Βήμα πίσω με τη ρωσική κρίση

Ύστερα από πενήντα ημέρες ανηλεών βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας από το
ΝΑΤΟ, οι προσπάθειες εξεύρεσης πολιτικής λύσης στην κοσοβική κρίση
προσέκρουσαν χθες σε ένα ακόμη εμπόδιο: στην «απόλυση» του Ρώσου πρωθυπουργού
Γεβγκένι Πριμακόφ, από τον πρόεδρο Γιέλτσιν ­ η οποία μάλιστα συνοδεύτηκε κι
από την απειλή του κ. Γιέλτσιν ότι η χώρα του θα εγκαταλείψει την ειρηνευτική
διαδικασία, αν οι προτάσεις της δεν αντιμετωπισθούν πιο σοβαρά.

Μπορίς Γιέλτσιν. Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση με την οποία έπαυσε τον Γεβγκένι Πριμακόφ, απείλησε ότι θα εγκαταλείψει τις ειρηνευτικές διαδικασίες στη Γιουγκοσλαβία

Η ρωσική «εμπλοκή» σημειώνεται λίγες μόλις ημέρες μετά και την κινεζική
«εμπλοκή» που προκάλεσε ο βομβαρδισμός της κινεζικής πρεσβείας στο Βελιγράδι.
Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι τα δύο αυτά γεγονότα φέρνουν την προσπάθεια για
διπλωματική λύση δύο βήματα πίσω, σε σχέση με τη συμφωνία που επετεύχθη στη
Βόννη, από τους υπουργούς Εξωτερικών της Ομάδα των Οκτώ.

Το Πεκίνο

Είναι χαρακτηριστικό ότι το Πεκίνο, παρά τις προσπάθειες που κάνει να μην
οδηγηθεί σε ρήξη με την Ουάσιγκτον, υποστηρίζει τώρα ότι προϋπόθεση για να
δεχθεί ψήφισμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας, για το Κόσοβο, είναι να σταματήσουν
προηγουμένως οι ΝΑΤΟϊκοί βομβαρδισμοί. Έρχεται έτσι, λένε κύκλοι του
υπουργείου Εξωτερικών, σε προηγούμενη θέση της Ρωσίας και του Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς, που είχε ξεπερασθεί με τη συμφωνία των Οκτώ.

Αντιστοίχως, πιο «σκληρό» ακόμη εμφανίζεται από χθες και το ΝΑΤΟ, καθώς ο
γενικός γραμματέας του Χαβιέ Σολάνα τόνισε ότι οι βομβαρδισμοί δεν πρόκειται
να σταματήσουν παρά μόνο αν ο Μιλόσεβιτς αποσύρει τα στρατεύματά του. Από
στρατιωτικές πηγές της Συμμαχίας, στο μεταξύ, έγινε γνωστό ότι τα ελικόπτερα
«Απάτσι» που έχουν σταλεί στην Αλβανία είναι πλέον έτοιμα να ξεκινήσουν
επιχειρήσεις ­ κι απλώς αναμένουν «το πράσινο φως του προέδρου Κλίντον».

Το βαρόμετρο

Πάντως, παρά τις μεγάλες δυσκολίες που συναντούν οι διπλωματικές προσπάθειες,
η κινητικότητα συνεχίζεται με εντεινόμενους ρυθμούς. «Βαρόμετρο» της πορείας
αναμένεται να αποτελέσει η αυριανή συνάντηση των πολιτικών διευθυντών των
Οκτώ, οι οποίοι θα επιχειρήσουν να διαμορφώσουν το πλαίσιο του προτεινόμενου
στο Συμβούλιο Ασφαλείας ψηφίσματος.

Στη Μόσχα

Χθες, μετά τη Μόσχα και το Πεκίνο, στο επίκεντρο βρέθηκε και το Ελσίνκι ­
καθώς τόσο ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών Στρόουμπ Τάλμποτ, που βρισκόταν
στη Μόσχα για συνομιλίες, όσο και ο Ρώσος απεσταλμένος Βίκτορ Τσερνομίρντιν
έσπευσαν στη φινλανδική πρωτεύουσα, για διαβουλεύσεις με τον πρωθυπουργό Μάρτι Αχτισαάρι.

