Δεν περνούν οι δικαιολογίες Τόνι

Μα, τι μπέρδεμα κι αυτό! Τι ανόητη περιπέτεια, τι καταστροφή, τι ασυγχώρητα
απερίσκεπτο λάθος. Τι εσφαλμένη εκτίμηση, τι αιματηρό χάος. Δεκάδες χιλιάδες
θάνατοι, που είναι αυταπάτη να επιμένει κανείς ότι θα συνέβαιναν αν δεν είχαν
γίνει οι βομβαρδισμοί.

Γύρω στο ένα εκατομμύριο πρόσφυγες μέσα σε μερικές εβδομάδες ­ το να πιστεύει
κανείς ότι αυτή η έξοδος θα είχε συμβεί στη σημερινή κλίμακα και με τη
σημερινή ταχύτητα και αγριότητα, αν δεν υπήρχε η κάλυψη των βομβαρδισμών,
είναι όνειρο απατηλό του Ρόμπιν Κουκ.

Ποιο σκοπό εξυπηρετεί το να λέει κανείς ότι η βασική ευθύνη για όλα αυτά
ανήκει στον Μιλόσεβιτς; Φυσικά και ανήκει. Ουδείς έχει πει κάτι διαφορετικό.
Υπάρχουν πολλοί φοβεροί άνθρωποι στον κόσμο. Το να τους επιτίθεσαι, όμως,
χωρίς καμιά εύλογη βεβαιότητα ότι μπορείς να τους νικήσεις, είναι η τρέλα της ηθικής.

Διότι, αναλογισθείτε το κόστος. Χιλιάδες επί χιλιάδων βόμβες και πύραυλοι,
δισεκατομμύρια δολάρια, σπατάλη πρώτων υλών ­ και όλα αυτά για να
καταστρέψουμε ό,τι εμείς οι ίδιοι πρέπει μετά να ανοικοδομήσουμε.

Μια μέρα, όταν αυτός ο πυρετός θα έχει περάσει, κάποιος θα υπολογίσει το
κόστος που θα έχει το ΝΑΤΟ κατά κεφαλήν από την αποτυχία του να υπερασπιστεί
τον πληθυσμό ενός περιορισμένου εδάφους και από το πολύ, πολύ μεγαλύτερο,
κόστος της ανοικοδόμησης αυτών που έχουμε ισοπεδώσει. Και το κόστος δεν είναι
μόνο οικονομικό. Για χρόνια η Βρετανία και η Αμερική επέμεναν, παρά τις
ρωσικές αμφιβολίες, ότι το ΝΑΤΟ ήταν μια καθαρά αμυντική συμμαχία. Αυτή η
διαβεβαίωση διαψεύσθηκε εν μια νυκτί. Θα χρειαστούν δεκαετίες για να μας
εμπιστευθούν ξανά οι Ρώσοι. Και ποιο μήνυμα θα λάβουν απ’ όλα αυτά η Ινδία, το
Πακιστάν, το Ιράκ, το Ιράν, η Λιβύη, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Βραζιλία; Δεν
είναι προφανές; Αν έχεις πυρηνικά όπλα, κράτησέ τα· αν όχι, απόκτησέ τα. Ποιός
θα σκεφτόταν να βομβαρδίσει το Βελιγράδι, αν ο Μιλόσεβιτς είχε πυρηνικά όπλα;

Αυτή η τεράστια ζημιά στη διπλωματική θέση του ΝΑΤΟ θα είχε συμβεί ακόμη κι αν
οι βομβαρδισμοί είχαν πετύχει. Αλλά δεν πέτυχαν· και αν, όπως υποψιάζομαι, το
ΝΑΤΟ προετοιμάζεται να υποχωρήσει με κάποιον ισχυρισμό του τύπου όποια
εκεχειρία κι αν διαπραγματευθούμε είναι στην πραγματικότητα «νίκη», τότε η
ζημιά που έχει γίνει από το θέαμα της επίθεσής μας θα προστεθεί στη ζημιά που
θα γίνει από την καταφανή αποτυχία μας να νικήσουμε.

Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στον πρωθυπουργό να γλιτώσει απ’ αυτό. Το υπουργικό
συμβούλιο ολόκληρο δεν πρέπει να γλιτώσει απ’ αυτό. ΟΙ ηγέτες του Συντηρητικού
Κόμματος και των Ελεύθερων Δημοκρατών, οι οποίοι πολεμούν μαζί με τον κ.
Μπλερ, δεν πρέπει να γλιτώσουν απ’ αυτό.

Ξέρω τι θα προσπαθήσει να καταφέρει ο κ. Μπλερ. Θα υποστηρίξει ότι όλα αυτά
είναι λάθος των Αμερικανών. Ο ίδιος είχε επιχειρηματολογήσει υπέρ μιας
χερσαίας εισβολής. Αλλά ο Κλίντον δείλιασε. Με συγχωρείτε, θα πει, ο Μπιλ με
πρόδωσε. Ήταν κι αυτοί οι Έλληνες που παραστρατούσαν. Αλλά αυτά δεν θα περάσουν.

Προϋποθέτουν ότι μια χερσαία εισβολή θα ήταν επιτυχής. Είμαστε αλήθεια τόσο
σίγουροι ότι θα ήταν; Ελάχιστοι Βρετανοί σχολιαστές διατύπωσαν το ενδεχόμενο,
ο λόγος για τον οποίο ο Κλίντον αντιτίθεται στη χρήση χερσαίων στρατευμάτων να
μην αναφέρεται στην ηθική, αλλά μάλλον στη στρατιωτική εκτίμηση ότι η
στρατηγική αυτή δεν είναι ασφαλής. Αλλά ακόμη κι αν κάποιος ήταν βέβαιος ότι ο
Κλίντον κάνει λάθος, δεν θα μπορούσε να τον κατηγορήσει ότι υπαναχωρεί. Ο
Κλίντον είχε πει εξαρχής ότι δεν θα στέλνονταν χερσαίες δυνάμεις για να πολεμήσουν.

Τι σκεφτόταν, λοιπόν, ο κ. Μπλερ όταν έμπαινε στον πόλεμο με τους σαφείς όρους
του Κλίντον; Το να υποστηρίξει κανείς ότι η κυβέρνηση άρχισε έναν πόλεμο
γνωρίζοντας ότι οι προϋποθέσεις του είναι εν δυνάμει καταστροφικές αλλά ήλπιζε
να τις αλλάξει, δεν είναι δικαιολογία που ευσταθεί. Κάτι τέτοιο θα ήταν βαθιά ανεύθυνο.