Τα «ναι» και τα «όχι» του τηλεοπτικού πολέμου

«Οι καμπάνιες δεν επιλύουν προβλήματα, εικόνες βελτιώνουν», λένε οι διαφημιστές για την εκστρατεία του ΠΑΣΟΚ

Ποιο είναι το παλιό και ποιο το καινούργιο στην πολιτική; Ποιος μιλάει γι’
αλλαγή και δεν το εννοεί και ποιος την εννοεί, αλλά δεν έχει τι να προτείνει
προς αλλαγή; Μπέρδεμα, πονοκέφαλος. Ειδικά αν είναι υποχρεωμένος κανείς να
προχωρήσει σε προσδιορισμούς με βάση τις προεκλογικές καμπάνιες των κομμάτων
που πήραν μέρος στην αναμέτρηση της 13ης Ιουνίου. Πού κρίθηκε η μάχη των
εκλογών της περασμένης Κυριακής, είναι λίγο πολύ γνωστό. Οι ειδικοί, και των
δύο μεγάλων κομμάτων, συμφωνούν ότι υπήρξε μια σκληρή αντιπαράθεση, όχι για τα
θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής, αλλά για θέματα που αφορούν την καθημερινότητα
των πολιτών, την πραγματικότητα που αντιμετωπίζει ο καθένας βγαίνοντας από το
σπίτι του.

Σήμερα, μία εβδομάδα σχεδόν μετά την αναμέτρηση, οι παρατηρήσεις των εκλογικών
επιτελείων των κομμάτων, που δεν έχουν ακόμη αυτοδιαλυθεί, εστιάζονται στο
ύφος και το είδος της προεκλογικής καμπάνιας που το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ. προώθησαν
στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Μια πρώτη προσέγγιση που γίνεται από
έναν επαγγελματία διαφημιστή, κατά τεκμήριο αντικειμενικό κριτή, έχει να κάνει
με το ύφος της καμπάνιας των δύο μεγάλων κομμάτων: «η άποψή μου είναι ότι στην
πραγματικότητα αυτό που αντιπαρατέθηκε ήταν η αύρα που απέπνεαν οι δύο
καμπάνιες. Του ΠΑΣΟΚ σού έδινε την αίσθηση του κατεστημένου, αυτού που ελέγχει
τα πάντα και απλώς προσπαθεί να τα περιφρουρήσει ή στην καλύτερη περίπτωση να
αποκαταστήσει την εικόνα τους. Της Νέας Δημοκρατίας είχε έναν πιο ανάλαφρο
χαρακτήρα, είχε περισσότερο χρώμα και με εξαίρεση εκείνη την ασώματο κεφαλή
του Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, που είχε “νουάρ” στοιχεία, θα έλεγα ότι απέπνεε
μια νεανικότητα και μια ζωντάνια».

Όραμα

Κώστας Λαλιώτης. Η προσπάθειά μας επικεντρώθηκε στο να μην δοθεί χαρακτήρας δημοψηφίσματος, όπως επεδίωκε η αντιπολίτευση

Ο Κώστας Λαλιώτης, που είχε την ευθύνη της προεκλογικής διαφημιστικής
εκστρατείας του ΠΑΣΟΚ, δεν δέχεται σε καμία περίπτωση ότι η καμπάνια του ΠΑΣΟΚ
διαπνεόταν από «κατεστημένη αντίληψη για τα πράγματα» και πολύ περισσότερο ότι
εξ αυτού του λόγου αυτοϋπονομευόταν από τη δεδομένη σχέση του ΠΑΣΟΚ με την
«αλλαγή» και ό,τι αυτή συνεπάγεται.

«Ναι ­ λέει ­ μπορεί να αφιερώσαμε ένα τμήμα της καμπάνιας μας στον
διλημματικό χαρακτήρα της εκλογής, αλλά η καμπάνια μας είχε και όραμα και
προοπτική και πρόταση. Η καμπάνια μας είχε μια δυναμική, η οποία θα φανεί στην
πορεία προς τις εθνικές εκλογές, και θα το δείτε. Γι’ αυτές τις εκλογές πάντως
η προσπάθειά μας επικεντρώθηκε στο να μην δοθεί χαρακτήρας δημοψηφίσματος όπως
επεδίωκε η αντιπολίτευση, για να εισπράξει το “όχι” στην κυβέρνηση και να
προχωρήσει στην ανατροπή του πολιτικού σκηνικού. Αν υπήρχε κάτι το κατεστημένο
σ’ αυτή την προσπάθειά μας, ήταν ότι εμείς προσπαθήσαμε και τελικά το πετύχαμε
να μην υπάρξει, και να μην μπορεί κανείς να το ισχυριστεί ότι υπάρχει,
δυσαρμονία μεταξύ του εκλογικού σώματος και της παρούσας Βουλής».