Διπλωματικές πηγές στην Ουάσιγκτον έλεγαν ότι ο κ. Αχτισαάρι θα μπορούσε να
παίξει τον ρόλο ενός «Ευρωπαίου ουδέτερου μεσάζοντα μεταξύ Βελιγραδίου και
ΝΑΤΟ». Βέβαια, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν επεφύλασσε αυτόν τον
ρόλο για τον πρώην πρωθυπουργό της Σουηδίας Καρλ Μπιλντ. Η Ουάσιγκτον, όμως,
σαμποτάρισε αυτήν την ιδέα, τόσο διότι ο κ. Μπιλντ έχει μιλήσει δημοσίως κατά
των βομβαρδισμών όσο και στο πλαίσιο της γενικότερης πολιτικής της για
«περιθωριοποίηση» του Κόφι Ανάν στο Κοσοβικό.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου υποστήριξε χθες ότι ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς θα όφειλε να δεχθεί την απόφαση της Ομάδας των Οκτώ, όταν αυτή
περιβληθεί τον μανδύα του ΟΗΕ. Εξήγησε ακόμη πως ότι η Ελλάδα θα πάρει μέρος
στην ειρηνευτική δύναμη που θα αποφασίσει ο ΟΗΕ, ακόμη κι αν δεν έχει δώσει
επίσημα το «πράσινο φως» ο Μιλόσεβιτς ­ διότι ενδεχομένως ο Γιουγκοσλάβος
ηγέτης, για λόγους εσωτερικής πολιτικής, να μην επιθυμεί να φανεί ότι συναινεί
με τις επιταγές του ψηφίσματος.

Ο κ. Παπανδρέου, αναφερόμενος στα περί ηγετικού ρόλου της Ελλάδας στα
μεταπολεμικά Βαλκάνια, διευκρίνισε ότι «δεν υπάρχει καμία εγγύηση, κανένα
γραπτό κείμενο» που να διασφαλίζει κάτι τέτοιο. Και τόνισε: «Την επόμενη ημέρα
δεν θα μας τη χαρίσει κανείς ­ είναι ένας ρόλος που διεκδικείται».

Οι νηοψίες

Σχετικά με ορισμένα δημοσιεύματα αμερικανικών εφημερίδων περί παραβίασης του
εμπάργκο που έχει επιβληθεί στη Γιουγκοσλαβία από μέρους της Ελλάδας, ο
υπουργός Εξωτερικών είπε πως η κυβέρνηση δεν μπορεί να ελέγξει τις ιδιωτικές
εταιρείες. Και πρόσθεσε πως υπάρχουν ούτως ή άλλως ερωτηματικά για τις
αποφάσεις, ενώ οι νηοψίες δεν έχουν αποφασισθεί. Διευκρίνισε επίσης ότι η
Ελλάδα έχει συμφέροντα που πρέπει να διασφαλισθούν ­ να μη σταματήσει δηλαδή η
διακίνηση των προϊόντων στην Αδριατική, λόγω των νηοψιών.

Πάντως, και ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τζέιμς Ρούμπιν, που ρωτήθηκε
για το θέμα, είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πληροφορίες ότι κάποια
κοινοτική χώρα παραβιάζει το εμπάργκο που η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε.

Οι πρόσφυγες

Πάντως, ο κ. Παπανδρέου αναφέρθηκε εκτενώς στο εκρηκτικό ζήτημα των προσφύγων
­ προειδοποιώντας πως εάν η αποκατάσταση των κατεστραμμένων υποδομών της
Γιουγκοσλαβίας δεν έχει αρχίσει μέσα στο καλοκαίρι, το φθινόπωρο θα είμαστε
αντιμέτωποι όχι μόνο με απελπισμένους Κοσοβάρους Αλβανούς, αλλά και με 11
εκατομμύρια Σέρβους που θα είναι σε τραγική κατάσταση.

Ο υπουργός Εξωτερικών, που συζήτησε την εξέλιξη των διπλωματικών προσπαθειών
τηλεφωνικώς με την Μαντλίν Ολμπάιτ, πρόκειται σήμερα να συναντηθεί με τους
ομολόγους του της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Την Τρίτη θα συναντηθεί με τον
Γάλλο υπουργό Εξωτερικών Ιμπέρ Βεντρίν, ενώ γίνεται προσπάθεια να περιοδεύσει
εκ νέου στην Αλβανία και τα Σκόπια. Επίσης, ο κ. Παπανδρέου προτίθεται να
επισκεφθεί στο προσεχές διάστημα την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Αναφερόμενος στις πληροφορίες ότι κονβόι με ανθρωπιστική βοήθεια δεν μπορεί να
εισέλθει από την Ελλάδα στην Αλβανία, λόγω συγκρούσεων που υπάρχουν στην
περιοχή, ο κ. Παπανδρέου είπε ότι υπάρχει συνεργασία με τις αλβανικές αρχές κι
έχουμε διαβεβαιώσεις ότι το κονβόι θα περάσει τελικώς.

