Το πιο κρίσιμο πρωινό του πολέμου

Η ομοσπονδιακή Βουλή της Γιουγκοσλαβίας καλείται σήμερα να επικυρώσει ή όχι το
ειρηνευτικό σχέδιο, λίγο μετά τον δεύτερο γύρο των συνομιλιών για τον
τερματισμό του πολέμου, ο οποίος γύρος είναι προγραμματισμένος να αρχίσει στις
9 το πρωί μεταξύ των μεσολαβητών (Βίκτορ Τσερνομίρντιν από ρωσικής πλευράς και
Μάρτι Αχτισαάρι από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και της γιουγκοσλαβικής
ηγεσίας.

ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ

Πληροφορίες αναφέρουν ότι κατά τη χθεσινή, διάρκειας περίπου δύο ωρών,
συνάντηση οι δύο μεσολαβητές παρουσίασαν ολοκληρωμένο σχέδιο ειρήνευσης και
ζήτησαν τη συμφωνία του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Ο τελευταίος ζήτησε χρονικά
περιθώρια για να το μελετήσει, με αποτέλεσμα να συμφωνηθεί το σημερινό
ραντεβού. Επικράτησε θετικό κλίμα, λένε οι πληροφορίες, παρά το ότι στις 10
μ.μ. και ενώ οι δύο μεσολαβητές έμειναν στο Βελιγράδι και κατευθύνονταν προς
τα ξενοδοχεία τους, σήμαναν οι σειρήνες προειδοποιώντας για την εμφάνιση
ΝΑΤΟϊκών αεροσκαφών.

Στη μοναδική επίσημη ανακοίνωση από το γραφείο του Γιουγκοσλάβου προέδρου, που
εκδόθηκε τα μεσάνυχτα, παρουσιάζεται η είδηση της συνάντησης και αναφέρεται
μόνον ότι οι μεσολαβητές μετέφεραν το ειρηνευτικό σχέδιο, οι συνομιλίες θα
συνεχιστούν σήμερα και ότι η γιουγκοσλαβική ηγεσία θα εξετάσει το σχέδιο και
στη συνέχεια θα απαντήσει, χωρίς όμως να προσδιορίζει το πότε.

Καμία δήλωση

Αχτισαάρι – Τσερνομίρντιν. Έφτασαν γεμάτοι αισιοδοξία στο Βελιγράδι

Οι μεσολαβητές δεν έκαναν δηλώσεις, το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων
περιορίστηκε να παρουσιάσει την είδηση, ενώ λιγοστές, χωρίς καμία εκτίμηση,
ήταν οι αναφορές των γιουγκοσλαβικών ΜΜΕ.

Αναλυτές εδώ στο Βελιγράδι υποστήριζαν ότι η κρίσιμη συνάντηση, στην οποία
πήρε μέρος και πολυμελής κυβερνητική αντιπροσωπεία της Γιουγκοσλαβίας, είχε
περισσότερο «τελεσιγραφικό» περιεχόμενο. Παρουσιάστηκε απλώς το σχέδιο, χωρίς
πολλά περιθώρια για διαπραγματεύσεις, άξονας του οποίου ήταν η ρωσική
στρατιωτική παρουσία, στην οποία αναφέρθηκε ο Βίκτορ Τσερνομίρντιν, κατά την
αναχώρησή του από τη Βόννη. Είναι, πάντως, χαρακτηριστικό ότι μετά τη
συνάντηση, ο Ρώσος μεσολαβητής παρέμεινε στο προεδρικό μέγαρο και είχε κατ’
ιδίαν συνομιλίες με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Απόφαση από όλους

Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, η έκτακτη σύγκληση της Βουλής δίνει το στίγμα
των προθέσεων του Γιουγκοσλάβου προέδρου. Ο ίδιος επιθυμεί μάλλον να
επιμερίσει το όποιο βάρος της όποιας απόφασης στο σύνολο της πολιτικής ηγεσίας
της χώρας του.

Το ρωσικό σχέδιο, σύμφωνα με εκτιμήσεις, μπορεί να βρει σύμφωνο το Βελιγράδι.
Ωστόσο, αυτό που παρέμενε ασαφές είναι άλλες παράμετροι όπως:

­ Η φόρμουλα για τη διακοπή των βομβαρδισμών.

­ Ο τρόπος απόσυρσης των στρατιωτικών δυνάμεων από το Κόσοβο.

