[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Θα επιβιώσει το ΝΑΤΟ μετά την τραγική αποτυχία του στη Γιουγκοσλαβία; Το
ερώτημα αυτό τίθεται ολοένα και συχνότερα, ολοένα και εντονότερα σε Ευρώπη και
Αμερική μετά την ταπεινωτική αποτυχία την οποία αντιμετωπίζει στην παρέμβασή
του στη Γιουγκοσλαβία, στην πρώτη πολεμική παρέμβαση στην πεντηκονταετή
ιστορία του. Ανεξαρτήτως από τους λόγους και τα κίνητρα που οδήγησαν το ΝΑΤΟ
στις πολεμικές επιχειρήσεις, το γεγονός είναι ότι οι επιχειρήσεις απέτυχαν
παταγωδώς στην επίτευξη των οποιωνδήποτε στόχων είχε θέσει και κυρίως στην
αποτροπή της ανθρωπιστικής καταστροφής του εθνικού ξεκαθαρίσματος των
Κοσοβάρων. Σύμφωνα με την άποψη του D. Carpenter του ιδρύματος CATO της
Ουάσιγκτον, κι αν ακόμη ο Μιλόσεβιτς υποχωρήσει πλήρως αύριο, το ΝΑΤΟ θα έχει
εγγράψει κολοσσιαία πολιτική αποτυχία.

Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου το ΝΑΤΟ έχασε τον αρχικό λόγο ύπαρξής του ­
την αντιμετώπιση δηλαδή της μαζικής επίθεσης από την (τότε) Σοβιετική Ένωση.
Για να επιβιώσει αναζήτησε άλλες λειτουργίες, άλλες αποστολές έξω από το
παραδοσιακό πεδίο δράσης του (out of area). Παράλληλα επεδίωξε τη διεύρυνσή
του με νέα μέλη από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Και η μεν διεύρυνση
άρχισε να υλοποιείται με την ένταξη Πολωνίας, Ουγγαρίας και Τσεχίας. Η
ανάπτυξη όμως των νέων αποστολών δεν φαίνεται εύκολο να υλοποιηθεί. Το ΝΑΤΟ
δεν φαίνεται ότι είναι ο κατάλληλος θεσμός για την αντιμετώπιση των νέων
κινδύνων, απειλών, προβλημάτων και προκλήσεων ασφάλειας.

Η αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών απαιτεί ένα μείγμα πολλαπλών μέσων ­
οικονομικών, πολιτικών, θεσμικών, εμπορικών και στρατιωτικών ­ ενώ το ΝΑΤΟ
διαθέτει μόνο τη «στρατιωτική δύναμη». Για μια ακόμη φορά θα επαναλάβουμε ότι
η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται ως περισσότερο κατάλληλος θεσμός για την
αντιμετώπιση των απειλών αυτών. Και απ’ ό,τι φαίνεται ο πόλεμος στη
Γιουγκοσλαβία θα έχει καταλυτικές επιπτώσεις για το ΝΑΤΟ που θα αγγίζουν
ερωτήματα για την επιβίωσή του αλλά και για την Ευρωπαϊκή Ένωση που θα την
οδηγήσουν σε νέα προσπάθεια για την ενίσχυση της εξωτερικής, της πολιτικής και
της κοινής άμυνας.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.