Προ ημερών, ο Χρήστος Παπουτσής μιλώντας σε δημοσιογράφους ανέφερε ότι ήταν
λανθασμένη η επιλογή των σποτ με τα άτομα-εκπροσώπους του εκλογικού σώματος
που περιέγραφαν την κατάστασή τους ως καλή και ως αποτέλεσμα της πολιτικής τού
ΠΑΣΟΚ. «Έβλεπαν τη νύχτα στην τηλεόραση τα σποτ ­ έλεγε ο κ. Παπουτσής ­
ένιωθαν καλά που επί ΠΑΣΟΚ συμβαίνουν όλα αυτά τα ωραία, αλλά το πρωί
βρίσκονταν μπροστά στη ζοφερή πραγματικότητα. Σε έναν άλλο κόσμο».

«Βάλαμε τους ανθρώπους να μιλούν για τους ανθρώπους και δεν χρησιμοποιήσαμε
μόνο αριθμούς για να αποδείξουμε την αλήθεια των λόγων και των έργων μας»
δηλώνει ο κ. Λαλιώτης, απαντώντας στους επικριτές του. Και προσθέτει ότι «η
καθημερινότητα ήταν υπαρκτή και πριν από εμάς και με εμάς. Η καμπάνια μας δεν
μπορούσε να κάνει τίποτε περισσότερο από το να εξηγήσει στον κόσμο τι κάνουμε
για να την βελτιώσουμε. Δεν μπορείς ούτε ο ίδιος ούτε καμιά καμπάνια να την
παρακάμψει αυτή την πραγματικότητα».

Κεντρικό σύνθημα

Χρήστος Παπουτσής. Έβλεπαν τη νύχτα στην τηλεόραση τα σποτ, ένιωθαν καλά και το πρωί βρίσκονταν μπροστά στην πραγματικότητα

Κατά τον διαφημιστή που αναφέρθηκε στην αρχή, ο οποίος είναι στέλεχος μεγάλης
διαφημιστικής εταιρίας και διατηρεί την ανωνυμία του λόγω ακριβώς αυτής της
θέσης του, «η καμπάνια της Ν.Δ. υπερτερούσε σαφώς γιατί είχε ένα κεντρικό
σύνθημα το “νέο ξεκίνημα”, ενώ του ΠΑΣΟΚ πολλά, με αποτέλεσμα να μην αφήνει
τίποτε στο εκλογικό σώμα».

Επ’ αυτού φαίνεται να συμφωνεί και ο επικοινωνιολόγος Λευτέρης Κουσούλης, που
θεωρεί ότι «υπήρξε διασπορά της καμπάνιας τους ΠΑΣΟΚ σε πολλά τηλεοπτικά
σποτ», αλλά διαφωνεί ότι δεν υπήρχε «κεντρικό σύνθημα». Όπως λέει, «και
σύνθημα κεντρικό υπήρχε και αρχιτεκτονικά άρτια ήταν δομημένη η καμπάνια, και
προσωπικά δεν δέχομαι ότι απέτυχε η καμπάνια».

Αντίθετα ο επικοινωνιολόγος Γιάννης Λούλης, που μετείχε στον στενό πυρήνα των
συνεργατών του Κ. Καραμανλή οι οποίοι είχαν την ευθύνη της προεκλογικής
καμπάνιας του κόμματος, θεωρεί πως «όντως η πολυδιάσπαση της τηλεοπτικής
καμπάνιας του ΠΑΣΟΚ μπέρδεψε τον κόσμο. Γιατί δεν πρόβαλε κάτι συγκεκριμένο
και σταθερό, με αποτέλεσμα να μην αφήσει τίποτε πίσω της. Ενώ εμείς
διατηρήσαμε από την αρχή έως το τέλος το “νέο ξεκίνημα” και με αυτό νομίζω ότι
κερδίσαμε, γιατί καταφέραμε να δώσουμε στον πολίτη την εικόνα μιας νέας αρχής
του κόμματος».

Βελτίωση

Ο Λ. Κουσούλης εξηγώντας ότι η καμπάνια του ΠΑΣΟΚ δεν απέτυχε, διερωτάται «αν
μπορεί να θεωρείται αποτυχημένη μια καμπάνια που πρώτον έφερε ένα πολύ καλό
αποτέλεσμα σε σχέση με το αναμενόμενο και δεύτερον αύξησε σε μεγάλο βαθμό τη
συσπείρωση του ΠΑΣΟΚ, θέμα στο οποίο υπέφερε το κόμμα». Και προσθέτει: «Το
ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουμε είναι αν μια άλλη καμπάνια θα οδηγούσε
σε ένα άλλο αποτέλεσμα. Η άποψή μου είναι και πάλι όχι. Η καμπάνια του
κόμματος αναφερόταν σε μια κυβέρνηση για την οποία υπήρχε διαμορφωμένη
αρνητική γνώμη στην κοινωνία, και κατάφερε να την βελτιώσει σημαντικά. Άλλωστε
μην ξεχνάμε ότι οι καμπάνιες δεν επιλύουν προβλήματα, εικόνες βελτιώνουν».

