Πέφτει στο 2,1% ο πληθωρισμός

Νέα έκπληξη μπορεί να κάνει ο πληθωρισμός τον Ιούνιο, αν το επιτρέψουν οι
τιμές των καυσίμων. Αρμόδια στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας δεν
αποκλείουν τώρα να πέσει ο πληθωρισμός τον Ιούνιο ακόμα και στο 2,1%, από 2,4%
τον Μάιο, και να σπάσει νωρίτερα από τον Σεπτέμβριο το φράγμα του 2%

Έντονα καθοδική πορεία ακολουθεί ο πληθωρισμός και τον Ιούνιο και δεν
αποκλείεται τώρα να πέσει ακόμη και στο 2,1%, από 2,4% τον Μάιο, δηλαδή να
φθάσει σε απόσταση αναπνοής από τον κρίσιμο στόχο του 2%.

Τα καλά νέα που καταφθάνουν στο οικονομικό επιτελείο για την πορεία του
τιμαρίθμου τον Ιούνιο αναβάλλουν προς το παρόν την άμεση λήψη πρόσθετων μέτρων
με μειώσεις στην έμμεση φορολογία τα οποία πάντως δεν αποκλείεται να ληφθούν
το φθινόπωρο, αν τότε εκτιμηθεί ότι είναι αναγκαία για να διασφαλισθεί η
συγκράτηση του πληθωρισμού στο 2% μέχρι και το τέλος του έτους.

Από τις τιμοληψίες της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας κατά το πρώτο
δεκαπενθήμερο του Ιουνίου προκύπτει ότι οι αισιόδοξες προσδοκίες για την πτώση
του πληθωρισμού ακόμη και στο 2,1% στο τέλος του μήνα, από 2,2% που
προβλεπόταν αρχικά, οφείλονται στη θετική εξέλιξη των τιμών σε τρεις
κατηγορίες ειδών. Αυτές είναι:

* Τα οπωρολαχανικά. Η πτωτική πορεία των τιμών τους συνεχίζεται και τον
Ιούνιο. Σημειώνεται ότι στη θετική εξέλιξη των τιμών στα οπωροκηπευτικά
οφείλεται η έκπληξη που σημείωσε ο πληθωρισμός τον Μάιο, ο οποίος περιορίσθηκε
στο 2,4%. Αν συνεχισθεί η θετική πορεία των τιμών στην κατηγορία αυτή που έχει
μεγάλη συμμετοχή στο καλάθι της νοικοκυράς εκτιμάται ότι ακόμη και μέσα στο
καλοκαίρι ­ τον Αύγουστο ­ ο πληθωρισμός μπορεί να πέσει κάτω από το 2%.

* Τα είδη ένδυσης και υπόδησης. Οι μικρότερες αυξήσεις από τις περυσινές που
σημειώνονται φέτος στα καλοκαιρινά είδη ένδυσης και υπόδησης. Τόσο ο
περιορισμός των αυξήσεων στα είδη αυτά όσο και το γεγονός ότι φέτος τον Ιούνιο
δεν υπάρχουν οι επιπτώσεις που υπήρχαν τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι στις τιμές
αρκετών εμπορευμάτων και υπηρεσιών από την υποτίμηση της δραχμής έχουν
συμβάλει στη μεγαλύτερη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

* Τα κρέατα. Η υπόθεση με τις διοξίνες στα βελγικά κρέατα έχει απομακρύνει
τους καταναλωτές από την κατανάλωση κρεάτων, με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται
αξιοσημείωτη πτώση των τιμών τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής
Στατιστικής Υπηρεσίας, οι τιμές των κρεάτων συμμετέχουν κατά 5,2% στη
διαμόρφωση του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ποσοστό που δείχνει ότι μια
μεταβολή στις τιμές τους επηρεάζει σημαντικά τη διαμόρφωση του δείκτη.

