Η Ελλάδα και η κρίση στο Κόσοβο

Η Ελλάδα είναι ένα βαλκανικό κράτος που διατηρεί θαυμάσιες σχέσεις, πολιτικές
και οικονομικές, με όλα τα κράτη της περιοχής και έχει παίξει έναν
αποφασιστικό ρόλο στην περιφερειακή συνεργασία τόσο κατά την περίοδο του
Ψυχρού Πολέμου όσο και στην πρόσφατη περίοδο με συγκεκριμένα αποτελέσματα,
όπως π.χ. με τη Σύνοδο Κορυφής στην Κρήτη, τον Νοέμβριο του 1997, όπου
γεννήθηκε ο θεσμός της πρωτοβουλίας για τη Συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η Ελλάδα είναι επίσης μέλος του ΝΑΤΟ, της Ε.Ε., καθώς επίσης και ιδρυτικό
μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΣτΕ). Υπ’ αυτές τις πολλαπλές ιδιότητες,
συμμετέχει στις αποφάσεις αυτών των διεθνών οργανισμών, μεταφέροντας την
εμπειρία της τής περιοχής των Βαλκανίων και, συγχρόνως, προσπαθεί να
ευαισθητοποιήσει τα βαλκανικά κράτη για τις απαιτήσεις της διεθνούς κοινότητας.

Θέση της Ελλάδας ήταν ότι η επανένταξη της Γιουγκοσλαβίας στη διεθνή ζωή
έπρεπε να γίνει βήμα βήμα και όχι σαν μια τελική επιβράβευση για τη λύση όλων
των προβλημάτων που δημιουργούσαν προστριβές ανάμεσα στο Βελιγράδι και στη
διεθνή κοινότητα. Γι’ αυτό τον λόγο και, κατά τη διάρκεια της ελληνικής
προεδρίας, καταβλήθηκε προσπάθεια να αξιοποιηθεί η αίτηση της Γιουγκοσλαβίας
να γίνει μέλος του ΣτΕ προκειμένου να τεθούν προκαταρκτικοί όροι, η
ικανοποίηση των οποίων θα επέτρεπε να προχωρήσει η διαδικασία εξέτασης του αιτήματος.

Αυτοί οι όροι, που παρουσιάσθηκαν από τον υπουργό Εξωτερικών κ. Γ. Παπανδρέου
στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΣτΕ τον περασμένο Απρίλιο, ήταν οι εξής:
άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών στο Κόσοβο, αποστολή παρατηρητών του ΣτΕ στην
περιοχή, ώστε η πολιτική του οργανισμού να θεμελιώνεται σε αξιόπιστες
πληροφορίες, η θέσπιση ενός προγράμματος δράσης για την προστασία των θεσμών
της κοινωνίας των πολιτών σε ολόκληρη τη Γιουγκοσλαβία και, τέλος,
συγκεκριμένες αλλαγές που όφειλαν να επέλθουν στο εσωτερικό δίκαιο αυτής της
χώρας, ώστε να συμμορφωθεί με το θεσμικό κεκτημένο του ΣτΕ πριν από την
εξέταση του αιτήματός της για εισδοχή.

Σε ένα πρώτο στάδιο αυτές οι προτάσεις έγιναν δεκτές ευνοϊκά από μεγάλο μέρος
των κρατών-μελών του ΣτΕ. Αλλά, στη συνέχεια, η αντίδραση ορισμένων από τα
κράτη της Ομάδας Επαφής και η αδυναμία του Βελιγραδίου να καταλάβει ότι η
υπομονή της διεθνούς κοινότητας έχει φθάσει στα όρια της δεν επέτρεψαν την
υλοποίησή τους.

Η Ελλάδα πιστεύει ότι τα συμφέροντα της περιοχής, αλλά και ολόκληρης της
Ευρώπης επιβάλλουν άμεση πολιτική λύση στην κρίση του Κοσόβου. Αυτή η λύση
πρέπει να είναι σύμφωνη με το Διεθνές Δίκαιο (που ήταν και παραμένει ο κύριος
άξονας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής) και κυρίως με την αρχή του σεβασμού
της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών και του σεβασμού των δικαιωμάτων του
ανθρώπου, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η επιστροφή όλων των προσφύγων στις εστίες
τους, και η εγκαθίδρυση στο Κόσοβο ενός καθεστώτος ευρείας αυτονομίας υπό την
εγγύηση της διεθνούς κοινότητας. Η Ελλάδα υποστήριξε και υποστηρίζει τις
προτάσεις της γερμανικής προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μία συνολική
θεώρηση των προβλημάτων του βαλκανικού χώρου και ο Πρωθυπουργός κ. Κώστας
Σημίτης, υπέβαλε πρόσφατα ένα σχέδιο για την οικονομική ανοικοδόμηση της
περιοχής. Επίσης βρίσκεται σε εξέλιξη ελληνική πρωτοβουλία για την άμεση
ανθρωπιστική βοήθεια στους πρόσφυγες που παραμένουν στο Κόσοβο.

Η Ελλάδα διατηρεί στενές φιλικές σχέσεις τόσο με την Αλβανία, της οποίας η
οικονομία στηρίζεται καθοριστικά στο εισόδημα που κερδίζουν στην Ελλάδα οι
περίπου 400.000 οικονομικοί πρόσφυγες αυτής της χώρας, όσο και με τη FYROM. Με
αυτή την τελευταία η διαφορά για το θέμα του ονόματος δεν εμποδίζει τη στενή
συνεργασία, ώστε η κρίσιμη κατάσταση της γειτονικής χώρας να μην
αποσταθεροποιήσει το πολιτικό της σύστημα ούτε να θίξει την εδαφική της
ακεραιότητα. Η ασφάλεια αυτών των δύο φίλων χωρών και η ανάπτυξη της περιοχής
της ΝΑ Ευρώπης επιβάλλει όχι μόνο τη δίκαιη και βιώσιμη λύση του προβλήματος
του Κοσόβου, αλλά και τη δημιουργία όρων για την άμεση επανένταξη της
Γιουγκοσλαβίας στη διεθνή ζωή.

Ο Δημήτρης Κώνστας είναι καθηγητής, πρέσβης εκ προσωπικοτήτων, μόνιμος
αντιπρόσωπος της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης.