Να μειωθούν τιμολόγια και φόροι

Μείωση των τιμολογίων της ΔΕΗ και του ΟΤΕ, της έμμεσης φορολογίας και αυστηρή
πολιτική επιτοκίων συνθέτουν τη «συνταγή» που θα εξασφαλίσει την περαιτέρω
πτώση του πληθωρισμού και τη διατήρησή του σε χαμηλά επίπεδα, σύμφωνα με τον
υποδιοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Ν. Γκαργκάνα

Αισιόδοξα μηνύματα για την πορεία του πληθωρισμού τον Ιούνιο καταγράφουν οι
τιμοληψίες της Τραπέζης της Ελλάδος. Όπως αποκαλύπτει σε συνέντευξή του στην
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Ν. Γκαργκάνας, «σύμφωνα
με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις, ο πληθωρισμός τον Ιούνιο θα προσεγγίσει το
2%». Ωστόσο, όπως ο ίδιος επισημαίνει, η επίτευξη του στόχου για τον
πληθωρισμό «είναι εφικτή, δεν είναι όμως δεδομένη»… Γι’ αυτόν τον λόγο
επιβάλλεται να παραμείνει η νομισματική πολιτική προσηλωμένη στον
αντιπληθωριστικό της χαρακτήρα και να συνεχισθεί παράλληλα η σταθεροποιητική
προσπάθεια που γίνεται μέσω δημοσιονομικής πολιτικής. «Δοθέντος ότι ο χρόνος
που απομένει για την ικανοποίηση του κριτηρίου σύγκλισης μέχρι το τέλος του
1999 είναι περιορισμένος», επισημαίνει ο κ. Γκαργκάνας, «αν στους δύο
προσεχείς μήνες διαφανεί ότι οι συνθήκες για την ικανοποίηση του κριτηρίου για
τον πληθωρισμό ­ μέσα σ’ αυτά τα χρονικά περιθώρια ­ δεν είναι ευνοϊκές, τότε
είναι απαραίτητο να ληφθούν πρόσθετα μέτρα. Τέτοια μέτρα είναι η μείωση των
τιμολογίων των ΔΕΚΟ, κυρίως της ΔΕΗ και του ΟΤΕ, καθώς και η μείωση της
έμμεσης φορολογίας»…

Για λόγους ανταγωνιστικότητας

Σύμφωνα, μάλιστα, με την προσωπική άποψη του κ. Γκαργκάνα, τα μέτρα αυτά θα
έπρεπε ούτως ή άλλως να ληφθούν για λόγους ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.
Όπως λέει, τα τιμολόγια των δύο αυτών ΔΕΚΟ είναι υψηλά, ενώ έχουν επωφεληθεί
από τη μείωση του κόστους εργασίας, αυξάνοντας τα κέρδη τους. Το ίδιο ισχύει
για τους έμμεσους φόρους, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 68-70% των συνολικών
φορολογικών εσόδων, ενώ στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο.

Ο πληθωρισμός

Μιλώντας αναλυτικότερα για την πορεία του πληθωρισμού τους πρώτους μήνες του
χρόνου, ο υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος την χαρακτηρίζει «ιδιαίτερα
ικανοποιητική και συνεπή με τον στόχο της τράπεζας για επίτευξη σταθερότητας
των τιμών (δηλαδή, αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή μικρότερη του 2%) εντός
του 1999». Όπως όμως προσθέτει ο ίδιος, επιδίωξη της Τραπέζης της Ελλάδος
είναι όχι μόνο «να υποχωρήσει ο πληθωρισμός κάτω του 2% μέχρι τον Σεπτέμβριο»,
αλλά και να διατηρηθεί, κατά μέσο όρο, σε αυτό το επίπεδο στους επόμενους
μήνες. «Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί η ικανοποίηση του κριτηρίου της
σταθερότητας των τιμών που προβλέπει η Συνθήκη του Μάαστριχτ και η ένταξη της
Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ», λέει.

