Το ισοζύγιο του πληθωρισμού

Αρνητικό έχει γίνει πλέον το «ισοζύγιο» των εξωτερικών επιδράσεων στον
πληθωρισμό, μετά την υποτίμηση τις δραχμής έναντι του δολαρίου, λόγω της
αντίστοιχης πορείας του ευρώ. Έτσι, γίνεται επιτακτική η ανάγκη ελέγχου των
εσωτερικών επιδράσεων από την κυβέρνηση και την Τράπεζα της Ελλάδος

Ένα από τα βασικά όπλα στη μάχη κατά του πληθωρισμού, η διατήρηση της
ισοτιμίας της δραχμής σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με το ευρώ, έχει εξασθενήσει
σημαντικά το τελευταίο διάστημα, εξαιτίας της υποτίμησης του ευρώ σε σχέση με
το δολάριο.

Τα στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και της Τραπέζης της Ελλάδος δεν
κρύβουν τον προβληματισμό τους για τη νέα αυτή εξέλιξη, που ήρθε να προσθέσει
έναν ακόμη αρνητικό παράγοντα στην προσπάθεια ελέγχου του πληθωρισμού. Έναν
παράγοντα, μάλιστα, τον οποίο δεν μπορεί να ελέγξει η κυβέρνηση, αλλά ούτε και
να προβλέψει τη μελλοντική εξέλιξή του.

Το «ισοζύγιο»

Μαζί με το νέο αυτό δεδομένο, το «ισοζύγιο» των θετικών και αρνητικών
εξωτερικών επιδράσεων στη μάχη του πληθωρισμού, όπως το περιγράφουν τα στελέχη
των δημοσιονομικών και νομισματικών αρχών, διαμορφώνεται ως εξής:

1 Στις θετικές επιδράσεις καταγράφεται η ανατίμηση της δραχμής έναντι
του ευρώ που συνεχίσθηκε τις προηγούμενες ημέρες. Η διατήρηση της ισοτιμίας
της δραχμής σε υψηλά επίπεδα επιδρά, βεβαίως, αρνητικά στις ελληνικές
εξαγωγές, αφού κάνει τα ελληνικά προϊόντα ακριβά στις χώρες της ζώνης του
ευρώ. Αντίθετα, ευνοεί τις εισαγωγές, οι οποίες γίνονται συγκριτικά
φθηνότερες. Με αυτό τον τρόπο λειτουργεί ευεργετικά στον πληθωρισμό, αφού τα
2/3 περίπου των εισαγωγών της Ελλάδας προέρχονται από χώρες της ζώνης ευρώ.

2 Στις αρνητικές επιδράσεις καταγράφεται η υποτίμηση του ευρώ έναντι
του δολαρίου, που έχει συμπαρασύρει και τη δραχμή σε ανάλογη κατεύθυνση. Όπως
επισημαίνεται, η ανατίμηση της δραχμής έναντι του ευρώ δεν είναι τόσο μεγάλη,
ώστε να αντισταθμίζει την υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου.

Έτσι, η δραχμή, η οποία είναι συνδεδεμένη με το ευρώ διά του Μηχανισμού
Συναλλαγματικών Ισοτιμιών στον οποίο συμμετέχει, έχει κι αυτή υποτιμηθεί
έναντι του δολαρίου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να γίνονται ακριβότερες οι
εισαγωγές προϊόντων που τιμολογούνται σε δολάρια. Σε αυτά περιλαμβάνονται μια
σειρά πρώτων υλών, αλλά και ­ κυρίως ­ το πετρέλαιο. Έτσι στην, ούτως ή άλλως,
υψηλή τιμή του πετρελαίου το τελευταίο διάστημα, προστίθεται πλέον και η
επιβάρυνση λόγω της υψηλής τιμής του δολαρίου, σε σχέση με τη δραχμή.

Όπως αναφέρει, απαντώντας σε σχετικό ερώτημα της «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ», ο υποδιοικητής
της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Ν. Γκαργκάνας, οι επιπτώσεις από τις δύο αυτές
κινήσεις της δραχμής, δηλαδή την ανατίμησή της έναντι του ευρώ και την
υποτίμησή της έναντι του δολαρίου, δεν μπορούν να υπολογισθούν επακριβώς.
Πάντως, λέει, η εντύπωσή μου είναι ότι το καθαρό αποτέλεσμα πρέπει να είναι αυξητικό.

3 Θετικά εκτιμάται ότι μπορεί να επηρεάσει την Ελλάδα και ιδίως τον
δείκτη του πληθωρισμού η πιθανή αύξηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών, εξαιτίας της
υποτίμησης του ευρώ. Η υποτίμηση του ευρώ καθιστά φθηνότερες τις ευρωπαϊκές
εξαγωγές και συνεπώς αναμένεται να δώσει ώθηση σε αυτές, τονώνοντας έτσι την
οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη. Όμως, η εξέλιξη αυτή δεν είναι καθόλου
σίγουρη, καθώς: α. Δεν είναι σίγουρο ότι η ισοτιμία του ευρώ θα διατηρηθεί σε
χαμηλά επίπεδα για αρκετό διάστημα, ώστε να φέρει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα
στις εξαγωγές της Ευρώπης. β. Οι εξαγωγές δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας
για την ανάπτυξη στην Ευρώπη, η οποία τροφοδοτείται κυρίως από την εσωτερική
ζήτηση. Εξαίρεση αποτελούν ορισμένες χώρες, με κυριότερη τη Γερμανία. Πάντως,
αν τελικώς υποβοηθηθεί η ανάπτυξη στην Ευρώπη, θα δημιουργηθούν ευνοϊκές
συνθήκες για κάποια ­ μικρή έστω ­ άνοδο του πληθωρισμού και θα διευκολυνθεί
έτσι η επίτευξη του σχετικού κριτηρίου εκ μέρους της Ελλάδας.

