Οι πιο μορφωμένοι λένε και τα καλύτερα ψέματα

«Οικονομικοί» στην αλήθεια. Ο Μπίλι ο ψεύτης παραχωρεί τη θέση του στα νεοφώτιστα κολεγιόπαιδα

Ο Μπίλι ο ψεύτης είναι πλέον περιττός. Μια νέα γενιά ακαταμάχητων παραμυθάδων
ενδυναμώνεται στα κολέγια, ισοπεδώνοντας τους παραδοσιακούς ψεύτες. Έρευνα που
διεξήγαγε η καθηγήτρια Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, Μπέλα ντι
Πάολο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ενώ το ένα πέμπτο μιας δεκάλεπτης
συζήτησης καταλαμβάνεται από ψεύδη, η αναλογία αυτή μεταβάλλεται στο
αντίστοιχο ένα τρίτο, όταν οι συμμετέχοντες στη συνομιλία είναι πτυχιούχοι
Πανεπιστημίου ή Κολεγίου. «Η εκπαίδευση δίνει στα άτομα την άνεση του
λεξιλογίου αλλά και την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται, ώστε να εξαπατούν»,
υποστηρίζει η Ντι Πάολο. «Τα ψέματα που λέγονται μπορεί να μην είναι σημαντικά
­ «λευκά ψέματα», όπως τα αποκαλούμε ­, αλλά είναι τόσο καλά δουλεμένα και
ευλογοφανή που δεν μπορούν να συγκριθούν με άλλα, τα οποία ξεστομίζονται από
διαφορετικές κοινωνικές ομάδες». Στην έρευνα συμμετείχαν 3.000 άτομα από κάθε
κοινωνική τάξη. Κατέγραφαν σε ημερολόγια ό,τι παραπλανητικό έλεγαν στον κύκλο
τους, ενώ κλήθηκαν να αναγνωρίσουν και ψέματα σε βιντεοταινίες. Το αποτέλεσμα
έφερε τους αποφοίτους ανωτέρων ή ανωτάτων σχολών αλλά και τους φοιτητές στη
δυσχερέστερη θέση. Σύμφωνα με άλλη έρευνα του δρος Πολ Έλκμαν από το
Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, οι καλύτεροι εκπαιδευμένοι όχι μόνο λένε
περισσότερα ψέματα, αλλά τα ανιχνεύουν και καλύτερα. «Υπάρχει κάτι που ίσως να
συνδέεται με το είδος της εκπαίδευσης, αλλά οι επιστήμονες, έως τώρα, δεν το
καταλαβαίνουμε πλήρως», απαντά ο δρ Ψυχολογίας Ρίτσαρντ Γουάισμαν. Η Εντουίνα
Κάρι, συγγραφέας και πρώην υπουργός, δηλώνει ότι γνώρισε βουλευτές με πολύ
υψηλή μόρφωση, που ποτέ δεν είπαν ψέματα. Πρόσθεσε όμως ότι τέτοιες
προσωπικότητες είναι όλο και πιο σπάνιες. «… Οι μεγαλύτερες σε ηλικία
γυναίκες, όπως η Κλερ Σορτ και η Μο Μόουλαμ, θα προτιμούσαν να αντιμετωπίσουν
δυσκολίες από το να πουν ένα ψέμα. Οι νεώτερες, όμως, που είναι πολύ καλά
μορφωμένες, τείνουν να μεταβληθούν σε άτομα ανηλεή, που δεν νοιάζονται τόσο
για την αλήθεια».

Γυναίκες, οι ψεύτες του μέλλοντος

Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι οι γυναίκες αρχίζουν να αντικαθιστούν τους
άνδρες στις πρωτιές που έχουν να κάνουν με τα ψεύδη, με πρόθεση να τους
ξεπεράσουν τη επόμενη δεκαετία. Η παράδοση θέλει τους άνδρες μεγαλύτερους
ψεύτες από τις γυναίκες σε περιπτώσεις που κομπάζουν για τη δουλειά τους ή την
ισχύ τους, ενώ τις γυναίκες να λένε λιγότερα ψέματα, αναλήθειες συγκεκριμένα,
προκειμένου να μην πληγώσουν τα αισθήματα κάποιου ή να προστατέψουν μέλη των
οικογενειών τους. Αυτό όμως αλλάζει. Πριν από είκοσι χρόνια, κοινωνιολόγοι του
Πανεπιστημίου Μπαθ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι άνδρες εξαπατούν 10 φορές
συχνότερα από ότι οι γυναίκες, ενώ πριν από μία πενταετία το χάσμα αυτό
μειώθηκε στις 3 φορές, πράγμα που σημαίνει ότι οι γυναίκες δεν έμειναν με
σταυρωμένα τα χέρια. Η ψαλίδα του ψεύδους σήμερα, μεταξύ των δύο φύλων, έχει
περιοριστεί σε μερικές μονάδες, σύμφωνα με έρευνα της Σχολής Άλντερ,
Επαγγελματικής Ψυχολογίας του Σικάγου.

Όταν ρωτήθηκαν αν θα έλεγαν ψέματα στη διάρκεια συνέντευξης για πρόσληψη σε
εργασία, το 68% των ανδρών και το 62% των γυναικών απάντησε ότι θα ήταν
«οικονομικοί» στην αλήθεια. Ο Στίβεν Λούντεν που ήταν επικεφαλής της έρευνας
είναι κατηγορηματικός: «Πλέον, δεν μπορεί να στοιχηματίσει κανείς. Όταν
πρόκειται για χρήματα ή σεξ, οι γυναίκες παίζουν το ίδιο καλά με τους άνδρες»,
και καταλήγει «… ίσως να αναδειχτούν στους ψεύτες του μέλλοντος». Οι
σημερινές γυναίκες ενδεχομένως να έχουν ενθαρρυνθεί στην εξάσκηση της απάτης
και από τα μοντέλα γυναικών που παρουσιάζονται στους διάφορους ρόλους,
υποστηρίζουν κάποιοι κοινωνιολόγοι. Ποιος θα μπορούσε να ξεχάσει την Τζόαν
Κόλινς, υποδυόμενη τη δαιμονική Αλέξις Κόλπι στην τηλεοπτική σειρά
«Δυναστεία»; Τελευταία μοντέλα γυναικών, όπως η Μαντόνα και οι Σπάις Γκερλς
που περισσότερο «παίζουν» παρά εξαπατούν, ενθαρρύνουν τις γυναίκες να
συμπεριφέρονται περισσότερο σαν άνδρες…

1 Κερδίζω τουλάχιστον 100.000 λίρες τον χρόνο.

2 Ξέρεις… την (τον) παραπλάνησα.

3 Είσαι ο πρώτος.

4 Παίρνω τρία ρεπό την εβδομάδα.

5 Είμαι 35 ετών.

6 Χάνω κιλά.

7 Είναι το φυσικό χρώμα των μαλλιών μου.

8 Απέρριψα την πρόταση του μοντέλου.

9 Η επιταγή είναι στο ταχυδρομείο.

10 Θα το τακτοποιήσουμε τη Δευτέρα.

11 Το δώρο είναι υπέροχο.

12 Σ’ αγαπώ.

(Από την έρευνα της Μπέλα Ντι Πάολο και Ντιάν Κομπ)