Κορυφώνεται η διαμάχη για τα μεταλλαγμένα

Αντιμέτωποι με μία σφοδρή επίθεση, οι πολυεθνικές εταιρείες-κολοσσοί, Unilever
και Nestle, αποφάσισαν να αποσύρουν από τη βρετανική αγορά όλα τα προϊόντα
τους που περιέχουν οργανισμούς γενετικά μεταλλαγμένους.

Γενετική μετάλλαξη. Στην Ευρώπη, η διαμάχη για τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα έχει φθάσει στην αποκορύφωσή της. Απομένει όμως να φανεί εάν θα έχει και πρακτικά αποτελέσματα…

Ταυτόχρονα, οι μεγάλες εταιρείες έχουν μπει στον πειρασμό να χρησιμοποιούν τον
όρο «χωρίς γενετικά μεταλλαγμένα συστατικά» ως επιχείρημα του μάρκετινγκ. Την
ίδια ώρα, μοναδική άνθηση γνωρίζουν στην Αμερική οι καλλιέργειες γενετικά
μεταλλαγμένων τροφίμων, ενώ χώρες όπως η Αργεντινή, η Κίνα και η Ιαπωνία
πρόσφατα κήρυξαν την ανάπτυξη των διάφορων βιοτεχνολογιών ως «εθνική προτεραιότητα».

Η διαμάχη πάνω στο θέμα των γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών που απασχολεί
ολόκληρη την Ευρώπη θα γίνει τελικά το νέο μήλον της έριδος ανάμεσα σε
διανομείς και βιομηχάνους; Στις 26 Απριλίου, η Unilever και η Nestle
αποφάσισαν να αποσύρουν από τη Μεγάλη Βρετανία όλα τα τρόφιμά τους που
περιέχουν γενετικά μεταλλαγμένα συστατικά. Αυτή η θεαματική μεταστροφή που
κάνουν δύο από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές στον αγροτοτροφικό χώρο δεν είναι,
όπως εξηγούν, παρά μία απάντηση στην πολύ εξειδικευμένη κατάσταση που ισχύει
στη βρετανική αγορά.

«Πολιτικοποιημένη»

«Η διαμάχη πάνω στις γενετικά μεταλλαγμένες τροφές είναι πολιτικοποιημένη στην
Αγγλία», επιβεβαιώνει ο Φρανσουά- Ξαβιέ Περού, αντιπρόεδρος της Νεστλέ. «Έτσι
λοιπόν, με την ενέργειά μας αυτή, απαντήσαμε σε μία τοπική απαίτηση, αλλά
συνεχίζουμε να πιστεύουμε πως μία υπεύθυνη χρήση της γενετικής εφεύρεσης θα
επιφέρει γενικά μία βελτίωση για τον καταναλωτή, τον παραγωγό, και τον αγρότη».

Πράγματι, στην Αγγλία, η συζήτηση για τις γενετικά μεταλλαγμένες τροφές έχει
πάρει μία ιδιαιτέρως πολεμική μορφή. Η βρετανική κυβέρνηση βρίσκεται
αντιμέτωπη με μία έντονη καμπάνια που στοχεύει, αφενός στην επιμήκυνση του
μορατόριουμ που έχει επιβληθεί μέχρι την άνοιξη του 2000 στη βιομηχανική
καλλιέργεια γενετικά μεταλλαγμένων τροφίμων, και, αφετέρου, στην απαγόρευση
των γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων που ήδη κυκλοφορούν στο εμπόριο.

Με την πρωτοβουλία των βρετανικών σούπερ μάρκετ Sainsbury’s και Marks &
Spencers’, συγκροτήθηκε στις 17 Μαρτίου ένα κονσόρτσιουμ που συμπεριλαμβάνει 6
ευρωπαϊκές ομάδες διανομής: τις δύο βρετανικές, τη γαλλική Carrefour, την
ιταλική Effelunga, τη βελγική Delhaize και την ιρλανδική Superquinn. Ο σκοπός
τους, όπως τον ανήγγειλαν, είναι η ένωση των προσπαθειών τους προκειμένου να
εξαφανίσουν τα γενετικά μεταλλαγμένα προϊόντα που ανήκουν στις δικές τους
φίρμες. Παραμένει όμως να γίνει το πέρασμα από το αίτημα στην πρακτική
πραγματοποίησή του.

Τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα όμως ­ τα οποία πρωτοκυκλοφόρησαν στην αγορά
το 1995, στις ΗΠΑ ­ παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για τους καλλιεργητές. Η
υπόσχεση μιάς νέας «πράσινης» επανάστασης δίνει φτερά στις μεγάλες αγροχημικές
βιομηχανικές ομάδες, όπως είναι οι αμερικανικές Monsanto, Dow, και DuPont, η
ελβετική Novartis, η γερμανική Agrevo, η βρετανική Zeneca και η γαλλική
Rhone-Poulenc Agro.

Στις ΗΠΑ, τα «όπλα» της γενετικής μετάλλαξης, επειδή βελτιώνουν τις
καλλιέργειες και επιτρέπουν την εξαφάνιση πολλών ρυπαντικών στοιχείων, έχουν
γνωρίσει τεράστιο ρεκόρ αύξησης, και οι Αμερικανοί αγρότες, σε συντριπτικό
ποσοστό, τα έχουν υιοθετήσει και τα εφαρμόζουν.

Στην Αργεντινή, την Κίνα και την Ιαπωνία, η ανάπτυξη των βιοτεχνολογιών
πρόσφατα ανακηρύχθηκε «εθνική προτεραιότητα».

Έτσι λοιπόν, οι «αρχηγοί» της αγροβιοτεχνολογίας πιστεύουν ακράδαντα στο
μέλλον των γενετικά μεταλλαγμένων τροφίμων. Οι ευρωπαϊκές χώρες όμως, οι
οποίες έχουν ταρακουνηθεί πολύ από την πρόσφατη περίπτωση των τρελών αγελάδων,
είναι πολύ πιο διστακτικές. Η Novartis Seeds μάλιστα ­ η πρώτη εταιρεία που
έφερε τις γενετικά μεταλλαγμένες τροφές στην ευρωπαϊκή αγορά ­ δήλωσε ότι
συγκατατίθεται στην ευχή και απαίτηση των καταναλωτών να μπορούν να επιλέξουν
ανάμεσα στις γενετικά μεταλλαγμένες τροφές και στις μη μεταλλαγμένες.

Οι επιφάνειες, όπου καλλιεργούνται γενετικά μεταλλαγμένα προϊόντα, έχουν
παραπάνω από διπλασιασθεί το 1998. Έτσι, ενώ ξεπερνούσαν τα 11 εκατομμύρια
εκτάρια το 1997, έφθασαν τα 27,8 εκατομμύρια το 1998 (η Κίνα δεν
συμπεριλαμβάνεται σε αυτά τα στοιχεία).

Παρ’ ότι σήμερα η σόγια και το καλαμπόκι αποτελούν το 82% της διαγονιδιακής
παραγωγής, οι ειδικοί προβλέπουν ότι μέχρι το 2005 οι κύριες καλλιέργειες θα
έχουν όλες γίνει γενετικά μεταλλαγμένες.

«Πρωταθλητές» στην παραγωγή γενετικά μεταλλαγμένων αγροτικών προϊόντων
αναδεικνύονται οι Αμερικανοί, καθώς στη Βόρεια Αμερική υπάρχει το 84% των
καλλιεργημένων επιφανειών με γενετικά μεταλλαγμένα προϊόντα, που υπάρχουν στον
κόσμο. Αναλυτικά, στον Καναδά αναλογούν 2,8 εκατομμύρια εκτάρια και στις ΗΠΑ
20,5 εκατομμύρια εκτάρια.

Όσο για το εμπόριο των γενετικά μεταλλαγμένων αγροτικών προϊόντων,
εικοσαπλασιάσθηκε από το 1995 έως το 1998, περνώντας σε αυτήν την περίοδο από
έναν τζίρο 75 εκατομμυρίων δολαρίων σε έναν τζίρο 1,5 δισ. δολαρίων.
Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2010 ο τζίρος του συγκεκριμένου εμπορίου μπορεί να
έχει φθάσει τα 25 δισ. δολάρια.