Τσερνομίρντιν – Τάλμποτ. Ο Αμερικανός υφυπουργός διαπίστωσε την εμμονή των Ρώσων στη θέση ότι θα πρέπει πρώτα να τερματιστούν οι βομβαρδισμοί

Η κυβερνητική κρίση στη Μόσχα δημιουργεί οπισθοδρόμηση στην ειρηνευτική
προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία.

Ο πρόεδρος της Ρωσίας Μπορίς Γιέλτσιν προειδοποίησε τη Δύση πως η Μόσχα θα
αποτραβηχτεί από την προσπάθεια εξεύρεσης ειρηνικής λύσης για το Κοσσυφοπέδιο,
«επειδή οι προτάσεις της δεν λαμβάνονται υπόψη».

«Δεν καταλαβαίνουν»

Τη δήλωση αυτή έκανε ο Ρώσος πρόεδρος λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση ότι παύει
τον πρωθυπουργό Γεβγένι Πριμακόφ και ολόκληρη την κυβέρνησή του.

«Μερικοί άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν τις προτάσεις μας, τις οποίες
επαναλαμβάνουμε συνεχώς, για την επίλυση της κρίσης στη γιουγκοσλαβική επαρχία
του Κοσσυφοπεδίου», είπε.

Οι δηλώσεις αυτές του προέδρου Γιέλτσιν ήδη βάρυναν την ατμόσφαιρα των
συνομιλιών ανάμεσα στον Ρώσο ειδικό διαπραγματευτή για το Κοσσυφοπέδιο Βίκτορ
Τσερνομίρντιν και τον Αμερικανό υφυπουργό Εξωτερικών Στρόουμπ Τάλμποτ.

Νέες προτάσεις

Ο Τσερνομίρντιν, ο οποίος μόλις προχθές είχε επιστρέψει από το ταξίδι του στο
Πεκίνο όπου είχε συνομιλίες με την κινεζική ηγεσία, είχε δηλώσει πως είχε νέες
προτάσεις να υποβάλει στο ΝΑΤΟ.

Αλλά ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Ιγκόρ Ιβάνοφ, ο οποίος επίσης είχε
συνάντηση με τον Τάλμποτ, είπε πως η Ρωσία ανησυχεί ότι το ΝΑΤΟ καταστρέφει
τις προσπάθειες να βρεθεί ειρηνική λύση στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου
συνεχίζοντας τις αεροπορικές επιδρομές εναντίον της Γιουγκοσλαβίας.

Την ίδια ώρα πάντως, η κινεζική ηγεσία δείχνει σημάδια ότι έχει χαμηλώσει τους
τόνους στην αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ, μετά τον βομβαρδισμό της κινεζικής
πρεσβείας στο Βελιγράδι.

Ακόμη μία ένδειξη ότι το Πεκίνο έχει χαλαρώσει τη στάση του μετά την ένταση
των τελευταίων ημερών είναι τα σημάδια που υπάρχουν ότι ίσως είναι έτοιμο να
συμμετάσχει σε προτεινόμενη ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ για το Κοσσυφοπέδιο.
Τονίζει, όμως, ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε διαδικασία για
ειρηνευτικό σχέδιο, αν δεν σταματήσουν πρώτα οι βομβαρδισμοί του ΝΑΤΟ.

Πυρετός στη Βόννη

Πυρετός επικρατεί στη Βόννη εν όψει του έκτακτου συνεδρίου των Πρασίνων, που
διεξάγεται απόψε στο Μπίλεφελντ. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόσκα Φίσερ
άφησε να διαρρεύσει στην εφημερίδα «Ντι Βελτ» πως θα παραιτηθεί σε περίπτωση
που το συνέδριο ψηφίσει υπέρ της μονομερούς, απεριόριστης και χωρίς όρους
κατάπαυσης των βομβαρδισμών. Η άποψη της ηγετικής ομάδας του κόμματος είναι
πως μια τέτοια απόφαση «θα ξεπερνάει τα όρια του ανεκτού».