Ο κ. Γκαργκάνας δεν αποκλείει την εμφάνιση κινδύνων στην πορεία για την
επίτευξη αυτού του στόχου. Σ’ αυτούς, πάντως, δεν συγκαταλέγει πιθανές
παρενέργειες του εκλογικού αποτελέσματος της περασμένης Κυριακής. «Πιστεύω»,
λέει, «ότι όλοι όσοι επηρεάζουν με τις αποφάσεις και τη συμπεριφορά τους την
εξέλιξη των τιμών έχουν επίγνωση των θυσιών που χρειάσθηκαν, για να φθάσουμε
τόσο κοντά στον στόχο για τον πληθωρισμό, ώστε κανείς δεν πρόκειται να
συμβάλει καθ’ οιονδήποτε τρόπο στην ανακοπή αυτής της πορείας».

Αντίθετα, επισημαίνει ότι υπάρχουν δύο παράγοντες που θα μπορούσαν να ασκήσουν
πληθωριστικές πιέσεις, αν μείνουν ανεξέλεγκτοι. Αυτοί είναι: 1. Ο υψηλός
ρυθμός πιστωτικής επέκτασης και 2. Οι προσδοκίες της αγοράς ότι η δραχμή θα
συγκλίνει σταδιακά προς την κεντρική της ισοτιμία έναντι του ευρώ. Συνεπώς,
προσθέτει, προκειμένου να επιτευχθεί η σταθερότητα των τιμών, είναι πολύ
σημαντικό να διατηρηθούν τα πραγματικά επιτόκια (επιτόκια μείον πληθωρισμός)
σε σχετικά υψηλά επίπεδα. «Οι αγορές γνωρίζουν», τονίζει, «ότι είμαστε
προσηλωμένοι στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Και αυτό είναι ένα μήνυμα που
επιθυμούμε να συνεχίσουμε να αποστέλλουμε προς τις αγορές. Θα εξακολουθήσουμε
να ασκούμε περιοριστική νομισματική πολιτική, μέχρι να συμμετάσχει η χώρα μας
στη ζώνη του ευρώ, τον Ιανουάριο του 2001». Ο ίδιος διευκρινίζει ότι αυτό δεν
σημαίνει ότι «τα πραγματικά επιτόκια θα κολλήσουν στο 8%» που είναι σήμερα.
Καθώς η τράπεζα θα διαπιστώνει πτώση του πληθωρισμού κάτω από το 2% και
διατήρηση αυτού του χαμηλού επιπέδου, θα προβαίνει σε μείωση των επιτοκίων.
Όμως, «η μείωση θα γίνει με προσεκτικά βήματα και όχι σε σημείο που να
υποδηλώνει χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής».

Η δραχμή

Σε ό,τι αφορά, εξάλλου, την επαναφορά της δραχμής προς την κεντρική της
ισοτιμία, ο κ. Γκαργκάνας την τοποθετεί στο 2000, αν και δεν προσδιορίζει
συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Όπως εξηγεί, όλα θα εξαρτηθούν από το πότε θα
επιτευχθεί ο στόχος για τον πληθωρισμό. «Θα ακολουθήσει η σύγκλιση των
επιτοκίων με τα ευρωπαϊκά, οπότε θα αρχίσουν να φεύγουν σιγά σιγά κεφάλαια και
θα πέσει και η δραχμή. Αυτό θα συμβεί πιο πολύ το 2000».

«Σήμερα, η δραχμή βρίσκεται σε επίπεδο 8,5% περίπου από την κεντρική της
ισοτιμία έναντι του ευρώ», συνεχίζει. «Καθώς θα μειώνεται ο πληθωρισμός και τα
επιτόκια θα συγκλίνουν με τα ευρωπαϊκά, μπορούμε να αναμένουμε ότι οι αγορές
θα φέρουν την αγοραία ισοτιμία της δραχμής προς την κεντρική της ισοτιμία. Η
εμπειρία των χωρών που ανήκουν ήδη στη ζώνη του ευρώ έχει δείξει ότι το
πιθανότερο είναι να συμβεί κάτι τέτοιο. Το μήνυμα των αγορών είναι σαφές:
είναι απόλυτα πεπεισμένες ότι οι πολιτικές που ακολουθούνται είναι οι
κατάλληλες και ότι η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να ολοκληρώσει τη διαδικασία
σύγκλισης και να οδηγήσει την Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ το 2001».