Ο Γιάννης Λούλης πιστεύει ότι η παγίδα στην οποία έριξε το ΠΑΣΟΚ η Νέα
Δημοκρατία, με τη διαφημιστική της εκστρατεία, είναι που της έδωσε την πρωτιά
και το συγκεκριμένο εκλογικό αποτέλεσμα. Όπως εξηγεί, με την εποπτεία του
ίδιου έγιναν 12 γκρουπ πολιτών οι οποίοι κλήθηκαν να πουν τη γνώμη τους, όχι
μόνο για το τι τους απασχολεί, αλλά και για την ίδια τη διαφημιστική
εκστρατεία της Ν.Δ. «Μαζί τους, με βάση τις απόψεις τους δηλαδή, δημιουργήσαμε
όχι μόνο τη δική μας διαφημιστική καμπάνια, αλλά και προσδιορίσαμε και το πού
έπρεπε να κινηθούμε», λέει.

«Νέο ξεκίνημα». Η ύπαρξη κεντρικού συνθήματος στην καμπάνια της Ν.Δ. ήταν «συν» κατά τους ειδικούς

Πού έπρεπε να κινηθούν, φάνηκε: στα θέματα της καθημερινότητας και τα εθνικά
θέματα. «Νομίζω ­ αναφέρει ο κ. Λούλης ­ ότι καταφέραμε να κερδίσουμε γιατί
στριμώξαμε το ΠΑΣΟΚ και το αναγκάσαμε να έρθει να παίξει στο δικό μας γήπεδο,
που ήταν τα προβλήματα της καθημερινότητας. Εκεί δηλαδή που πονούσαν. Είχαμε
εκ των προτέρων αποφασίσει ότι δεν είχε νόημα να δώσουμε την αντιπαράθεση για
τα ευρωπαϊκά θέματα και την ΟΝΕ, γιατί πρώτον εκεί δεν είχαμε πολλές
διαφοροποιήσεις από την κυβέρνηση, και δεύτερον γιατί είχαμε να κάνουμε με ένα
αδιάφορο κοινό. Τους είπαμε, λοιπόν, πράγματα που έχουν κάθε ημέρα μπροστά
τους και αυτή ήταν η επιτυχία μας. Από την άλλη πλευρά, αναγκάσαμε το ΠΑΣΟΚ να
απολογείται συνεχώς “για την αλήθεια των αριθμών”, και το πώς αντιμετωπίζει τα προβλήματα».

Κατά τον κ. Κουσούλη, πάντως, «η καμπάνια του ΠΑΣΟΚ ήταν πολιτικά ορθότερη της
Νέας Δημοκρατίας, και δεν είχε επίπτωση στη διαμόρφωση του εκλογικού
αποτελέσματος». Όπως πιστεύει, «η πρωτιά της Ν.Δ. δεν οφείλεται στο είδος της
διαφημιστικής καμπάνιας που έκανε. Νομίζω ότι αυτό θα το κατάφερνε και με μια
απλούστερη καμπάνια, γιατί ήταν φανερό ότι το ποσοστό που θα συγκέντρωνε θα
κυμαινόταν μεταξύ 35 και 37%». Και προσθέτει: «για να μην περιπλέκουμε τα
πράγματα, το αποτέλεσμα ήταν μη νίκη της Ν.Δ. και μη ήττα του ΠΑΣΟΚ. Τίποτε
περισσότερο και τίποτε λιγότερο».

Ο κ. Λούλης θεωρεί από την πλευρά του ότι η διαφημιστική καμπάνια της Ν.Δ.
ήταν «άκρως επιτυχής και λειτούργησε και διαχρονικά, αφού ένα μέρος της
αφορούσε την προσπάθεια να εδραιώσουμε τον Κ. Καραμανλή στην κοινή γνώμη ως εν
δυνάμει πρωθυπουργό. Μην ξεχνάτε ότι οι δημοσκοπήσεις τον έδειχναν να υστερεί
στους σχετικούς δείκτες και είναι αλήθεια ότι μπορεί να μην πετύχαμε απόλυτα
τον στόχο μας, αλλά πήγαμε πολύ καλά. Στην τελευταία προεκλογική μέτρηση, η
ψαλίδα μεταξύ του Σημίτη και του Καραμανλή για το ποιος είναι πιο κατάλληλος
για πρωθυπουργός, μειώθηκε στις 2 ποσοστιαίες μονάδες, από 6 που ήταν στην
αρχή της προεκλογικής περιόδου. Πρόκειται για ένα κέρδος που θα μετρήσει στην
πορεία προς τις εθνικές εκλογές».

Γιάννης Λούλης. Στριμώξαμε το ΠΑΣΟΚ και το αναγκάσαμε να παίξει στο δικό μας γήπεδο…

Τη σύγκληση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας ζητεί η Ν.Δ. προκειμένου να
διερευνηθεί εάν τηρήθηκαν στις ευρωεκλογές οι κανόνες που έχουν θεσμοθετηθεί
για τις διαφημιστικές καμπάνιες των κομμάτων.

Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του κόμματος με επιστολή του προς το Ραδιοτηλεοπτικό
Συμβούλιο καταγγέλλει το ΠΑΣΟΚ ότι αναδείχθηκε ο «πρωταθλητής» στις
προεκλογικές καμπάνιες και «δαπάνησε πακτωλό χρημάτων».