επιζών στον χώρο της λογοτεχνίας.
Γεννημένος στο Βουκουρέστι το 1917, από Έλληνες γονείς (ο πατέρας του από τη
Μικρασία και η μάνα του Ελληνίδα από τη Βραΐλα), το πραγματικό του όνομα είναι
Βιργίλιος Σολωμονίδης και το χαρακτηριστικό του ότι ενώ δεν έγραψε ποτέ
ελληνικά ποτέ δεν απαρνήθηκε την ελληνική του υπηκοότητα.

Ούτε ρουμανικό διαβατήριο απέκτησε ποτέ ούτε γαλλικό, αν και ζει στη Γαλλία
από το 1945.

Στην Ελλάδα δεν έζησε παρά την επταετία 1938-1945 και δεν επέστρεψε παρά το
1975 για μια σύντομη επίσκεψη. Στο μεταξύ το βιβλίο του «Η Ελληνική Αντίσταση
1940-1944», (όπου ο ίδιος πήρε ενεργά μέρος) πρωτοκυκλοφόρησε στα γαλλικά το
1966 και στην ελληνική του μετάφραση μετά την πτώση των συνταγματαρχών, από
τις εκδόσεις «Θεμέλιο» το 1976.

Όμως ο Ανδρέας Κέδρος (που το ψευδώνυμό του δεν έχει καμιά σχέση με τον
ομώνυμο εκδοτικό οίκο, γιατί προηγείται του οίκου) έγραψε και πλήθος άλλα
πεζογραφήματα που μερικά μεταφράστηκαν και στα ελληνικά.

Παιδί του ΕΑΜ και μετά του ΚΚΕ (μέλος της ΟΠΛΑ, του ένοπλου κομματιού του
αντιστασιακού αγώνα) είναι και ο εμπνευστής της εκστρατείας για τη σωτηρία του
Μπελογιάννη το 1953, που είχε πάρει τέτοια έκταση σε ολόκληρη την Ευρώπη, ώστε
να κατατάσσεται τρίτη μετά την ανάλογη εκστρατεία για τη διάσωση των Σάκο και
Βανζέτι, και του ζεύγους Ρόζεμπεργκ.

Το βιβλίο του «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο» υπάρχει στα ελληνικά από τις
εκδόσεις «Λιβάνη».

Τον πρωτοπόρο αυτόν άνθρωπο των γραμμάτων, που περιλαμβάνεται και στο «Λεξικό
των Γάλλων συγγραφέων του ΧΧ αιώνα», με πολύ κολακευτικά σχόλια, τίμησε
προχθές το Ελληνικό Σπίτι στο Παρίσι, με πρωτοβουλία του γενικού προξένου μας
κ. Γιώργου Παΐζη, με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου βιβλίου στα γαλλικά
«Ανάμεσα στο λύκο και στον σκύλο», μια συλλογή διηγημάτων από τις εκδόσεις
«Losfeld», που τα θέματά τους αγγίζουν κάθε (υπογραμμίζω: κάθε) πτυχή της
σύγχρονης κοινωνίας, όχι μόνο της γαλλικής, και όπου το άρωμα της Ελλάδας
πλανάται με την ίδια ένταση όπως και στο ομώνυμο βιβλίο του Πασκάλ Μπρικνέρ.

Τώρα γιατί γράφω για τον Κέδρο; Τι μ’ έπιασε ξαφνικά φέτος το καλοκαίρι;
Απλούστατα, διότι ακόμα είναι ζωντανός και δημιουργικός, παρ’ όλο τον ξαφνικό
χαμό της νεαρότερης κατά 25 χρόνια αγαπημένης του γυναίκας (και πρώην
χορεύτριας), της Σόνιας. Διότι δεν θέλω να γράψω (το έχω ορκιστεί) το «χάσαμε
προχθές τον…» ή «η γαλλική λογοτεχνία φτωχότερη χωρίς τον Ανδρέα Κέδρο». Όσο
μπορούμε, όσο μας γίνεται να μιλάμε για τους ζωντανούς.

Γιατί όπως λέει κι ο Μαβίλης «τους ζωντανούς τα μάτια σου ας θρηνήσουν /
θέλουν μα δεν μπορούν να λησμονήσουν». Κι ο Ανδρέας Κέδρος δεν μπορεί να
λησμονήσει τις δύο αγάπες της ζωής του: την Ελλάδα και τη γυναίκα του.

Η Ελλάδα της διασποράς έχει δώσει κορυφαίους εργάτες του πνεύματος. Ο Κέδρος,
μαζί με τον ελληνικής καταγωγής Παναΐτ Ιστράτι (που κατατάσσεται ως Ρουμάνος
ενώ είναι Έλληνας) και τον Κλεμάν Λεπίδη, έδωσαν στη γαλλική πεζογραφία τη
διάσταση που της έλειπε: χωρίς εξωτισμούς για χώρες είτε του δράκουλα είτε των δράκων.

Τα ελληνικά βιογραφικά του τον αναφέρουν ως «κερκυραϊκής καταγωγής», ενώ δεν
έχει καμία σχέση με την Κέρκυρα. Αντίθετα, λησμονούν το σημαντικότερο: ότι
υπήρξε ο νεαρότερος διπλωματούχους με ντοκτορά του περιώνυμου Πανεπιστημίου
της Πράγας Carolinum εν έτει 1938 με εξειδίκευση στην παιδική ψυχολογία.

Γι’ αυτό και με το δεύτερο ψευδώνυμό του, Μασπέν, δημοσίευσε πολλά εφηβικά
βιβλία που μεταφράστηκαν σε 15 τουλάχιστον γλώσσες.

Κλασικό παραμένει το πρώτο βιβλίο του «Διάλογοι με ένα ψευδοδημοκράτη»
(αντίστοιχο των διαλόγων με τον Στάλιν, του Τζίλας, δυσεύρετο σήμερα στα
ελληνικά αν και μεταφράστηκε το 1945 από την Ελένη Αντωνιάδου – Μπιμπίκου).
Καθώς και το δοκίμιό του (κι αυτό αμετάφραστο) «Οι Σοσιαλιστές στην εξουσία,
Ευρώπη 1981-1986» (Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Ελλάδα), όπου παίρνει
και την πρωτιά γιατί επισημαίνει από τότε την προσωπικότητα και τη
μεθοδικότητα του υπουργού Γεωργίας και σημερινού Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη.

Όλα αυτά για να πούμε αυτό που έχουμε ξαναπεί (και που δεν κουράζεται να
επαναλαμβάνει και ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Γρηγόρης Νιώτης, παρών στη βραδιά
για τον Κέδρο): ότι η Ελλάδα της διασποράς είναι εξίσου σημαντική και κακώς
συστηματικά θέλουμε να την αγνοούμε.