Μακεδονίας-Θράκης και Eurobank στα παράγωγα

Ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών, κ. Παναγιώτης Αλεξάκης

Στην τελική ευθεία για την πρεμιέρα του έχει μπει το Χρηματιστήριο Παραγώγων
Αθηνών. Έχουν ολοκληρωθεί οι σχετικές μελέτες για τα προϊόντα που θα
διαπραγματεύονται και όλο το κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας του
Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών, της Εταιρείας Εκκαθάρισης Συναλλαγών επί
Παραγώγων (ΕΤΕΣΕΠ), των μελών, των τραπεζών θεματοφυλακής και της τράπεζας
διακανονισμού. Επίσης, ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της πρακτικής εξάσκησης των
μελών κατά τη διάρκεια της πιλοτικής λειτουργίας του Χρηματιστηρίου Παραγώγων,
η οποία έχει ξεκινήσει από τα τέλη Μαρτίου.

Όπως αποκαλύπτει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Παραγώγων
Αθηνών, καθηγητής κ. Παναγιώτης Αλεξάκης: «Τη Δευτέρα, 10 Μαΐου, άρχισε το
δεύτερο στάδιο προχωρημένης πρακτικής εξάσκησης στα στελέχη των
χρηματιστηριακών εταιρειών, που έχουν υποβάλει αίτηση για μέλη. Το στάδιο αυτό
θα διαρκέσει μέχρι τις 29 Μαΐου. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η πρώτη φάση των
εικονικών συνεδριάσεων, η οποία θα διαρκέσει μέχρι τις 10 Ιουνίου. Αυτές θα
γίνουν στο ειδικό εργαστήριο, στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών, στην οδό
Λέκκα. Μετά ακολουθεί η τελική ευθεία για την έναρξη της λειτουργίας του
Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών με εικονικές συνεδριάσεις από τα γραφεία των
χρηματιστηριακών εταιρειών που είναι μέλη». Στο μεταξύ, κατατέθηκαν ακόμη δύο
αιτήσεις για μέλη του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών, ενώ αυτές τις ημέρες
αναμένεται και άλλη μία. Έτσι, ο αριθμός των μελών του Χρηματιστηρίου
Παραγώγων Αθηνών αυξάνεται σε 31. Οι δύο νέες αιτήσεις που κατατέθηκαν είναι
της Τράπεζας Μακεδονίας-Θράκης και της Μακεδονίας-Θράκης Χρηματιστηριακής.
Αυτές τις ημέρες καταθέτει αίτηση και η Eurobank Χρηματιστηριακή.
Υπενθυμίζεται ότι από τα 31 μέλη, τα 24 είναι πλέον τράπεζες και τα 7
χρηματιστηριακές εταιρείες. Όσον αφορά τις τράπεζες θεματοφυλακής, το
Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών βρίσκεται κατά τη διάρκεια επιλογής 10
τραπεζών. Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι την 1.1.2000 οι τράπεζες δεν μπορούν
να εκτελούν πράξεις επί μετοχών και, συνεπώς, δεν μπορούν να πάρουν μέρος στη
διαπραγμάτευση παράγωγων προϊόντων με μετοχές μέχρι τότε. Επειδή το πρώτο
παράγωγο προϊόν είναι το Συμβόλαιο Μελλοντικής Εκπλήρωσης στον δείκτη
FTSE/ASE-20 του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών, οι τράπεζες μπορούν να το
διαπραγματεύονται μέσω των θυγατρικών εταιρειών τους που είναι μέλη. Σύμφωνα
με πληροφορίες, το δεύτερο παράγωγο προϊόν θα είναι το Συμβόλαιο Δικαιωμάτων
στον ίδιο δείκτη.

Δύο είδη μελών

Στο Χρηματιστήριο Παραγώγων υπάρχουν δύο είδη μελών: τα απλά μέλη και οι
ειδικοί διαπραγματευτές. Τα απλά μέλη είναι παραγγελιοδόχοι. Δεν τους
επιτρέπεται να κάνουν συναλλαγές για δικό τους λογαριασμό, αλλά μπορούν να
εισάγουν τις εντολές των πελατών τους στο σύστημα. Η δεύτερη κατηγορία που
αφορά στους ειδικούς διαπραγματευτές, διακρίνεται σε δύο τύπους: Α και Β. Οι
ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Α, εκτός από χρηματιστηριακοί παραγγελιοδόχοι,
θα μπορούν να διαπραγματεύονται για δικό τους λογαριασμό, αναλαμβάνοντας
ελάχιστες υποχρεώσεις έναντι της αγοράς. Οι ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Β,
εκτός των όσων ισχύουν για την προηγούμενη κατηγορία, έχουν την υποχρέωση να
δίνουν τιμές αγοράς και πώλησης σε συνεχή βάση για τα προϊόντα εκείνα, για τα
οποία έχουν αναλάβει να είναι ειδικοί διαπραγματευτές, απολαμβάνοντας
ταυτόχρονα μειωμένες προμήθειες συναλλαγών.

