Αυτός ο χώρος είναι δικός τους και… δικός μας!

Είναι λίγοι, αλλά επίμονοι. Έχουν ανταλλάξει τηλέφωνα σπιτιού και εργασίας,
έχουν ξεφυλλίσει ΦΕΚ και ΦΕΚ, έχουν προετοιμάσει εκδηλώσεις και
κινητοποιήσεις, απομνημόνευσαν ονόματα και τίτλους «επισήμων», βρέθηκαν πίσω
από μικρόφωνα και κάμερες να εξηγούν το «γιατί», κουράστηκαν ύστερα από
ατέλειωτες ώρες ορθοστασίας και καταλήψεων και ναι, υπήρξαν στιγμές που
απογοητεύτηκαν.

Όμως δεν το έβαλαν κάτω οι κάτοικοι κι ας γίνονται οι κόποι τους συνήθως
μονόστηλο στις εφημερίδες.

Πόσα χρόνια μπορεί να κρατήσει ένας αγώνας διεκδίκησης; Ούτε πέντε ούτε δέκα.
Υπάρχουν χώροι στον Δήμο Αθηναίων που διεκδικούνται είκοσι και… σαράντα
χρόνια από τους περιοίκους, άλλοτε με περισσότερο κι άλλοτε με λιγότερο πάθος.
Πάντα όμως με επιμονή και συνέπεια. Στον Νέο Κόσμο, την Πατησίων, τους
Αμπελοκήπους και το Γηροκομείο κάποιοι προτιμούν να μη λουφάρουν αφημένοι στην
ετοιμοπαράδοτη ευκολία της ιδιωτικής παιδικής χαράς: διεκδικούν χρόνια τώρα
ένα κομματάκι πρασίνου στη γειτονιά τους. Παραδόξως, απέναντι δεν έχουν πάντα
«έναν κακό ιδιώτη», αλλά πολύ συχνά ο «κακός» είναι η ΔΕΗ, η Κτηματική
Εταιρεία του Δημοσίου, ο Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων ή η Εκκλησία που
επιθυμούν να χτίσουν τα κεντρικά τους γραφεία ή ένα αυτοχρηματοδοτούμενο
πάρκινγκ ή ένα συγκρότημα γραφείων προς ενοικίαση σαν να τους έχει πιάσει
όλους «το μίσος του κενού» ­ όπως λέει χαρακτηριστικά η κ. Ελένη Πατσάκη από
τη Λαγουμιτζή ­ «και θέλουν να χτίσουν κάθε τετραγωνικό μέτρο που έμεινε
ελεύθερο σ’ αυτή την πόλη».

Στις καταλήψεις που στοίχειωσαν στην Αθήνα υπάρχουν ακόμα και τώρα χαραμάδες
ελπίδας (για όσους έχουν την ευαισθησία να τις δουν).

Εκεί υπήρχε το εξοχικό του Καρλ Κριάνιαν Φρίντριχ Θων, Βαυαρού αυλικού του
Γεωργίου Α’, που έγινε σε σχέδια του Τσίλλερ. Εντός ολίγων μηνών στη θέση του
πρόκειται να ανεγερθεί ογκώδες κτίριο πολυτελούς κατασκευής από την εταιρεία
Βωβού. Η έκταση πέντε σχεδόν στρεμμάτων βρίσκεται στη συμβολή των οδών
Κηφισίας και Αλεξάνδρας. Οι κάτοικοι τη διεκδίκησαν τα τελευταία χρόνια από
τον σημερινό ιδιοκτήτη με την ελπίδα να γίνει χώρος πρασίνου, αλλά σήμερα
δηλώνουν απογοητευμένοι από «την ολιγωρία του Δήμου Αθηναίων και του ΥΠΕΧΩΔΕ
τις κρίσιμες στιγμές».

Για τον Φαίδωνα Παπαθεοδώρου η ιστορία του κτήματος «μπορούσε και μπορεί να
σωθεί».