Από την άλλη πλευρά πάντως παρά τις θετικές προσδοκίες που υπήρχαν μέχρι τις
αρχές της εβδομάδος για τη σταθεροποίηση των τιμών των καυσίμων στη διεθνή
αγορά και ενδεχομένως για περαιτέρω αποκλιμάκωσή τους, η αύξηση των τιμών τους
που σημειώθηκε ξαφνικά την Πέμπτη δημιουργεί τώρα ερωτηματικά σχετικά με την
εξέλιξή τους κατά τους επόμενους κρίσιμους μήνες. Ωστόσο τα στελέχη του
οικονομικού επιτελείου παρότι προβλέπουν ότι η αύξηση των τιμών στα καύσιμα
δεν θα συνεχιστεί κα ότι σταδιακά τους επόμενους μήνες θα ξεκινήσει η
αποκλιμάκωσή τους δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο η νέα πρόσφατη ανατίμησή τους
να φρενάρει κάπως τη μείωση του πληθωρισμού τον Ιούνιο. Στην περίπτωση αυτή ο
πληθωρισμός δεν θα κλείσει στο 2,1% στο τέλος του μήνα αλλά στο 2,2%.

Το χρονοδιάγραμμα

Με βάση τη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται στο μέτωπο του πληθωρισμού,
αλλάζουν και τα σενάρια για το χρονοδιάγραμμα πτώσης του στους αμέσως
επόμενους μήνες. Έτσι, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, το επιτελείο του κ.
Γιάννου Παπαντωνίου δεν κρύβει τις ελπίδες που διατηρεί ότι ο πληθωρισμός
μπορεί να πέσει στο 2% από τον Ιούλιο. Στην περίπτωση αυτή, το φράγμα του 2%
προβλέπεται ότι θα σπάσει από τον Αύγουστο, ενώ με βάση τις αρχικές προβλέψεις
η μείωση του πληθωρισμού στο 1,9% ετοποθετείτο χρονικά για τον Σεπτέμβριο.

Τα πρόσθετα μέτρα

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, από την εξέλιξη του πληθωρισμού τους μήνες του
καλοκαιριού θα κριθεί η λήψη, ή όχι, των προσθέτων μέτρων στην έμμεση
φορολογία. Μπορεί προς το παρόν η θετική πορεία του πληθωρισμού να απομακρύνει
την άμεση προσφυγή σε τέτοιου είδους μέτρα, όπως είχε προτείνει η Τράπεζα της
Ελλάδος, αλλά ενδεχομένως η λήψη τους να κριθεί αναγκαία το φθινόπωρο. Και
αυτό γιατί ακόμη και στην περίπτωση που παρατηρηθεί απόκλιση έστω και 0,1 της
μονάδας από το χρονοδιάγραμμα πτώσης του στους επόμενους μήνες, μπορεί να
δημιουργηθεί σημαντικό πρόβλημα όσον αφορά την επίτευξη του τελικού στόχου,
για τη μείωσή του στο 2% στο τέλος του χρόνου, ο οποίος ισοδυναμεί με το
εισιτήριο της χώρας για την ένταξή της στην ΟΝΕ.

Πάντως, άλλα στελέχη σημειώνουν ότι η προσφυγή σε ένα πρόσθετο πακέτο μέτρων
μείωσης της έμμεσης φορολογίας θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη για έναν και
μόνο λόγο. Αυτός είναι ότι πέρυσι τον Οκτώβριο είχαν μειωθεί οι φόροι και οι
τιμές των καυσίμων που σημαίνει ότι, αν δεν υπάρξει και φέτος μείωση των
φορών, τότε θα προκληθεί αύξηση των τιμών τους, τον μήνα αυτόν, όταν το
πετρέλαιο θέρμανσης θα «ξαναμπεί» στο καλάθι των ειδών που διαμορφώνουν τον
τιμάριθμο. Αύξηση η οποία θα επηρεάσει σημαντικά τον πληθωρισμό. Έτσι, τα ίδια
στελέχη προβλέπουν ότι η κυβέρνηση θα αναγκασθεί τελικά να προχωρήσει σε
μειώσεις στην έμμεση φορολογία, για τις οποίες τονίζουν ότι δεν είναι
απαραίτητο να ισοδυναμούν σε κόστος με τις αντίστοιχες περυσινές και ότι αρκεί
να ανέρχονται ακόμη και στο ήμισυ τους κόστους της περυσινής παρέμβασης στην
έμμεση φορολογία για να περιορισθούν οι ανατιμητικές επιδράσεις.