Προϋποθέσεις για μέλος

Για να γίνει μία Εταιρεία Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών μέλος της ΕΤΕΣΕΠ και
του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών, πρέπει να έχει ίδια κεφάλαια τουλάχιστον
300.000.000 δραχμών. Προκειμένου να είναι μέλη τόσο του Χρηματιστηρίου Αξιών
Αθηνών όσο και του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών, με δυνατότητα απλής
διεκπεραίωσης εντολών των πελατών τους, οι χρηματιστηριακές εταιρείες πρέπει
να έχουν ίδια κεφάλαια τουλάχιστον 500.000.000 δραχμών. Επιπροσθέτως, για να
μπορεί μια εταιρεία να είναι ειδικός διαπραγματευτής (τύπου Α ή τύπου Β) στο
Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών, πρέπει το καταβληθέν μετοχικό της κεφάλαιο να
ανέρχεται τουλάχιστον σε 1.000.000.000 δραχμές.

Ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Α

Αναλυτικότερα, οι ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Α είναι μέλη του
Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών και της ΕΤΕΣΕΠ, τα οποία κάνουν πράξεις επί
παραγώγων για λογαριασμό τους, καθώς και για λογαριασμό των πελατών τους. Μόνο
σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης οι ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Α μπορεί να
κληθούν να προσφέρουν τιμές προσφοράς και ζήτησης (π.χ. τιμή για τον
υπολογισμό της τιμής κλεισίματος, τιμή για εκτέλεση εντολής ή να προσφέρει
ρευστότητα στην αγορά), χωρίς όμως να υποχρεούνται οι τιμές αυτές να
κυμαίνονται μεταξύ των ορίων που υπάρχουν για τους ειδικούς διαπραγματευτές
τύπου Β. Εάν ο ειδικός διαπραγματευτής τύπου Α συμφωνήσει και δεν ανταποκριθεί
μέσα στο ορισμένο χρονικό διάστημα, τότε θα του επιβληθούν κυρώσεις που
προβλέπονται για την κατηγορία αυτή των διαπραγματευτών. Όταν ο ειδικός
διαπραγματευτής τύπου Α συμφωνήσει να εκτελέσει τα χρέη ειδικού διαπραγματευτή
τύπου Β, λόγω έκτακτης ανάγκης, τότε θα ισχύουν τα πλεονεκτήματα και οι
υποχρεώσεις που προβλέπονται για τον ειδικό διαπραγματευτή τύπου Β. Σε όλες
τις υπόλοιπες περιπτώσεις θα κάνουν συναλλαγές σαν τελικοί επενδυτές για δικό
τους λογαριασμό. Οι προμήθειες προς το Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών είναι
ίσες με αυτές που ισχύουν και για τους τελικούς επενδυτές. Θα πρέπει να
τονιστεί ότι αν ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Α τηρούν και πελατειακή βάση, οι
εκτελέσεις εντολών θα πρέπει να ακολουθούν τον Κανονισμό Δεοντολογίας (π.χ.
πρώτα εκτελείται η εντολή του πελάτη).

Ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Β

Ο ρόλος των ειδικών διαπραγματευτών τύπου Β είναι σημαντικός στις αγορές
παραγώγων. Με τη συνεχή παροχή τιμών αγοράς και πώλησης, εξασφαλίζουν ένα
επίπεδο ρευστότητας σε αγορές που δεν έχουν μεγάλο βάθος. Η ειδική
διαπραγμάτευση είναι μια εξειδικευμένη υπηρεσία, η οποία απαιτεί καλή
τεχνολογική υποστήριξη και τεχνικές διαχείρισης κινδύνου. Η εξασφάλιση μιας
ομάδας ειδικών διαπραγματευτών είναι χρήσιμη για την επιτυχία της αγοράς. Ο
νόμος απαιτεί για τους ειδικούς διαπραγματευτές να έχουν κεφάλαιο τουλάχιστον
ίσο με αυτό των αναδόχων μετοχών τους, το οποίο αυτήν τη στιγμή είναι 1 δισ.
δραχμές. Υπάρχουν όμως και θέματα κεφαλαιακής επάρκειας και φερεγγυότητας, τα
οποία πιθανώς να απαιτούν πρόσθετα κεφάλαια από πλευράς ειδικού διαπραγματευτή
τύπου Β, καθώς επίσης και από πλευράς τύπου Α. Πρακτικά, λοιπόν, θα πρέπει
όσοι επιλέγονται να εκτελέσουν χρέη ειδικού διαπραγματευτή να είναι έτοιμοι,
αν χρειαστεί, να αντλήσουν κάποια κεφάλαια αν πάρουν θέση στη αγορά.

Στόχος είναι να υπάρχει ισοσκελισμός μεταξύ κινήτρων και υποχρεώσεων.
Δεδομένου ότι οι ειδικοί διαπραγματευτές τύπου Β είναι υποχρεωμένοι να δίνουν
τιμές συνεχώς, έχουν προνόμια, αντισταθμίζοντας έτσι το ρίσκο και τα έξοδά
τους. Τα προνόμια αυτά συνίστανται στη μειωμένη αμοιβή διαπραγμάτευσης και στη
μειωμένη αμοιβή μέλους.