Μπούμερανγκ η «γκρίζα διαφήμιση» αλλά η Ν.Δ. επιμένει

1993. Η χώρα οδηγείται σε πρόωρες εκλογές και αυτό που όλοι βλέπουν, ότι
δηλαδή το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου θα επανέλθει στην κυβέρνηση, το βλέπουν
και στη Ρηγίλλης. Το εκλογικό επιτελείο του Κ. Μητσοτάκη έχει προσλάβει τον
Αμερικανό ειδικό σε θέματα πολιτικής επικοινωνίας Ρ. Κάρβιλ, που έρχεται στην
Ελλάδα με τους συνεργάτες του, λίγες ημέρες μετά την προκήρυξη των εκλογών.

Ζητάει ενημέρωση, και ένας στενός πυρήνας συνεργατών του απερχόμενου
πρωθυπουργού τον ενημερώνει επί 48 ώρες για το ποιος είναι ο αντίπαλος. Λίγες
ημέρες μετά την ενημέρωση, σε μια μεγάλη σύσκεψη που γίνεται στα γραφεία του
κόμματος παρουσία του Κ. Μητσοτάκη, ο Ρ. Κάρβιλ εισηγείται «να δείξουμε στον
λαό το ποιος πραγματικά είναι ο Ανδρέας Παπανδρέου». Η πρόταση γίνεται ασμένως
αποδεκτή. Τα υπόλοιπα είναι εύκολα. Σε μερικές ημέρες οι οθόνες της τηλεόρασης
πλημμυρίζουν από ένα σποτ που υποτίθεται ότι απεικονίζει τις «οβιδιακές»
μεταμορφώσεις του Α. Παπανδρέου, που εμφανίζεται διαδοχικά ως Δ. Λιάνη, Α.
Σαμαράς, Κ. Λαλιώτης, Μ. Κουτσόγιωργας κ.λπ. Πρόκειται για ένα αποκρουστικό
αισθητικά σποτ που σοκάρει και προκαλεί τις έντονες αντιδράσεις, όχι μόνο του
ΠΑΣΟΚ, αλλά και του υπόλοιπου πολιτικού κόσμου.

Παρά τις αντιδράσεις όμως, το σποτ θα μεταδίδεται για αρκετές ημέρες στη
διάρκεια του προεκλογικού αγώνα, επειδή κάποιοι στη Ρηγίλλης εκτιμούν ότι «ο
θόρυβος που έχει προκληθεί, αποδεικνύει ότι έχει πετύχει τον στόχο του». Το
εκλογικό αποτέλεσμα της 10ης Οκτωβρίου 1993 αποδεικνύει, όμως, τα εντελώς
αντίθετα: η αρνητική διαφήμιση της Ν.Δ. δεν ωφέλησε το κόμμα.

Από το 1993 ως σήμερα έχουν περάσει μόλις 6 χρόνια, στη Ρηγίλλης έχουν
μεσολαβήσει δύο αλλαγές αρχηγών και, τώρα, κανείς πια δεν θυμάται το πάθημα
του ’93. Ένα καινούργιο σποτ, καθαρά προϊόν αρνητικής διαφήμισης βγαίνει στον
«αέρα», με τον Κ. Σημίτη ως «ασώματο κεφαλή». Το σποτ, επίσης ακραίο
αισθητικά, προκαλεί, δημιουργεί θόρυβο, αλλά στη Ρηγίλλης οι επιτελείς του Κ.
Καραμανλή δηλώνουν ευχαριστημένοι ­ παρά τις αντιδράσεις ακόμα και στο
εσωτερικό του κόμματος ­ «διότι ο στόχος που είχε τεθεί, να καταδειχθεί δηλαδή
στον λαό ότι ο πρωθυπουργός ζει σ’ ένα γυάλινο κόσμο, εκτός πραγματικότητας, επετεύχθη».

Στέλεχος του εκλογικού επιτελείου της Ν.Δ., που συνεργάσθηκε στενά με την
εταιρεία Spot Tomson για την παραγωγή των «γκρίζων» διαφημιστικών μηνυμάτων,
δήλωσε στα «ΝΕΑ» ότι «εκείνοι που μας κατηγορούν, ξεχνούν ότι δεν κάναμε
τίποτε περισσότερο από το να ακολουθήσουμε μια διεθνή πρακτική που λέει ότι
πριν υποβάλεις τις δικές σου προτάσεις, είναι απαραίτητο να καταδείξεις το
ποιος είναι ο αντίπαλός σου. Και σε μια χώρα όπως η Ελλάδα όπου η πρόσβαση του
κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης στα Μέσα Ενημέρωσης είναι
περιορισμένη, αυτό είναι κάτι περισσότερο από αναγκαίο». Κατά το στέλεχος
αυτό, «ο κύκλος αυτής της μορφής ενημέρωσης ολοκληρώνεται σήμερα, με τη
μετάδοση του σποτ για τα εθνικά θέματα».

Παράλληλα όμως κυκλοφορούν φήμες, προερχόμενες σαφώς από διαρροές, ότι η Ν.Δ.,
«έχει στο οπλοστάσιό της και άλλα όπλα για το ΠΑΣΟΚ, τα οποία θα κρίνει αν
πρέπει και πότε να χρησιμοποιήσει». Τι είναι αυτά τα όπλα; Γίνεται λόγος για
«στοιχεία» που «είναι αρμοδιότητας εισαγγελικής αρχής καθώς αφορούν
περιπτώσεις διαχείρισης του δημοσίου χρήματος». Και για να μη διανοηθεί ο
αντίπαλος ­ το ΠΑΣΟΚ δηλαδή ­ να χρησιμοποιήσει και υποθέσεις που άπτονται
«ηθικών προβλημάτων» όπως εκείνες των βουλευτών Γιοβανούδα και Καραμηνά,
αφήνεται να εννοηθεί ότι το κόμμα «θα απαντήσει με την υπόθεση Κουτσόγιωργα»
(πρόκειται για την περίπτωση της αυτοκτονίας της φίλης του βουλευτή Δ. Κουτσόγιωργα).