Τα επιτόκια

Αν τελικά επαληθευθούν οι προσδοκίες για ταχύτερη αποκλιμάκωση του
πληθωρισμού, θα υπάρξουν θετικές επιδράσεις και στο μέτωπο της πτώσης των
επιτοκίων. Ο αρχικός στόχος της κυβέρνησης για τον νέο γύρο μείωσης των
επιτοκίων ήταν να ξεκινήσει από τον Οκτώβριο. Με βάση τις προβλέψεις που
γίνονταν αρχικά τον Σεπτέμβριο ο πληθωρισμός θα έπεφτε κάτω από το 2% και έτσι
θα δημιουργούνταν αυτομάτως οι συνθήκες και για την πτώση των επιτοκίων. Στην
περίπτωση όμως που ο πληθωρισμός διαμορφωθεί στο 1,9% από τον Αύγουστο δεν
αποκλείεται η πτώση των επιτοκίων να ξεκινήσει νωρίτερα και ίσως από τον Σεπτέμβριο.

Βέβαια το «σήμα» για την επαναφορά των επιτοκίων σε πτωτική τροχιά θα το δώσει
η Τράπεζα της Ελλάδος, μειώνοντας τα επιτόκια παρέμβασής της στη διατραπεζική
αγορά. Όμως, για τη λήψη της απόφασης αυτής από την Κεντρική Τράπεζα
καθοριστική θα είναι όχι μόνο η πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, αλλά και
ο βαθμός πιστωτικής επέκτασης στην αγορά. Στον βαθμό που επιτευχθεί τελικά
τους επόμενους μήνες ο περιορισμός της πιστωτικής επέκτασης, δηλαδή ο ρυθμός
αύξησης της χορήγησης νέων δανείων από τις εμπορικές τράπεζες, η Κεντρική
Τράπεζα αναμένεται να ανάψει το πράσινο φως για τη μείωση των επιτοκίων. Σε
διαφορετική περίπτωση, δεν θα πρέπει να αναμένεται κάποια κίνηση στην
κατεύθυνση αυτή, καθώς η Τράπεζα της Ελλάδος φοβάται ότι η διατήρηση του
σημερινού υψηλού ρυθμού αύξησης των δανείων σε συνδυασμό με μια νέα πρόωρη
μείωση των επιτοκίων στα δάνεια θα μπορούσε να προκαλέσει συνθήκες ισχυρών
πιέσεων στον πληθωρισμό.

Σημειώνεται, ωστόσο, ότι η πιστωτική επέκταση εμφανίζει ήδη τα πρώτα σημάδια
κάμψης, ως αποτέλεσμα των μέτρων που έλαβε πρόσφατα η Τράπεζα της Ελλάδος, με
την επιβολή πλαφόν στο ποσοστό αύξησης των χορηγήσεων στις κυριότερες
κατηγορίες δανείων των εμπορικών τραπεζών (στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά κ.ά.).

Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η Τράπεζα της Ελλάδος, ο
ρυθμός αύξησης των χορηγήσεων δανείων τον Απρίλιο ­ πρώτος μήνας εφαρμογής των
μέτρων ­ παρουσιάζεται συγκρατημένος σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες που
ήταν αρκετά υψηλός. Στην Κεντρική Τράπεζα περιμένουν τώρα και τα στοιχεία για
τον ρυθμό αύξησης της πιστωτικής επέκτασης τον Μάιο, ώστε να έχουν μια
γενικότερη εικόνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των πρόσφατων
περιοριστικών μέτρων. Αν τα τελικά στοιχεία δείξουν ότι τα μέτρα αποδίδουν,
τότε από την πορεία του πληθωρισμού και μόνο θα εξαρτηθεί πότε θα γίνει η
κίνηση της Τραπέζης της Ελλάδος για την πτώση των επιτοκίων. Αν η
αποτελεσματικότητα των μέτρων κριθεί περιορισμένη, τότε η Κεντρική Τράπεζα
αναμένεται να λάβει και πρόσθετα μέτρα εντός του καλοκαιριού, ώστε να μειωθεί
ο ρυθμός αύξησης των δανείων σε επίπεδα που δεν θα δημιουργούν πληθωριστικές πιέσεις.