Το χαμηλό ευρώ, υποστηρίζει ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών
Εμπειρογνωμόνων κ. Γ. Στουρνάρας, βοηθά τις εξαγωγές της Ευρώπης. Όμως είναι
αρνητικό για το επιχειρηματικό κλίμα και την εμπιστοσύνη των αγορών, ενώ για
τη διαμόρφωση του πληθωρισμού στην Ευρώπη που μας αφορά υποστηρίζει ότι μάλλον
θα είναι ουδέτερο, γιατί η τόνωση που αναμένεται να δώσει στις εξαγωγές δεν θα
συμβάλει καθοριστικά στην ανάκαμψη της Ευρώπης.

4 Αρνητικές είναι οι επιπτώσεις της παρούσας εικόνας της ευρωπαϊκής
οικονομίας, με τα χαρακτηριστικά της ύφεσης ή των χαμηλών ρυθμών ανάπτυξης,
όπως προτιμά να βλέπει την εικόνα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι πρόσφατες
εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών ­ αν και όχι διεθνών οργανισμών ­ αναφέρουν
ότι η ανάκαμψη θα αργήσει και αντί του δευτέρου εξαμήνου του 1999 πρέπει να
τοποθετηθεί πλέον στο τέλος του 1999 και στις αρχές του 2000. Επιπλέον, θα
είναι ασθενέστερη απ’ ό,τι ανεμένετο αρχικώς. Οι ίδιοι αναλυτές ­ ινστιτούτα
διεθνών οικονομικών αναλύσεων, κατά κύριο λόγο ­ εκφράζουν αβεβαιότητα για το
κατά πόσον η εικόνα αυτή μπορεί να βελτιωθεί, λόγω της υποτίμησης του ευρώ και
της αύξησης των ευρωπαϊκών εξαγωγών. Επί του παρόντος, πάντως, η ελληνική
κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν εξαιρετικά χαμηλό δείκτη πληθωρισμού
στις τρεις ευρωπαϊκές χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις.

Τον Απρίλιο, ο μέσος πληθωρισμός στις τρεις αυτές χώρες ήταν 0,33%, έναντι
2,6% στην Ελλάδα (με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη). Η εικόνα αυτή πιθανώς θα
βελτιωθεί τους επόμενους μήνες, αλλά το ερώτημα είναι πόσο. Οι τελευταίες
εκτιμήσεις δεν επιτρέπουν αισιοδοξία και διατηρούν ζωντανό το «θρίλερ» για την
ελληνική κυβέρνηση.

5 Τέλος, οι έμμεσες επιδράσεις της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου έχουν τόσο
τις θετικές όσο και τις αρνητικές τους πλευρές για τον πληθωρισμό. Η
αναμενόμενη πτώση του ελληνικού ΑΕΠ μπορεί να έχει κάποια ευνοϊκή επίδραση
στον δείκτη, μέσω της μείωσης της ζήτησης.

Αλλά η αντίστοιχη επίπτωση στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ έχει όλες τις αρνητικές συνέπειες
που προαναφέρθηκαν. Βεβαίως, αν η κρίση στο Κόσοβο συνεχισθεί μετά το
καλοκαίρι, μπορεί να δημιουργηθούν τέτοιες επιπλοκές που να εκτρέψουν τελείως
την οικονομία από την πορεία της σύγκλισης.

Με αυτά τα δεδομένα, οι πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και της
Τραπέζης της Ελλάδος εκτιμούν ότι το «ισοζύγιο» των εξωτερικών επιδράσεων στον
δείκτη του πληθωρισμού έχει πλέον γίνει σαφώς αρνητικό. Έτσι, καθίσταται ακόμη
πιο επιτακτική η ανάγκη να ελέγξουν οι δημοσιονομικές και νομισματικές αρχές
της χώρας τις εσωτερικές επιδράσεις, παρεμβαίνοντας εκεί που μπορούν. Δηλαδή,
οι μεν δημοσιονομικές αρχές στο επίπεδο των έμμεσων φόρων και στις δαπάνες, οι
δε νομισματικές στα επιτόκια.

Το μέγεθος, πάντως, των παρεμβάσεων αυτών καθώς και ο χρόνος κατά τον οποίο θα
εκδηλωθούν θα εξαρτηθούν από την πορεία του δείκτη το αμέσως προσεχές
διάστημα.

Η θετική εξέλιξη του Μαΐου αναπτέρωσε το ηθικό της κυβέρνησης, η οποία έχει
παγώσει προς το παρόν οποιαδήποτε συζήτηση για μέτρα εν όψει και των
ευρωεκλογών. Μάλιστα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνίου,
σχολιάζοντας την επιβράδυνση της ανάκαμψης στην Ευρώπη, την περασμένη Τετάρτη,
είπε ότι αυτή είναι έκδηλη στη Γερμανία, αλλά στη Γαλλία παρατηρούνται γοργοί
ρυθμοί ανάπτυξης.

Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι εκτός από τον πληθωρισμό, η ισοτιμία του
δολαρίου επηρεάζει και ένα ακόμη μέγεθος της σύγκλισης, αυτό του δημοσίου
χρέους. Το ποσοστό του σε δολάρια επιβαρύνεται με την ανατίμηση του δολαρίου,
αλλά το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δεν ανησυχεί ότι η επίπτωση αυτή θα
είναι σημαντική, καθώς θα αντισταθμισθεί εν μέρει από την αντίστροφη πορεία
του γιεν.