Η πιστωτική επέκταση

Εκτός από το όπλο των επιτοκίων, το μόνο άλλο μέσο που διαθέτει η Τράπεζα της
Ελλάδος για την υποβοήθηση της πτώσης του πληθωρισμού είναι ο περιορισμός της
πιστωτικής επέκτασης με διοικητικά μέτρα. Ένα τέτοιο μέτρο έλαβε στα μέσα
Απριλίου η τράπεζα, θέτοντας ποσοτικά όρια στην πιστωτική επέκταση των
τραπεζών ώς το τέλος του χρόνου. Όπως λέει τώρα ο κ. Γκαργκάνας, στα τέλη
Απριλίου εκδηλώθηκε ήδη μία μικρή επιβράδυνση του ρυθμού πιστωτικής επέκτασης,
που διαμορφώθηκε στο 11,4% (σε δωδεκάμηνη βάση) έναντι 11,8% του Μαρτίου και
17% στο τέλος του 1998. Βεβαίως, όπως ο ίδιος σημειώνει, ο Απρίλιος ήταν ο
πρώτος μήνας εφαρμογής των μέτρων και η μικρή συγκράτηση που παρατηρήθηκε δεν
μπορεί να αποτελέσει βάση αξιολόγησής της αποτελεσματικότητάς τους. «Όμως»,
συμπληρώνει, «πιστεύω ότι οι τράπεζες θα τηρήσουν με αυστηρότητα και συνέπεια
τους περιορισμούς στην πιστωτική επέκταση, προκειμένου να συμβάλουν στην
προσπάθεια επίτευξης σταθερότητας των τιμών». Απαντώντας, εξάλλου, στην
ερώτηση αν υπάρχει περίπτωση να ληφθούν και άλλα διοικητικά μέτρα, λέει: «Εάν
γίνουν παραβιάσεις των κανόνων και δεν αποδώσει το μέτρο, θα χρειασθεί,
ενδεχομένως, να το παρατείνουμε χρονικά. Εναλλακτικά, θα μπορούσαμε να
αντλήσουμε ρευστότητα, αυξάνοντας το ποσοστό των υποχρεωτικών δεσμεύσεων των
τραπεζών στην Τράπεζα της Ελλάδος. Το ποσοστό αυτό, 12%, είναι ήδη πολύ υψηλό.
Αλλά αν είναι εντελώς απαραίτητο, δεν θα διστάσουμε να το αυξήσουμε».

Ο υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος σπούδασε οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ και
στη συνέχεια στο London School of Economics, του οποίου σήμερα είναι Επίτιμος
Εταίρος. Το διδακτορικό του δίπλωμα πήρε από το University College London.

Εργάσθηκε αρχικά στην Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος, επικεφαλής ομάδας
ερευνητών, και αργότερα στο Βρετανικό Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικών και
Κοινωνικών Ερευνών στο Λονδίνο ως οικονομολόγος-ερευνητής. Από το 1975 είναι
στέλεχος της Τραπέζης της Ελλάδος, όπου από το 1996 κατέχει τη θέση του υποδιοικητού.

Επίσης, από το 1985 έως το τέλος του 1987 διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος
του τότε υπουργού Εθνικής Οικονομίας, του κ. Κ. Σημίτη.

Ο κ. Γκαργκάνας έχει δημοσιεύσει τρία βιβλία και πολλά άρθρα, κυρίως σε
θέματα μακροοικονομικής ανάλυσης, οικονομετρικών υποδειγμάτων, διεθνούς
εμπορίου, νομισματικής πολιτικής και ευρωπαϊκής οικονομικής και νομισματικής ενοποίησης.

Εκτός από τη θέση του υποδιοικητού της Τραπέζης της Ελλάδος, κατέχει επίσης
αυτές του προέδρου του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων, του μέλους της Οικονομικής
και Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του αναπληρωτού διοικητή
του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την Ελλάδα.