ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τόνι ευκολιών

«Αγαπητέ (ή μάλλον απλώς θεσμικά σεβαστέ) Τόνι. Στο καλό σχολείο που πήγες, θα
σου δίδαξαν ασφαλώς λατινιστί πως τα γραπτά μένουν ­ και ενίοτε προκαλούν.
Περί ενός γραπτού σου (“Ρεπούμπλικα”, 4ης Μαΐου) λοιπόν ο λόγος, του
τελευταίου πιθανότατα με το οποίο προσπάθησες να δικαιολογήσεις τον “δίκαιο
πόλεμο” του Κοσόβου.

Θα μου πεις, πού το θυμήθηκα τώρα αυτό το άρθρο, τώρα που όλα δείχνουν ότι
έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση των εχθροπραξιών, αφού το αποφάσισαν, μέσω
φυσικά των αντίστοιχων Ρόμπιν Κουκ τους, οι δυνατοί του κόσμου ­ συνεχίζοντας
καλού κακού να ισοπεδώνουν και μερικές πόλεις. Πρώτον, Τόνι, γιατί θα ήταν
κρίμα να μείνει αναπάντητο το αξιέπαινο διάβημά σου να επικοινωνήσεις και με
άλλους πλανητικούς χωριάτες, εκτός των κατακτημένων από τη γοητεία σου
συμπατριωτών σου. Δεύτερον, γιατί συμπύκνωσες τόσο ωραία τις κυρίαρχες
πολιτικές απόψεις ­ αυτές ακριβώς που μια ασήμαντη μειοψηφία (στην οποία, κατά
περίεργη σύμπτωση, ανήκουν σχεδόν όλοι οι Έλληνες) επιμένει να θεωρεί
επικίνδυνες ­ που θέλω με τον τρόπο μου να σε ευχαριστήσω.

Λες λοιπόν πως βεβαιώθηκες για το δίκιο του αγώνα σας (και για το άδικο του
Μπίσμαρκ, όταν έλεγε πως τα Βαλκάνια δεν αξίζουν ούτε όσο η ζωή ενός
Πομερανίου γκρεναδιέρου), όταν αντίκρυσες τα δακρυσμένα και απελπισμένα
πρόσωπα των Κοσοσοβάρων προσφύγων. Δεν είδες βέβαια (για να είμαι δίκαιος, δεν
μπορούσες να δεις) τα ευτυχισμένα πρόσωπα των Σέρβων μη προσφύγων, τη χαρά που
τους δώσατε με το ανοιξιάτικο παιχνίδι της ανατίναξης των γεφυρών και της
διάλυσης σταθμών και εργοστασίων (ακόμα κι αυτά τα μικρά σας “λάθη”, τι
χαριτωμένη πινελιά, πόσο πιο ενδιαφέρον έκαναν το παιχνίδι). Ας μη σταθούμε
όμως σε συναισθηματισμούς. Εξηγείς ­ κι εδώ είναι που το άρθρο σου αποκτά τη
βαρυσήμαντη διάστασή του ­ την επίθεσή σας με βάση την εξάπλωση της αγαπημένης
σου παγκοσμιοποίησης: σήμερα πια, που τα προβλήματα ασφαλείας μιας χώρας
αφορούν όλο τον κόσμο, δεν μπορούμε, αν θέλουμε να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο,
να αδιαφορούμε για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε άλλες χώρες.
Χάου τρου, που θα ‘λεγες και συ. Ούτε που περνά βέβαια απ’ το μυαλό σου πως
αυτό ακριβώς που κάνει ­ συγχώρεσέ με για τον δανεισμό ­ η “παγκοσμιοποίηση”
είναι να δημιουργεί τέτοιες τεράστιες δυνατότητες επικοινωνίας μεταξύ των
χωρών, αλλά και τόσο αποτελεσματικά μέσα πίεσης, που να μη χρειάζονται πια
βομβαρδισμοί για τη “νίκη” στη διεθνή σκακιέρα.

Συνειδητοποιείς βέβαια πως, ακόμα και υπό συνθήκες “παγκοσμιοποίησης” (τελικά
θα με πείσεις) και ακόμα και για να προστατέψετε την ανθρωπότητα, δεν μπορείτε
να επεμβαίνετε παντού. Και προτείνεις πέντε μεγαλοφυείς αρχές. Μόνο που αυτές,
παρ’ όλο που είναι κομμένες και ραμμένες ­ τυχαία ασφαλώς ­ στα μέτρα της
παρούσας εκστρατείας σας, αυτήν ακριβώς είναι που αφήνουν ξεκρέμαστη.
“Βεβαιότητα γι’ αυτό που υποστηρίζουμε”; Τι καλό που κάνει η σιγουριά σου,
Τόνι, μόνο που η ιστορία διδάσκει να φυλαγόμαστε από το άσπρο-μαύρο.
“Εξάντληση όλων των διπλωματικών μέσων”; Αν είναι να την αποφασίζει η κυρία
Ολμπράιτ, καλύτερα να καταργήσουμε τη διπλωματία. “Λογική στις αναλαμβανόμενες
πολεμικές επιχειρήσεις”; Ρώτα και τους Κοσοβάρους που βομβαρδίσατε για να
σώσετε. “Προετοιμασία για μεγάλη διάρκεια”; Μπερδεύεις μου φαίνεται την
επιμονή με το πείσμα, την προνοητικότητα με τον όλεθρο. “Ανάμιξη των εθνικών
μας συμφερόντων”; Δεν συζητείται. Με προβλήματα δικαιωμάτων στο Κόσοβο πώς θα
κοιμάται ήσυχη η βασίλισσα και ο λαός της;

Εκεί όμως που γίνεσαι πραγματικά συγκινητικός είναι όταν καταφέρνει να
διακρίνεις ότι όλα τα προβλήματα της ανθρωπότητας δημιουργήθηκαν από τον
Σαντάμ και τον Μιλόσεβιτς και όταν, μόνος εσύ, εκτιμάς τη θυσία των Αμερικανών
για την παγκόσμια ειρήνη. Εκατοντάδες μικρότεροι ή μεγαλύτεροι δικτάτορες,
τύραννοι, γενοκτόνοι και βασανιστές σε ευχαριστούν με δάκρυα στα μάτια.
Αποσβολωμένοι δε εμείς αναρωτιόμαστε πώς δεν είχαμε τόσον καιρό καταλάβει ότι
η Αμερική δεν δρα για το συμφέρον της αλλά αναγκάζεται με βαριά καρδιά να
αναλάβει το βαρύ φορτίο του μόνου ανθρωπιστή.

Με την ευκαιρία, Τόνι, χαιρετίσματα και στον Μπιλ, παρ’ όλο που αυτός
τουλάχιστον δεν γράφει».

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.