Στο πρωτοσέλιδο άρθρο της «Βελτ» όμως, ο Φίσερ αφήνει για πρώτη φορά να
διαφανεί πως «θα μπορούσε να ζήσει» με μια απόφαση του συνεδρίου που θα
ζητούσε την προσωρινή κατάπαυση των βομβαρδισμών και θα εξέφραζε ταυτόχρονα
υποστήριξη στις ειρηνευτικές προσπάθειες της γερμανικής κυβέρνησης. Αυτό
ακριβώς προβλέπει το σχέδιο ψηφίσματος του προεδρείου των Πρασίνων. Η
εκπρόσωπος του κόμματος Γκούντα Ρέστελ εξέφρασε την ελπίδα πως το συνέδριο θα
υπερψηφίσει την πρόταση του προεδρείου, και προειδοποίησε πως σε αντίθετη
περίπτωση, θα δημιουργηθούν τεράστια προβλήματα στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Το απόγευμα της Τετάρτης πάντως, το προεδρείο των Πρασίνων διέψευσε το
δημοσίευμα της «Βελτ» και τάχτηκε υπέρ της παραμονής των Πρασίνων στην
κυβέρνηση. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, 65% των Γερμανών και 77% των Πρασίνων
ψηφοφόρων δεν επιθυμούν τη διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού.

Χωρίς προγνωστικά

Γιόσκα Φίσερ. Ο Πράσινος υπουργός Εξωτερικών (δεξιά) αγωνιά για το αποτέλεσμα του συνεδρίου

Η «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ» επισημαίνει πως είναι σχεδόν αδύνατο να
διακινδυνεύσει κανείς προγνωστικά ως την έκβαση του συνεδρίου. Οι γραμμές
επικοινωνίας μεταξύ της οργανωμένης βάσης και της ηγετικής ομάδας του κόμματος
δεν λειτουργούν, και μόνο δύο από τις 15 οργανώσεις των κρατιδίων δεν έχουν
ζητήσει μέχρι τώρα τη διακοπή των βομβαρδισμών. Ακόμα και η συμβιβαστική
πρόταση του προεδρείου βρίσκεται σε αντίθεση με την επίσημη γραμμή της
Συμμαχίας. Πρόκειται για το πιο απαλό χαστούκι που μπορεί να ρίξει το συνέδριο
στον Φίσερ, σχολιάζει η εφημερίδα.

Σενάρια

Στη Βόννη επικρατεί η άποψη πως αν οι Πράσινοι ακολουθήσουν την ειρηνιστική
πτέρυγα, ο καγκελάριος Σρέντερ θα σχηματίσει κυβέρνηση με τους Φιλελεύθερους
και ο Φίσερ θα προσχωρήσει στους Σοσιαλδημοκράτες. Ο γενικός γραμματέας των
Φιλελευθέρων Γκίντο Βέστερβελε διέψευσε πάντως το ενδεχόμενο να συμμετάσχει το
κόμμα του στην κυβέρνηση.

Στο Πεκίνο, ο Σρέντερ χαρακτήρισε θετικές τις συνομιλίες του με την κινεζική
ηγεσία και δήλωσε πως επιστρέφει με πολλές ελπίδες στη Γερμανία. Οι διαφορές,
πάντως, ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και την κινεζική ηγεσία αποδείχθηκαν αγεφύρωτες. Οι
Κινέζοι θέτουν ως προϋπόθεση την άμεση κατάπαυση των βομβαρδισμών για να
συναινέσουν σε μια απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για το Κοσσυφοπέδιο.

Εξ ονόματος της Συμμαχίας, ο Σρέντερ ζήτησε επίσημα συγγνώμη από την κινεζική
ηγεσία για τον βομβαρδισμό της κινεζικής πρεσβείας. Η γερμανική κυβέρνηση
χαρακτηρίζει τις εξηγήσεις του ΝΑΤΟ για το περιστατικό ως ανεπαρκείς και
αντιφατικές. Ο Σρέντερ ζήτησε από τον γ.γ. του ΝΑΤΟ, Χ. Σολάνα, τη διερεύνηση
των συνθηκών του βομβαρδισμού της πρεσβείας και την απόδοση ευθυνών.