ΔΡΟΜΟΙ

… για μια επιτυχημένη πολιτική καριέρα αλλάζουν στην πορεία της Ιστορίας. Η
ηθική ακεραιότητα, που κάποτε ήταν ουσιώδης, σήμερα είναι προαιρετική. Στον
κόσμο της τηλεοπτικής κυριαρχίας, πρωτεύει το παρουσιαστικό. Βέβαια, ορισμένα
υλικά παραμένουν αναλλοίωτα, όπως η τύχη και ο πόλεμος ή, ακόμη καλύτερα, η
τύχη στον πόλεμο. Ο Κλίντον και ο Μπλερ έκαναν τον δικό τους πόλεμο στο
Κοσσυφοπέδιο. Τι θα γράψουν άραγε γι’ αυτούς οι βιογράφοι τους;

… ο Λίνκολν, ο Ρούζβελτ και ο Αϊζενχάουερ εγγυώνται ότι οι επινίκιες
παρελάσεις εξασφαλίζουν επαρκή βιογραφική προστασία. Όμως, το πράγμα χαλάει με
την Θάτσερ και τον Μπους, που άρχισαν τον πρώτο πόλεμο στον Περσικό. Πριν
ακόμη τελειώσει, η Θάτσερ δεν βρισκόταν πια στην εξουσία, ενώ λίγο αργότερα
έφυγε και ο Μπους. Δύσκολες οι συγκρίσεις με τον Τσώρτσιλ, συμπεραίνει ο Μαρκ
Λόσον στην «Γκάρντιαν». Για μια στιγμή, όταν οι πύραυλοι του ΝΑΤΟ έπεφταν σε
λάθος μέρη, ακόμη και σε λάθος χώρες, υπήρχε για λίγο η απατηλή εντύπωση πως ο
Μπλερ δημιουργούσε το δικό του Σουέζ. Ο Κλίντον, ένας πολιτικός που έχει
έμμονη ιδέα με το τι θα γράψει η νεκρολογία του, φαίνεται πως είναι
καταδικασμένος να μείνει στην Ιστορία γιατί έκανε στους Κοσοβάρους αυτό που
πάντα αρνιόταν να κάνει στη Μόνικα Λιουίνσκι. Ο παραλληλισμός της επέμβασης
στο Κοσσυφοπέδιο με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν βγήκε σε καλό ούτε στον Μπλερ
ούτε στον Κλίντον. Το τέλος της δεν ήταν το ίδιο πανηγυρικό: μισός πόλεμος που
ακολουθείται από μισή ειρήνη.

… γράφει ο Μπλερ στον επινίκιο πανηγυρικό του στην εφημερίδα «Σαν», «θα
επιστρέψουν τώρα στον τόπο του εφιάλτη, στα καμένα τους σπίτια, στους νεκρούς
αγαπημένους τους. Και τότε θα δούμε από πού έφυγαν. Μόνο τότε θα δούμε
ολόκληρη τη φρίκη της εθνοκάθαρσης». Ο παραλληλισμός με τη ναζιστική θηριωδία
είναι φανερός. Μα ο Κλίντον και ο Μπλερ θα μείνουν εκτεθειμένοι στην Ιστορία
που αναπόφευκτα θα ρωτήσει: Πόσα από αυτά τα «καμένα σπίτια» και τους «νεκρούς
αγαπημένους» προκλήθηκαν από τους εξ αποστάσεως βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ;

… στη Γιουγκοσλαβία δημιούργησε μερικά ανησυχητικά προηγούμενα. Το ένα είναι
ότι ενθάρρυνε τη μυθολογία της «σύγκρουσης χαμηλού κινδύνου». Ο πόλεμος των
δειλών, με βομβαρδισμούς από μεγάλη απόσταση, θεωρείται δικαιωμένος. Όμως, τα
χιλιάδες θύματα μεταξύ των αμάχων δεν θα αργήσουν να πάρουν την εκδίκησή τους,
όταν οι λαοί θα φορτώσουν το κρίμα στον λαιμό των ηγετών της Δύσης. Το «χρέος»
να βομβαρδίζουν όποιον ξένο ηγέτη θεωρούν ανεπιθύμητο και να τον βαφτίζουν
εγκληματία πολέμου δημιουργεί ένα προηγούμενο που θα δυσκολέψει τους Δυτικούς
ηγέτες να εξηγήσουν την αδιαφορία τους σε άλλα παρόμοια προβλήματα. Για τον
Κλίντον, ήταν πιθανότατα η τελευταία του ευκαιρία για το μεγάλο ραντεβού του
με την Ιστορία. Οι εχθροί του του καταλόγιζαν ότι ήταν ριψοκίνδυνος. Στην
πραγματικότητα, αυτό που σημάδεψε την προεδρία του ήταν η επιφυλακτικότητα.
Έτσι, πολύ ταιριαστά, ένας εξαιρετικά επιφυλακτικός πόλεμος τελειώνει με μια
εξαιρετικά επιφυλακτική ειρήνη. Τουλάχιστον η Μόνικα Λιουίνσκι μπορεί να
χαμογελάει: θα τον θυμάται πάντα σαν ένα πρόεδρο που ποτέ δεν τα κατάφερε να
προχωρήσει μέχρι το τέλος.