Μεγάλωσε στη γειτονιά των Αμπελοκήπων και είναι ένας από αυτούς που «κάποια
στιγμή αποφάσισαν να μετακομίσουν στα βόρεια προάστια, ελπίζοντας να βρουν
κάτι καλύτερο και τώρα ταξιδεύουν μια ώρα καθημερινά για να κατεβούν στο
κέντρο».. Σε ένα συρτάρι του γραφείου του έχει μια καταπληκτική φωτογραφία
ενός φίλου, όταν ακόμα το κτήμα Θων ήταν ένας ­ εγκαταλελειμμένος μεν,
ελεύθερος δε ­ χώρος πρασίνου, ανοικτός για περιπάτους και ταξίδια της πόλης.
Δείχνει ένα καταπράσινο κτήμα με δύο μπόμπιρες που φορούν κοντά παντελονάκια
και σήμερα είναι πετυχημένοι επαγγελματίες στα πρώτα -ήντα της ζωής τους. «Με
συγχωρείτε, δεν μου επιτρέπεται η δημοσίευση», λέει και κρύβει ξανά την εικόνα
στο συρτάρι του σαν να κρύβει κάπου στο σκοτεινό σημείο του εγκεφάλου την
ελπίδα να δει στη συμβολή των Λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας έναν ελεύθερο
χώρο πρασίνου αντί για το μοντέρνο κτιριακό συγκρότημα γραφείων, πιθανόν από
μάρμαρο και γυαλί που έχει ήδη θεμελιωθεί.

Εκρεμμεί απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Είκοσι χρόνια για… είκοσι δύο στρέμματα. Οι κάτοικοι έχουν συστήσει
επιτροπή, διοργανώνουν εκδηλώσεις, καταγγέλλουν στις εφημερίδες, χτυπούν τις
πόρτες των αρμοδίων, αλλά το μοναδικό πράγμα που άλλαξε αυτά τα χρόνια έγινε
ερήμην τους: απέκτησαν τον ναό της Αναλήψεως, αφού η εκκλησία κατάφερε να
πάρει ένα κομμάτι της έκτασης και να χτίσει τον ναό. Ο χώρος που ανήκει στη
ΔΕΗ και στο Δημόσιο παραμένει εγκαταελειμμένος, αλλά οι κάτοικοι δεν χάνουν
τις ελπίδες τους πως ο Δήμος της Αθήνας και το ΥΠΕΧΩΔΕ «κάποια στιγμή
επιτέλους θα μας ακούσουν».

Ένα μικρό παρκάκι σταματά απότομα σε μια σκουριασμένη περίφραξη. Οι
περισσότεροι κάτοικοι έχουν μεγάλη έγνοια μην τυχόν και μπουν σ’ αυτόν το χώρο
τα πιτσιρίκια που παίζουν εκεί.

Η Επιτροπή Κατοίκων διοργανώνει εκδηλώσεις, διεκδικώντας είκοσι χρόνια τώρα να
αξιοποιηθεί η έκταση. Η τελευταία από αυτές πραγματοποιήθηκε πριν από ένα μήνα
περίπου, μία από τις πρώτες ζεστές Κυριακές του Μαΐου, όταν όλη η γειτονιά
πέρασε ­ άλλη μια φορά ­ παράνομα το συρματόπλεγμα. Οι μεγάλοι μίλησαν από την
εξέδρα, χαιρετώντας τους λιγοστούς δημοτικούς και διαμερισματικούς συμβούλους
που παρευρέθησαν, και οι αγουροξυπνημένοι μικροί έτρεξαν σε…
τσουβαλοδρομίες. Μετά την εμφάνιση και των χορευτικών συγκροτημάτων μεγάλοι
και μικροί δροσίστηκαν με αναψυκτικά και γεύτηκαν τα γλυκά, που ήταν ευγενική
χορηγία του παρακείμενου ζαχαροπλαστείου «Κωστής».

