ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Συλλογικός πανικός

Η πρόσφατη τοποθέτησή της υπέρ της ανάγκης να «αποναζιστοποιηθεί» η Σερβία
είχε προκαλέσει αίσθηση. Η Σόνια Μπισέρκο δεν είναι ασφαλώς ο πιο αισιόδοξος
άνθρωπος στον κόσμο.

ΝΑΤΟϊκή προπαγάνδα. Μια κάτοικος του Βελιγραδίου διαβάζει ένα φυλλάδιο του ΝΑΤΟ που την καλεί να εξεγερθεί κατά του Μιλόσεβιτς

Χάος, εσωτερικές διαμάχες, βία, λεηλασίες: αυτή την προοπτική βλέπει για την
πατρίδα της η πρόεδρος της Επιτροπής του Ελσίνκι για την προστασία των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Σερβία. Οι βομβαρδισμοί ακύρωσαν κάθε πιθανότητα
μιας πραγματικής εξομάλυνσης, λέει σε συνέντευξή της στο περιοδικό του
Σαράγεβο «Ντάνι» η Μπισέρκο, που πέρασε τις πρώτες μέρες του πολέμου στο
Βελιγράδι για να αναχωρήσει στη συνέχεια για την Αμερική. Θα έλεγε κανείς ότι
η ζωή έχει σταματήσει στη Σερβία και ότι υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες να
σταθεροποιηθεί στο προσεχές μέλλον. Σ’ αυτές τις συνθήκες, η βία και το
ξεκαθάρισμα λογαριασμών είναι αναπόφευκτα. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης
Βόισλαβ Σέσελι, άλλωστε, έχει υποσχεθεί ότι θα βγάλει από τη μέση όλους τους «προδότες»…

Ήδη από την αρχή της δεκαετίας του ’80, συνεχίζει η Μπισέρκο, ο σερβικός λαός
έχει συνειδητοποιήσει ότι το Κόσοβο έχει χαθεί. Η διαπίστωση αυτή είναι
ιδιαίτερα εμφανής στον κύκλο των διανοουμένων. Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς έβαλε
έτσι όλα τα χαρτιά του στο τραπέζι και αποφάσισε να λύσει μια για πάντα το
Σερβικό ­ συνεπώς και το Αλβανικό ­ πρόβλημα, περιμένοντας από τη Δύση κάποιες
αποζημιώσεις σε αντάλλαγμα για το Κόσοβο: δεν θα του έπεφτε άσχημα, για
παράδειγμα, να παραχωρηθεί στη χώρα του η «Σερβική Δημοκρατία» της Βοσνίας.
Υπερτίμησε όμως τις δυνατότητές του και δεν αντελήφθη ότι το ΝΑΤΟ αναζητούσε
μέσω της Γιουγκοσλαβίας μια νέα ταυτότητα. Ακόμη κι όταν άρχισαν να πέφτουν οι
πρώτες βόμβες, το καθεστώς και η πλειοψηφία των κατοίκων νόμιζαν πως επρόκειτο
για παρωδία. Όταν κατάλαβαν τι συνέβαινε, έπαθαν σοκ. Όλα αυτά που βλέπει
κανείς τις τελευταίες εβδομάδες στους δρόμους του Βελιγραδίου αποτελούν την
έκφραση ενός συλλογικού πανικού, μιας συλλογικής υστερίας.

Πώς εξηγεί η σέρβα διανοούμενη το γεγονός ότι στις συναυλίες που οργανώνονται
αυτόν τον καιρό στη γιουγκοσλαβική πρωτεύουσα οι νεαροί καλλιτέχνες ­ αν και
δικτυωμένοι με το Internet και τα δορυφορικά προγράμματα ­ δεν λένε λέξη για
τις επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης στο Κόσοβο; «Η γνώση και η χρησιμοποίηση της
τεχνολογίας δεν αρκούν για τον πραγματικό εξανθρωπισμό ενός χώρου και μιας
κοινωνίας. Αυτοί οι νέοι μεγάλωσαν σύμφωνα με ένα συγκεκριμένο μοντέλο. Το
πρόβλημα των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου δεν τους παρουσιάστηκε ποτέ όπως
πραγματικά ήταν. Αρνούμενος συστηματικά να παραδεχθεί ότι γινόταν εθνοκάθαρση
στο Κόσοβο, ο Μιλόσεβιτς απήλλαξε τους Σέρβους από κάθε αίσθημα ευθύνης, κάθε
ανάγκη να έλθουν αντιμέτωποι με την πραγματικότητα. Κατά κάποιο τρόπο,
καθοδήγησε τη συνείδησή τους».

Με δεδομένη την απουσία στο εσωτερικό της Σερβίας δυνάμεων που θα μπορούσαν να
βοηθήσουν τον λαό να βγει από την απόγνωση και τον βούρκο, τον ρόλο αυτό
πρέπει να τον αναλάβει η διεθνής κοινότητα. Προς το παρόν, κάνει ακριβώς το αντίθετο.