Η ιταλική εμπειρία της ΟΝΕ και η Ελλάδα

Επικεφαλής Μελετών της Banca Commerciale Italiana

Ο ενθουσιασμός των Ιταλών για την επιτυχία του αγώνα για την είσοδο στην
Ευρωπαϊκή Νομισμαστική Ένωση γρήγορα υποχώρησε, κάτω από την πίεση της
επιβράδυνσης της οικονομίας. Πράγματι, η ιταλική οικονομία συνέχισε να έχει
κατώτερες επιδόσεις από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους εταίρους της, κατά τη
διάρκεια του 1998. Με μια αύξηση κατά 1,4% του ΑΕΠ, η Ιταλία επιβεβαίωσε τη
θέση της στο βάθος του σχετικού πίνακα των χωρών της ζώνης ευρώ.

Η οικονομία υπέφερε από τα άμεσα και έμμεσα αποτελέσματα των κρίσεων των
αναδυομένων χωρών που επηρέασαν τις εξαγωγές και την εμπιστοσύνη στην
οικονομία. Κατά το 1998, το εξωτερικό εμπόριο μείωσε την αύξηση του ΑΕΠ κατά
1,1% ως αποτέλεσμα της πτώσης της ζήτησης στις αναδυόμενες αγορές, πράγμα που,
τελικά, προκάλεσε αυξημένες δυσκολίες στα ιταλικά βιομηχανικά προϊόντα, ακόμη
και εντός της ευρωπαϊκής αγοράς.

Όμως, υπάρχουν λόγοι για να αναμένει κανείς μία βελτίωση στα επόμενα τρίμηνα,
με την ανάκαμψη να αποκτά ταχύτητα μετά το δεύτερο εξάμηνο του 1999. Σύμφωνα
με την υπόθεσή μας, το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 1,6% το 1999, ενώ θα ανέλθει στο
2,3% κατά μέσον όρο, τα δύο επόμενα έτη.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο φαίνεται ότι δεν θα υπάρξουν πληθωριστικές πιέσεις· ο
πληθωρισμός των 11 χωρών αναμένεται να είναι 1% κατά το 1999 και μέχρι 1,6% το
2000, κυρίως λόγω της αύξησης των τιμών του πετρελαίου και της ισχυρότερης
ζήτησης. Κατά συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα διατηρήσει μία
νομισματική πολιτική προσανατολισμένη στην στήριξη της ανάπτυξης της
οικονομίας, κυρίως μέσω μεγαλύτερων επενδύσεων. Ποιο μάθημα θα μπορούσε να
πάρει η ελληνική οικονομία όσον αφορά τα αποτελέσματα της σύγκλισης από την
ιταλική εμπειρία; Σε σχέση με τα κριτήρια Μάαστριχτ, η Ελλάδα, γενικά,
βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από ό,τι η Ιταλία. Το κυριότερο εμπόδιο που
πρέπει να υπερπηδηθεί, είναι το επίπεδο του πληθωρισμού, το οποίο τον Απρίλιο
του 1999 ήταν 2,8%, έναντι του στόχου για 1,7% τον Απρίλιο του 2000.

Κατά συνέπειαν, πιθανότατα, η νομισματική πολιτική θα παραμείνει σφιχτή και τα
επιτόκια θα φθάσουν στο επίπεδο σύγκλισης μόνο κατά το τέλος του χρονικού
περιθωρίου, όπως περίπου συνέβη και με την περίπτωση της Ιταλίας.

Από την άλλη μεριά, τα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας ήδη είναι σύμφωνα με τις
απαιτήσεις του Μάαστριχτ. Έτσι, η ελληνική οικονομία έχει ήδη «υποστεί» την
εμπειρία μιας σφιχτής φορολογικής πολιτικής κατά τα τελευταία χρόνια και η
ελληνική κυβέρνηση έχει κερδίσει κάποιο χώρο για να χρησιμοποιήσει τον
φορολογικό μοχλό αντικυκλικά.