«Ξέρετε, ύσρερα από είκοσι χρόνια που διεκδικούμε αυτή την έκταση, θα
μπορούσαμε να είχαμε κουραστεί από την αδιαφορία ή να απογοητευτούμε»,
παραδέχεται ο Πέτρος Καραγιώργος, ο οποίος θυμάται «σαν τώρα», από τότε που
ήταν παιδάκι, τον χώρο να είναι εγκαταλειμμένος αλλά με το ίδιο πάθος
διεκδικούμενος.

«Τουλάχιστον, με τη συμπαράσταση της δημοτικής αρχής επί Μπέη κερδίσαμε αυτό
το μικρό κομμάτι που παίζουν τώρα τα παιδιά μας. Δεν είναι όμως κρίμα να μένει
έτσι τόσα χρόνια;».

Ο χώρος ανήκει στο Δημόσιο (ΚΕΔ) και εκεί κάποτε στεγαζόταν το Κέντρο
Αποκατάστασης Πολιτικών Αναπήρων Ψυχικού (ΚΑΠΑΨ). Τα άτομα με ειδικές ανάγκες
που ζούσαν σε δωμάτια – κοιτώνες, μεταφέρθηκαν στις νέες εγκαταστάσεις που
δημιουργήθηκαν στη Φυλή, εκτός από περίπου είκοσι, οικογένειες και
ηλικιωμένους, που αρνούνται να μετακομίσουν. Η έκταση διεκδικείται από τους
κατοίκους εδώ και… σαράντα χρόνια, προκειμένου να δημιουργηθεί εκεί χώρος πρασίνου.

Δεν υπάρχει περίφραξη. Ο καθένας μπορεί να μπει μέσα. Από τη μια πλευρά
υπάρχουν τα σπιτάκια – κοιτώνες που μόλις έξι χρόνια πριν στέγαζαν μέχρι και
δεκαπέντε άτομα με ειδικές ανάγκες και από την άλλη μικρές παράγκες. Σε μία
πόρτα υπάρχει το τηλέφωνο με το ωράριο εργασίας μιας κυρίας που είναι
μοδίστρα, στο διπλανό μένει κάποιος που πουλάει θρησκευτικές εικόνες, σ’ ένα
άλλο ένας ρακοσυλλέκτης έχει φτιάξει τον δικό του μικρόκοσμο. Μία γυναίκα
μπαίνει με άνεση στον χώρο και παρκάρει το αυτοκίνητό της. Όχι, αρνείται πως
πληρώνει νοίκι γι’ αυτή την «εξυπηρέτηση». «Ε, δίνουν κάποια χρήματα για να
πληρώνουμε κι εμείς τα έξοδα», λέει η Μαρία Χοχόλη, μία γλυκύτατη γιαγιά, η
οποία ζει εδώ και τριάντα χρόνια εκεί, δεν έχει ανθρώπους να την φροντίσουν
και έχει χάσει από οχτώ μηνών το πόδι της από πολυομελίτιδα. Ο Αργύρης, που θα
προτιμούσε να μη φωτογραφηθεί, ζει εδώ και τρία χρόνια στον χώρο. Η μαμά του
«είναι στο καρότσι και ο μπαμπάς του έχει κομμένο χέρι». Μετακόμισαν γιατί
τους έκαναν αύξηση στο νοίκι και δεν τα έβγαζαν πέρα. Δεν του αρέσει που ζει
εκεί, αλλά προς το παρόν δεν έχει επιλογή.

«Κοιτάξτε, εμείς κάνουμε έναν αγώνα εδώ και πολλά χρόνια, γιατί θεωρούμε πως ο
χώρος πρέπει να αξιοποιηθεί προς όφελος των κατοίκων», τονίζουν τα μέλη του
Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Αμπελόκηποι κ.κ. Δημήτρης Κλεφτοδήμος και Μιχάλης
Ζωίδης. «Έχουμε πληροφορηθεί πως τα σχέδια της ΚΕΔ για τον χώρο είναι να
δημιουργήσει ένα τεράστιο υπόγειο γκαράζ χωρητικότητας 900 αυτοκινήτων και να
χτίσει γραφεία. Εμείς ζητάμε ο χώρος να γίνει πάρκο και, αν γίνει γκαράζ, να
καλύπτει τις ανάγκες των κατοίκων και να μην είναι υπερτοπικού χαρακτήρα, όπως
θέλουν κάποιοι».