Το σκηνικό μοιάζει παράλογο. Σε μια εκλογική αναμέτρηση που δεν έχει κανένα
στοιχείο φανατισμού, πολύ περισσότερο γιατί αφορά και τις έτσι κι αλλιώς
αποφορτισμένες, από πολιτικά πάθη, ευρωεκλογές, όλα θυμίζουν παρελθόν. Όχι
μόνο το 1993, αλλά και παλαιότερα. Παραμονές των εκλογών του 1989,
συγκεκριμένα. Τότε που ο «βρώμικος πόλεμος» μεταξύ των δύο μεγαλύτερων
κομμάτων είχε τον χαρακτήρα εξόντωσης σε πολιτικό και ηθικό πεδίο. Φήμες
αναπόδεικτες, κατευθυνόμενα δημοσιεύματα, κατασκευασμένες ειδήσεις, ψεύδη
ασύστολα, που αφορούσαν είτε προσωπικά ζητήματα είτε πολιτικά, ρίχνονταν στον
στίβο της προεκλογικής αντιπαράθεσης με στόχο να επηρεαστούν οι ψηφοφόροι και
των δύο κομμάτων. Πιο «ευάλωτος» ο Α. Παπανδρέου βρέθηκε πολλές φορές να
αμύνεται, και το ΠΑΣΟΚ να είναι μονίμως στη γωνία.

Αλλά σήμερα, γιατί; «Διότι σήμερα, διαπιστώνεται ένδεια προτάσεων και ένδεια
διαφημιστικών ευρημάτων θετικής κατεύθυνσης», αναφέρει ο επικοινωνιολόγος
Λευτέρης Κουσούλης. «Έτσι, προσθέτει, τα κόμματα, και ειδικά η Ν.Δ.,
καταφεύγουν στην εύκολη συνταγή. Όπως και να το δει κανείς, είναι πολύ πιο
εύκολο να μιλάς αρνητικά για τον αντίπαλό σου, από το να διατυπώνεις τις δικές
σου θέσεις. Και είναι και ανέξοδο επίσης».

­ Αποδοτικό, εκλογικά, είναι;

«Κατά τη γνώμη μου στα σημερινά, πολιτικά, δεδομένα, δεν αποδίδει καθόλου. Δεν
βελτιώνει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα εκείνου που παίρνει την πρωτοβουλία. Αυτό
που επιτυγχάνει είναι να κινητοποιεί τους οπαδούς-ψηφοφόρους του κόμματος.
Αλλά παράλληλα κινητοποιεί και τους αντιπάλους, δεδομένου ότι προκαλεί
αντιδράσεις και δημιουργεί συνθήκες ανταπόδοσης», επισημαίνει.

Μπορεί λοιπόν να αντιδράσει το ΠΑΣΟΚ ανταποδίδοντας τα ίσα στη γκρίζα
διαφήμιση της Ν.Δ. και στον «βρώμικο πόλεμο» που επαπειλεί να εξαπολύσει το
κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης; Ο Κώστας Λαλιώτης που έχει την ευθύνη
της προεκλογικής καμπάνιας του κυβερνώντος κόμματος, είναι κατηγορηματικός:
«Εμείς, δηλώνει, θα προτείνουμε το έργο μας, και τις θετικές μας προτάσεις
στον λαό. Δεν πρόκειται να διολισθήσουμε σε μορφές πολιτικής επικοινωνίας
καταδικασμένες από το παρελθόν».

Αυτό θεωρητικά σημαίνει ότι ­ επί του παρόντος; ­ το ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται να
απαντήσει στην αρνητική καμπάνια της Ν.Δ. Οι εποχές ­ δεκαετία του ’80 ­ που
το ΠΑΣΟΚ απαντούσε με αφίσες που υπέγραφε ο… Υμηττός, στις πρωτόλειες
πολιτικά αφίσες που κυκλοφορούσε η ομάδα του… Λυκαβηττού, έχει παρέλθει.
Όπως έχει παρέλθει και η εποχή της αφισοκόλλησης ανυπόγραφων αφισών για το
«ποιόν» του Κ. Μητσοτάκη, και των συνεργατών του. Ο λόγος είναι απλός. Το
ΠΑΣΟΚ έχει τους λόγους του: από τις μετρήσεις της κοινής γνώμης που έχουν
γίνει, όπως αναφέρει ο κ. Λαλιώτης, αυτό που προκύπτει είναι «ότι το έργο μας
δεν έχει περάσει στον λαό». Και εξηγεί ότι από τις ίδιες μετρήσεις «προβάλλουν
μερικές αλήθειες που δεν μπορείς να τις παραγνωρίσεις. Όπως για παράδειγμα από
τα προβλήματα που ιεραρχεί ο λαός, έχει εξαφανισθεί η λέξη “ακρίβεια”. Δεν
πρέπει λοιπόν εμείς να του εξηγήσουμε γιατί δεν τον απασχολεί η “ακρίβεια”; Να
του πούμε ότι αυτό επιτεύχθηκε με την επίπονη και αποτελεσματική προσπάθεια
που κάναμε στον οικονομικό τομέα;».