Διχασμένο το Ισραήλ

Οι βουλευτικές εκλογές, που θα διεξαχθούν στις 17 Μαΐου, δείχνουν για μία
ακόμα φορά πόσο διχασμένο είναι το Ισραήλ και θέτουν και πάλι ερωτηματικά για
το τι είναι Εβραίος.

Έχουντ Μπάρακ. Ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος, που προηγείται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ποντάρει στην ψήφο των Ρώσων μεταναστών

Λίγες ημέρες πριν προσέλθουν οι Ισραηλινοί στις κάλπες, το πάρε-δώσε μεταξύ
των υπερ-ορθοδόξων και των κύριων πολιτικών κομμάτων βρίσκεται στο ζενίθ του.

Το γεγονός όμως ότι τόσο το Εργατικό Κόμμα όσο και το Λικούντ χρειάζονται την
υποστήριξη των θρησκευτικών κομμάτων, είναι περισσότερο σύμπτωμα παρά το ίδιο
το πρόβλημα. Πενήντα και πλέον χρόνια μετά τη δημιουργία του Ισραήλ, το
εβραϊκό κράτος είναι βαθιά διχασμένο.

Εκτός από τις διαφορές για την ειρηνευτική διαδικασία ή την οικονομική
πολιτική, η θρησκεία αποτελεί τη διαχωριστική γραμμή, που απειλεί να διασπάσει
στα δύο την ισραηλινή κοινωνία.

Σφυγμομέτρηση που έγινε τον περασμένο Μάρτιο έδειξε ότι το 62% των Ισραηλινών
πιστεύουν ότι το σοβαρότερο πρόβλημα της χώρας είναι η διαίρεση μεταξύ των
υποστηρικτών του κοσμικού και του θρησκευτικού κράτους, έναντι μόνο του 18%
εκείνων που θεωρούν ως μεγαλύτερη απειλή τη σύγκρουση μεταξύ Αριστεράς και
Δεξιάς για την ειρηνευτική διαδικασία.

Ορθόδοξοι, κοσμικοί

Το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ ορθοδόξων και κοσμικών Ισραηλινών απεικονίζει και
τη διαφορά των απόψεων για την ισραηλινή ταυτότητα. Τι είναι το Ισραήλ; Ένα
σιωνιστικό κράτος, ένα εβραϊκό κράτος, ένα εθνικό κράτος, μία φιλελεύθερη
δημοκρατία η ένας συνδυασμός όλων αυτών;

Οι πρώτοι σιωνιστές πίστευαν ότι το επίθετο «εβραϊκός» αποδίδει πλήρως την
εθνική ταυτότητα. Το 1948, ο τότε πρωθυπουργός Μπεν Γκουριόν υπέγραψε τη
συμφωνία για το «θρησκευτικό στάτους κβο», σύμφωνα με την οποία το κράτος
όφειλε να τηρεί επίσημα την αργία του Σαββάτου και τον εβραϊκό νόμο περί
διατροφής. Ο πολιτικός γάμος δεν επιτρεπόταν, ενώ στους υπερ-ορθόδοξους
παραχωρήθηκε το δικαίωμα να ακολουθούν ανεξάρτητο εκπαιδευτικό σύστημα.

Αλλά, στα χρόνια που ακολούθησαν, ο πληθυσμός του Ισραήλ αυξήθηκε και άλλαξε.
Αν και οι ορθόδοξοι Εβραίοι αποτελούν το 20%-30% του πληθυσμού, οι οπαδοί του
κοσμικού κράτους και οι Εβραίοι μετανάστες από τη Ρωσία και την Αιθιοπία
νιώθουν αυτούς τους νόμους ως ένα βαρύ φορτίο που δυσκολεύει την καθημερινή
τους ζωή.

«Η ανοχή είναι άγνωστη λέξη πλέον, κυρίως στην Ιερουσαλήμ», λέει η Ντάφνε
Βάρντι, δημοσιογράφος της εφημερίδας «Μααρίβ». «Οι οπαδοί του κοσμικού κράτους
νιώθουν καταπιεσμένοι στην καθημερινή τους ζωή. Αλλά και οι υπερ-ορθόδοξοι
είναι επίσης εξοργισμένοι.

Αισθάνονται κατατρεγμένοι ακόμα και μέσα στο Ισραήλ».

Μπορεί να νιώθουν κατατρεγμένοι, αλλά δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν,
επισημαίνει ο δημοσιογράφος της εφημερίδας «Γεντιότ Αχρονότ», Μόρντι Κρέιτμαν.

«Διαθέτοντας σήμερα τις 23 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ, τα θρησκευτικά
πολιτικά κόμματα είναι μία υπολογίσιμη δύναμη», τονίζει, για να καταλήξει:
«Κανείς πολιτικός δεν είναι αρκετά γενναίος για να τα βάλει μαζί τους».

Για να κερδίσει το χαμένο ­ σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις ­ έδαφος, ο
πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου κατέφυγε στην κινδυνολογία. Τα
διαφημιστικά προεκλογικά σποτ του δείχνουν Παλαιστινίους καμικάζι αυτοκτονίας
και συγκρίνουν τις ισραηλινοπαλαιστινιακές συμφωνίες με την συμφωνία του
Μονάχου με τη ναζιστική Γερμανία. Αλλά, όλη αυτή η ατμόσφαιρα της καταστροφής
έχει τη μικρότερη επίδραση στους ψηφοφόρους, τους οποίους χρειάζεται
περισσότερο το δεξιό κόμμα Λικούντ ­ τους Ρώσους μετανάστες.

Η τελευταία δημοσκόπηση δίνει στον ηγέτη του Εργατικού Κόμματος έχουντ Μπάρακ
το 45% των ψήφων και το 37% στον ηγέτη του Λικούντ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου στον
πρώτο γύρο των εκλογών. Κατά την ίδια σφυγμομέτρηση, ο Μπάρακ θα νικήσει τον
Νετανιάχου με ποσοστό 52%, έναντι 40% στον δεύτερο γύρο την 1η Ιουνίου.

Οι υπεύθυνοι της δημοσκόπησης αποδίδουν αυτή τη μεταστροφή στην αλλαγή των
αναποφάσιστων και κυρίως των μεταναστών από την πρώην Σοβιετική Ένωση, που
αποτελούν περίπου το 15% του εκλογικού σώματος. Όπως τονίζει ο υπεύθυνος της
δημοσκόπησης Χάνοκ Σμίθ, στα μάτια των Ρώσων μεταναστών ο Έχουντ Μπάρακ
αντιπροσωπεύει την ιδέα της δυτικής κοινωνίας, σε συνδυασμό με την ισχυρή
ηγεσία ­ γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό γι’ αυτούς.