Δεκά χρόνια κάνουν κατάληψη οι κάτοικοι στον χώρο της συμβολής των οδών Πάτμου
και Καραβία, όπου υπάρχει ένα εγκαταλελειμμένο νεοκλασικό και ένας πανέμορφος
κήπος με εκατό δέντρα. Έπειτα από κατά μέτωπο αντιπαραθέσεις με τον Οργανισμό
Σχολικών Κτιρίων (ιδιοκτήτης του χώρου), πέτυχαν να μη τσιμεντοποιηθεί η
έκταση και σήμερα μπορούν να είναι περήφανοι, γιατί δημιούργησαν έναν χώρο που
έγινε η καρδιά μιάς απρόσωπης γειτονιάς.

Ο Γιώργος που ήρθε από την Τιφλίδα στην Ελλάδα πριν από έξι χρόνια και ζει στο
υπόγειο της πολυκατοικίας απέναντι μπαίνει στον κήπο, κρατώντας κάτι καλώδια
στο χέρι. Την πρώτη φορά που μπήκε στον χώρο είχε λίγο τρακ, «αλλά είχε μπει η
άνοιξη και έβλεπα πολύ κόσμο από τη γειτονιά να έρχεται εδώ για καφέ. Κάθησα
μόνος μου να δω τι γίνεται. Από τη δεύτερη φορά άρχισα να γνωρίζω κι εγώ
κόσμο». Ο Γιώργος, που νοσταλγεί τη δουλειά του (έχει σπουδάσει μεταλλειολόγος
και λατρεύει το ρίσκο της κατάβασης σε βάθος 230 μέτρων στα έγκατα της γης),
δεν χρειάστηκε να πάρει μέρος στη «βραδιά γνωριμίας με τους μετανάστες της
γειτονιάς μας», την οποία διοργάνωσε η ομάδα της κατάληψης, έναν χρόνο πριν.
Είχε ήδη προσεγγίσει τον χώρο με δική του πρωτοβουλία. Όμως, η οικογένεια των
Ιρακινών με τα πέντε παιδιά τίμησε τη βραδιά, όπως και αρκετοί Πολωνοί και
Κούρδοι περίοικοι.

Ο Στέφανος, ο Δημήτρης και ο Θοδωρής ­ κάθονται χαλαρά γύρω από ένα τραπεζάκι
με καφέ. Μία ομάδα «εναλλακτικών ριζοσπαστών οικολόγων» που κατάφερε με πίστη,
πείσμα, επιμονή να σταματήσει την «τσιμεντοποίηση» ενός χώρου – ανάσας. Τώρα,
ονειρεύονται ένα «πολιτιστικό κέντρο» ανοιχτό σε όλους και είναι έτοιμοι να
παλέψουν, αν χρειαστεί, σε αποστειρωμένες ιδέες μαυσωλείου. Ανησυχούν ακόμα;

«Όλοι μαζί πετύχαμε να απολαμβάνουμε σήμερα τη δροσιά των δέντρων και να
έχουμε έναν χώρο, όπου μπορούμε να βρισκόμαστε και να κάνουμε πράγματα»,
εξηγεί ο Στέφανος Παπαπολυμέρου. «Όμως πια χρειάζεται να υπάρξει μία “ομπρέλα”
προστατευτική στον χώρο. Δέκα χρόνια τώρα έχουμε την ευθύνη και τη φροντίδα
του. Να μην εγκαταλειφθεί, να μη γίνει σκουπιδότοπος, να μη γίνει χώρος
διακίνησης ναρκωτικών. Όμως δεν είναι κρίμα αυτό το αρχοντικό να παραμένει
έτσι;».