­ Η διατήρηση της γιουγκοσλαβικής κυριαρχίας στην περιοχή.

Συγκεκριμένα:

Η ρωσική στρατιωτική παρουσία στο Κόσοβο μάλλον «καλύπτει» το Βελιγράδι. Έχουν
διαφανεί οι επιδιώξεις της γιουγκοσλαβικής κυβέρνησης για κάποιο «διαχωρισμό»
του Κοσόβου, τουλάχιστον για την αμέσως επομένη του πολέμου φάση. Σύμφωνα
επίσης με κάποιες πληροφορίες, ο διαχωρισμός αυτός είναι και σήμερα ορατός:
αυτό που οι Δυτικοί ονομάζουν «εθνική εκκαθάριση», δεν έχει γίνει μαζικά στις
νότιες περιοχές, ειδικά εκεί όπου δεν δρουν οι αυτονομιστές.

Θέλουν τον έλεγχο

Η Γιουγκοσλαβία επιθυμεί να έχει πλήρη έλεγχο στο βόρειο τμήμα της επαρχίας
(έως το ύψος της Πρίστινα), όπου υπάρχουν τόσο τα ορυχεία και οι εγκαταστάσεις
βαριάς βιομηχανίας, αλλά και σημαντικά για τη σερβική παράδοση μνημεία, όπως
μοναστήρια, εκκλησίες και ηρώα μαχών της Τουρκοκρατίας. Οι εκτιμήσεις λένε ότι
με την παρουσία ρωσικών δυνάμεων ο στόχος επιτυγχάνεται κατά τον καλύτερο
δυνατό τρόπο.

Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, οι όποιες ενστάσεις του
Βελιγραδίου εντοπίζονται κυρίως στην αναγνώριση από τους επιτιθέμενους και
συνολικά από τη διεθνή κοινότητα της εδαφικής κυριαρχίας της Γιουγκοσλαβίας.

Η αρχή αυτή απλώς σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει ούτε και ως ιδέα η
αυτονόμηση του Κοσόβου από την ομοσπονδία. Κατά το Βελιγράδι, η εθνική
κυριαρχία επικυρώνεται με την απουσία κάθε διάταξης για αυτονομία – απόσχιση
(όπως στα κείμενα του Ραμπουγέ), αλλά και με την παρουσία (έστω και μίνιμουμ)
δικής του αστυνομικής, στρατιωτικής και τελωνειακής αρχής στην περιοχή. Και
όλες οι εκτιμήσεις συντείνουν στο ότι η Γιουγκοσλαβία δεν φέρεται διατεθειμένη
να υποχωρήσει σε αυτά τα ουσιαστικά ζητήματα και να συμφωνήσει με τις θέσεις
των ΗΠΑ και της Βρετανίας, που ζητούν την αποχώρηση όλων των δυνάμεών της από
το Κόσοβο.

Ενστάσεις ίσως υπάρξουν και στους προταθέντες τρόπους αποχώρησης του
γιουγκοσλαβικού στρατού και της αστυνομίας, καθώς δεν είναι λίγοι αυτοί που
φοβούνται ότι ανά πάσα στιγμή τα κομβόι μπορούν να μπουν στο στόχαστρο των
αεροσκαφών του ΝΑΤΟ.

Ιστορική ημέρα

Την αισιοδοξία τους, πάντως, διατήρησαν οι δύο μεσολαβητές και κατά την άφιξή
τους στο Βελιγράδι. «Κομίζουμε ένα ειρηνευτικό σχέδιο, το οποίο επεξεργάστηκε
η διεθνής κοινότητα επί πολλές ημέρες. Είναι μία ιστορική ημέρα για τον λαό
της Γιουγκοσλαβίας και η επίσκεψη αυτή αποτελεί την απαρχή της ειρηνευτικής
διαδικασίας», είπε ο κ. Αχτισαάρι, ο οποίος τόνισε ότι δεν αναμένει την
υπογραφή μιας συμφωνίας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο Βίκτορ Τσερνομίρντιν,
αφού σημείωσε πως θα υπάρξει και νέος γύρος διαπραγματεύσεων, τόνισε ότι
«πρέπει να προσδιοριστεί ο μηχανισμός επιτήρησης της ειρήνης και τερματισμού
των βομβαρδισμών».