ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πρώτα η οικονομία

Ψήφος απόρριψης και διαμαρτυρίας. Κάποιες αντιπολεμικές φωνές στο Νότο. Πάνω
απ’ όλα, όμως, ψήφος υπέρ των καθαρών και τίμιων θέσεων και κατά της ανεργίας.

«Ψηφίζω ελπίζοντας ότι αυτό συνάδει με τη συμμετοχή μου στο ΝΑΤΟ» (του Αλτάν, από το Εσπρέσσο)

Μέχρι τώρα η οικονομία προηγείτο της πολιτικής στην οικοδόμηση της ενωμένης
Ευρώπης και αυτή η τάση πρέπει να αντιστραφεί, έγραφε τις παραμονές των
ευρωεκλογών στην «Ελ Παΐς» ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης Αντόνι
Καστέλς. Έκανε λάθος. Η οικονομία πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί κύριο μέλημα
των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και θεσμών, από μια διαφορετική όμως οπτική: εκείνη
που δίνει προτεραιότητα στο ζήτημα που λείπει επιδεικτικά από τη Συνθήκη του
Μάαστριχτ, στο ζήτημα που αγνοούν προκλητικά οι περισσότερες ευρωπαϊκές ­ και
κυρίως οι «τριτοδρομικές» ­ κυβερνήσεις, στο ζήτημα που κατηγορηματικά
χαρακτήρισαν πρωταρχικής σημασίας σε πρόσφατη πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση οι
πολίτες της Ευρώπης. Την καταπολέμηση της ανεργίας.

Η ανάγνωση των αποτελεσμάτων των ευρωεκλογών παρουσιάζει δυσκολίες, αφού
υπεισέρχονται εθνικοί παράγοντες που προκαλούν σύγχυση. Η αποδοκιμασία των
Σοσιαλδημοκρατών του Γκέρχαρντ Σρέντερ, για παράδειγμα, σχετίζεται περισσότερο
με την ανησυχία των ψηφοφόρων για τον «θάνατο» του μάρκου παρά με τη
διαμαρτυρία τους για τη θέση του κυβερνητικού συνασπισμού απέναντι στον
πόλεμο. Η συντριβή των Εργατικών του Τόνυ Μπλαιρ είναι σε μεγάλο μέρος
αποτέλεσμα της κινητοποίησης των ευρω-σκεπτικιστών και της μεγάλης αποχής, όχι
της δυσφορίας της κοινής γνώμης για την καταρράκωση του κοινωνικού κράτους.
Όσο για το Βέλγιο, οι ψηφοφόροι έχουν εκλέξει εδώ και μέρες πρώτο κόμμα το…
κατάστημα Marks and Spencer που διαθέτει προϊόντα εισαγωγής και όχι ντόπια με διοξίνες.

Με την έννοια αυτή, η χώρα που τα εκλογικά της αποτελέσματα προσφέρονται
περισσότερο για ανάλυση, αφού δεν επρόκειτο να έχουν άμεσες εθνικές
προεκτάσεις, είναι η Γαλλία. Τα βασικά συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν
είναι τρία. Πρώτον, επιβραβεύτηκε η σοβαρή και υπεύθυνη στάση των σοσιαλιστών
του Λιονέλ Ζοσπέν στο μέτωπο της απασχόλησης, όπου η εφαρμογή του 35ώρου και
άλλων μέτρων κατά της ανεργίας έχει ήδη αρχίσει να αποφέρει καρπούς. Δεύτερον,
επιδοκιμάστηκαν εκείνοι που παρουσίασαν καθαρές και ριζοσπαστικές θέσεις:
ενισχύθηκαν οι Πράσινοι του Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ (όπως άλλωστε συνέβη και στην
Ιταλία με τους Ριζοσπάστες του Πανέλα και της Έμμα Μπονίνο) και καταρρακώθηκαν
οι κομμουνιστές του Ρομπέρ Υ που είχαν αναγκαστεί λόγω συγκυβέρνησης να βάλουν
νερό στο κρασί τους. Τρίτον, η αποχή μπορεί να έσπασε όλα τα ρεκόρ, για πρώτη
φορά όμως ήταν μικρότερη στις νεαρές ηλικίες. Οι Γάλλοι 18 ως 24 ετών ψήφισαν
πιο «μαζικά» από τους μεγαλύτερούς τους: η αποχή ήταν 47% έναντι 64% (!) για
την ηλικιακή κατηγορία 25-34 ετών. Διαψεύδοντας τις εκτιμήσεις για
συντηρητικοποίηση της νεολαίας, οι νέοι αποδείχθηκαν ακόμη ευαίσθητοι και
μαχητικοί, αναδεικνύοντας δεύτερο κόμμα τους Πρασίνους με 19%, διπλάσιο του
εθνικού τους ποσοστού.

Ίσως αυτή η μαχητικότητα να είναι και το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα αυτών των εκλογών.